Teruggetrokken

Maryam Najd is een Iraanse kunstenares - ze werd in 1965 geboren in Teheran - die sinds een tiental jaren in Antwerpen woont en werkt. Ze volgde kunstacademische studies zowel in Amsterdam als in Antwerpen en een stukje in Rome. Dat laat zich in haar werk gevoelen: in Teheran leerde ze schilderen, in Europa leerde ze het bijna af. Ik hield van de verf, de borstel en het canvas, zegt ze. In Teheran schilderde ik om schilderijen te maken, ik had er ook het talent voor. Maar toen ik in Europa aankwam, besefte ik dat ik nog alles moest leren van de hedendaagse kunst. Hier werd tien jaar geleden de schilderkunst sterk in vraag gesteld. Dat was volkomen nieuw voor mij, maar ik heb aan die trend geen toegevingen gedaan: ik ben en blijf een schilder. Na de Academie in Antwerpen ging Najd naar het Hoger Instituut voor Schone Kunsten, het HISK. Ik zag daar hoe al mijn collegas alle mogelijke media kozen, als het maar geen schilderen was. Ik niet. Ik voel de behoefte om te verbeelden wat ik meedraag uit het verleden en zie in de toekomst.Dat verleden is voor haar onontkoombaar: Maryam Najd maakte de oorlogstijd, het conflict Iran-Irak, aan den lijve mee. Toen ik hier aankwam, zag ik wat het betekende in een makkelijk land te leven. En ja, ik constateerde hoe verwend - spoiled - de meeste kunstenaars hier zijn. Zij willen spreken over problemen, zonder echt problemen te hebben. Het verleden duikt daarom niet op in haar doeken, integendeel: ze voelt de dwingende behoefte om de schoonheid van het leven te zoeken en te schilderen. Wat ik schilder, zijn emoties of ideeën. En ik hou van de stilte.De doeken die momenteel bij Van Laere Contemporary Art in Antwerpen te zien zijn, zijn inderdaad verstild, deels figuratief, deels abstract. In de figuratieve werken zie je niet meteen of het ochtend of avond is. En vaak hangt er een waas, een mist over het werk, alsof Najd geen definitief standpunt wil innemen. Dat is ook zo: een beeld dat je ziet, kan waar zijn, maar ook niet waar. Daarom hang ik sluiers over het werk: het staat voor de realiteit én het weggaan uit die realiteit. Een werk als Retranchement I is illustratief: een wazig paar omarmt elkaar in een even wazig landschap.Retranchement is een plek in België waar ooit de oorlog woedde en nu de stilte en de vrede heersen. Het paar lijkt elkaar te koesteren. Maar het kan ook maar een indruk zijn. De abstracte werken zijn bewust zo opgezet. Als ik aan een doek begin, weet ik of het een figuratief dan wel een abstract werk wordt. Maar altijd is het een uitdrukken van mijn gevoelens over deze wereld. Die gevoelens draaien in deze reeks rond het thema dag en nacht: de tentoonstelling heet ook zo. Dag en nacht leven we. En dag en nacht gaan we ook dood. Er komen, tenslotte, weinig of geen mensen voor in het werk. Dat is veeleer toevallig. Maar de reeks die ik hier toon, is inderdaad vrij existentieel. I needed to show what the beauty of life is. Dat zegt Najd heel ernstig. De schoonheid ligt voor haar, niet achter haar. En dat wil ze tonen in mooie, keurig afgewerkte schilderijen. Alsof het leven geen half werk, geen slordigheid verdraagt. MRNight & Day van Maryam Najd in Van Laere Contemporary Art, Verlatstrat 23-25, Antwerpen. Tot 24 oktober 2002 . Open dinsdag tot en met zaterdag, van 14 tot 18 uur. Info: 03/257.14.17.