The Animatrix

Dat de gebroeders Wachowski de gezonde ambitie hadden om grenzen te verleggen toen ze hun 'Matrix'-trilogie op papier zetten, werd al duidelijk toen ze de eerste cinema-aflevering aan de wereld openbaarden. Maar hun master plan omvatte veel meer dan baanbrekende special effects of een (voor een actie-blockbuster) wijd vertakte mythologie. In de voetsporen van Peter Greenaway (of all people) willen ze hun 'Matrix'-universum ontplooien over verschillende media heen. Behalve in een cinemadrieluik kan je de voortdurende oorlog tussen de Machines en het handvol overlevende mensen ook volgen via een game ('Enter the Matrix') en deze 'Animatrix', een dvd met 9 korte animatiefilms. Het unieke aan de hele zaak is dat het spel en de dvd direct verbonden zijn met de 'Matrix'-films zelf, wat betekent dat je de film beter begrijpt als je het spel of dvd ook probeert. Op de 'Animatrix'-dvd vind je bijvoorbeeld 'Final Flight of the Osiris', een verhaal waar in 'Matrix Reloaded' rechtstreeks naar verwezen wordt, terwijl de achtergrond van de jonge Neo-fan uit 'Reloaded' geschetst wordt in de korte film 'A Kid's Story'. 'The Animatrix' werd geproduceerd door Amerikanen, maar voor het grootste deel ontworpen en geregisseerd door Japanners, in sommige gevallen naar ideeen van de Wachowski's zelf. Twee van hen, Peter Chung (de maker van het 'Animatrix'-deel 'Matriculated') en Maeda Mahiro (regisseur van de twee 'Second Renaissance'-verhalen waarin de machtsovername door de machines geschetst wordt) bezochten een paar weken geleden samen met producent Michael Arias het festival van Cannes om het hele project bij te lichten. Hoe is het idee voor 'The Animatrix' precies ontstaan? Michael Arias: 'Een jaar of drie geleden contacteerden Andy en Larry Wachowski me via een gemeenschappelijke vriend. Ze wisten dat ik in Japan zat en daar in de animatie-industrie werkte. Wat ze precies op het oog hadden, was op dat moment nog niet heel duidelijk, maar ze wilden hun favoriete animeregisseurs bij 'The Matrix' betrekken. Hun idee was om elke regisseur zijn eigen interpretatie te laten maken van het 'Matrix'-universum, in een poging om van die films iets te maken met meer dan een laag, iets waar de mensen vanuit verschillende hoeken naar kunnen kijken. De opdracht die ze mij gaven was 'Zoek al de beste animatiemakers bij elkaar en laat ze uit de bol gaan'.' (lacht) Werkt elke regisseur op 'The Animatrix' volgens zijn eigen specifieke stijl? Arias: 'Ja, al zijn er grote verschillen met de reguliere Japanse animatieprojecten op tv of in de cinema. We hadden om te beginnen veel meer tijd ter beschikking, de Wachowski's trokken de wacht op om elke poging tot inmenging vanwege de studio af te wenden, ze gaven iedereen een hoop vrijheid om met hun baby aan te vangen wat hij wou.' Peter Chung: 'Elke regisseur heeft sowieso een stijl die constant evolueert. Je past je ook aan naar gelang van het verhaal dat je wil vertellen. Ik had bijvoorbeeld nog nooit met computeranimatie gewerkt, wat ik in 'Matriculated' wel moest doen. Dat paste in het verhaal, omdat het gaat over robotpersonages en een virtuele wereld. Aan de andere kant zal iedereen die vertrouwd is met de stijl van deze regisseurs die ook onmiddellijk herkennen.' Maeda Mahiro: 'In 'The Second Renaissance Part I en II' heb ik elke stilering met opzet vermeden. Omdat de verhalen zo emotioneel zijn, vond ik het belangrijk om de stijl zo eenvoudig en neutraal mogelijk te houden.' Hoe groot was de bijdrage van de Wachowski's zelf? Arias: 'Ze hebben het verhaal geschreven voor drie van de negen filmpjes, maar daar blijft in de uiteindelijke versie veel minder van over dan ze zelf verwacht hadden. Daar hadden ze ook totaal geen probleem mee. 'The Second Renaissance' hadden ze bijvoorbeeld helemaal uitgeschreven, maar Mahiro Maeda heeft het zich zo eigen gemaakt dat ze hem op de generiek gezet hebben als scenarist. We hebben ook alleen maar tijdens het schrijven van de verhalen met hen gediscussieerd. Eenmaal alles op papier stond, hebben ze ons volledig ons werk laten doen.' Chung: 'Ze weten dat animatie een vak op zich is en lieten ons daarom met rust. Ik denk dat ze iets wilden waar ze als toeschouwers van konden genieten, iets wat ook hen kon verrassen. Volgens mij hebben ze hun visie op het hele project ook aangepast. Toen ze merkten dat 'The Matrix' zo'n succes was en ze waarschijnlijk de beste animatieregisseurs aan hun kant konden krijgen, hebben ze de bewuste keuze gemaakt om meer controle op te geven.' Arias: 'De regisseurs die op 'The Animatrix' verzameld zijn, zouden doorgaans niet zomaar hun medewerking verlenen aan een project van iemand anders. We moesten die cineasten de nodige artistieke autonomie gunnen om ze aan boord te krijgen.' De Wachowski's houden de lippen stijf op elkaar als je om meer uitleg over het 'Matrix'-universum vraagt. Hebben ze u een glimp van de ware toedracht gegund? Chung: 'O nee. (lacht) Het interessante aan heel dit project was dat ze resoluut weigerden om ons in een bepaalde richting te sturen door het verhaal van 'The Matrix' meer uit te leggen. Dat mochten we zelf uitmaken. Wij moesten dus eigenlijk constant raden wat de regels van het spel inhielden. Vaak stelden we een idee voor dat ze vervolgens verwierpen zonder precies te zeggen waarom.' Arias: 'Maar dat past ook in het hele kader. De bedoeling van 'The Matrix' is net dat de kijker zelf zijn interpretatie vormt van het geheel.' Ik dacht dat de verhalen van 'The Animatrix' net dienden om de achtergrond van 'The Matrix' in te vullen. 'The Second Renaissance' vertelt bijvoorbeeld hoe de Machines de macht gegrepen hebben. Chung: 'Ja, maar zelfs 'The Second Renaissance' is maar een mogelijke interpretatie van die gebeurtenissen.' Maeda: 'Wat ik ervan gemaakt heb, verschilt veel van wat de Wachowski's voor mij op papier hadden gezet. Ik heb voor een heel ander perspectief gekozen, met meer sympathie voor de Machines. Dat konden ze ook apprecieren. Hun bijdrage bestond er eigenlijk vooral in dat ze de feiten in de gaten hielden, om ervoor te zorgen dat we niet tegenspraken wat ze zelf al van plan waren in de films.' The Animatrix Van Peter Chung, Mahiro Maeda, Andy Jones, Yoshiaki Kawajiri, Takeshi Koike, Konji Mourimoto & Shinichiro Watanabe Met de stem van Keanu Reeves, Carrie-Anne Moss, Mindy Clarke, Kevin Michael Anderson, Clayton Watson, John DeMita Nu op dvd Darkness Falls / My Little Eye Nee, het is niet makkelijk om een hedendaags publiek nog de stuipen op het lijf te jagen. Niet alleen heeft de gemiddelde kijker de meest trucs intussen al honderd keer gezien en begrepen, het razende monteertempo dat de meeste films er op zoek naar wat hipheid op nahouden, maakt de opdracht ook niet bepaal eenvoudiger. Maar horror en huiver kennen de laatste jaren terug meer bijval (met 'The Blair Witch Project' nog steeds als grote voorbeeld) en dus schrijven de wetten van de culturele commerce voor dat gruwel ook investeerders kan lokken. De grote vloek die op het genre rust is echter dat het bij uitstek een toevluchtsoord voor beginnende en/of uitgebluste filmmakers vormt. De regels van het genre zijn zo duidelijk dat iedereen er wel weg mee kan, terwijl gevestigde waarden het liever links laten liggen om zich aan 'waardevollere' thema's te wijden. Soms stoten die beginnende cineasten op iets bijzonders (zoals het 'Blair Witch'-gegeven), maar meestal komen ze niet verder dan een eindeloos herkauwen van wat anderen hen hebben voorgedaan. In het geval van 'Darkness Falls' is het zelfs nog een stuk erger dan dat. Regisseur Jonathan Lieberman weet ogenschijnlijk wel hoe een spannende of huiveringwekkende scene er moet uitzien, maar hij heeft er absoluut geen benul van hoe hij het kan nadoen. Het uitgangspunt van zijn would-be gruwelfilm is dat 150 jaar geleden de inwoners van het kuststadje Darkness Falls een excentrieke oude vrouw verantwoordelijk stelden voor de dood van een paar kinderen. Het besje had de bijnaam Tooth Fairy (Tandenfee) gekregen omdat ze kinderen die haar hun melktandjes brachten een beloning gaf. Na haar lynchpartij werd de Tooth Fairy al snel een griezellegende om kindjes zoet te houden, want als je het verbrande gezicht van de Fee zag op de nacht dat ze je laatste melktand kwam halen, zou je het met je leven bekopen. Dat verhaal blijkt (o schokkende openbaring!) helemaal geen legende, het hoofdpersonage houdt er als tiener een trauma aan over en wordt 12 jaar later gedwongen om zijn angsten onder ogen te zien. In se hebben we absoluut geen probleem met verhalen die geen steek houden, zolang de regisseur maar handig genoeg is om je de gaten in de plot te doen vergeten. Maar verder dan een knap boe-effect tijdens de openingsscene komt Lieberman niet, omdat hij zich verplicht voelt om er een flitsende videoclipstijl te hanteren. Als je al moet puzzelen om te snappen hoe een situatie in elkaar steekt, blijft er bitter weinig ruimte over om nog vol spanning op de ontknoping van een scene te wachten. Al is de kans veel groter dat Lieberman die blitze stijl eerder koos om de flagrante debiliteit van zijn verhaal te verbergen. Wat hem dus ook niet lukt. Hoofdactrice Emma Caulfield, die in de populaire tv-serie 'Buffy the Vampire Slayer' al uitgebreid haar komische talenten liet zien, zal zich haar overstap naar het grote scherm ook wel anders voorgesteld hebben. Dan heeft 'My Little Eye' op zijn minst nog de verdienste dat hij iets nieuws probeert. Al moet je daar ook weer niet teveel van verwachten. Het 'nieuwe' aan de film is dat hij inspeelt op de intussen ook alweer doodvermoeiende Big Brother-situatie: vijf twintigers gaan zes maanden aan een stuk bij elkaar hokken in een afgelegen huis waarvan elke hoek begluurd wordt door de camera's van de on-linezender Reality Webcast. De inzet van het spel is 1 miljoen dollar, een prijs die de vijf deelnemers onder elkaar kunnen verdelen als binnen die zes maanden niemand moedwillig het huis verlaat. Na vijf en een halve maand lopen de spanningen echter op en neemt het spel een onvermoede wending. Als we het daarnet hadden over beginnelingen, mogen we regisseur Marc Evans daar eigenlijk niet toe rekenen. De Welshman heeft tenslotte al een vijftal films en tv-producties onder zijn riem steken en heeft zelfs al een soort cultreputatie opgebouwd in eigen land. Waar hij die aan verdiend heeft, weten we na 'My Little Eye' echter niet. Rick Rosenthal koos een dik jaar geleden voor een gelijkaardige plot in zijn 'Halloween Resurrection', en bracht het er toen stukken beter af dan hier. Marc Evans mikt vooral op de ongemakkelijke sfeer, wat hem bij momenten ook lukt, vooral dankzij zijn night-visioncamera's en geslaagde geluidsband. De paranoia die hij daardoor hoopt op te wekken, spat echter uiteen door een gebrek aan interessante personages en dialogen. De figuren die in dat huis verzameld zitten, zijn stuk voor stuk zo onuitstaanbaar dat je je op de duur uit verveling begint bezig te houden met vragen zoals 'Wie heeft dat huis zes maanden lang gepoetst?' Darkness Falls Van Jonathan Lieberman Met Chaney Kley, Emma Caulfield, Lee Cormie, Grant Piro, Sullivan Stapleton, Steve Monzakis, Peter Curtin, Joshua Anderson, Emily Browning My Little Eye Van Marc Evans Met Sean CW Johnson, Jennifer Sky, Laura Regan, Kris Lemche, Stephen O'Reilly, Bradley Cooper, Nick Mennell