Advertentie
Advertentie

The United Colours of Football

Voetbal en sport hebben de kracht te inspireren en te verenigen. Ze brengen hoop waar wanhoop was. Voetbal en sport halen raciale barrières neer.Dit is geen uitspraak van Pele, maar van Nelson Mandela.Racisme is lafheid. Lafheid ontstaat altijd uit angst voor het onbekende. We moeten niet alleen in de menselijke geest het racisme overwinnen, maar ook in het hart.Dit is geen uitspraak van Nelson Mandela, maar van Pele. Pele en Mandela, de Braziliaan en de Zuid-Afrikaan, brothers in arms in dezelfde strijd voor de universele rechten van de mens en pleitbezorgers van het gekleurde voetbalplezier. De Britse organisatie Lets Kick Racism out of Football opende onlangs met deze citaten een indrukwekkende campagne. Tussen 11 en 21 oktober ondersteunde de regering van Tony Blair voluit de eerste nationale voetbalweek tegen het racisme onder het motto The United Colours of Football. De Engelse kampioen Manchester Utd. gaf met de slagzin United Against Racism het evenement internationale weerklank. Geen overbodig initiatief, want de voorbije maand rommelde het flink op de Europese velden. Een lukrake greep uit de incidenten.Wenen, 10 oktober. Lothar Matthäus, tegenwoordig coach bij Rapid, laat zich inspireren door Jörg Haider en blaast een ranzig partijtje. Het voormalige boegbeeld van Bayern München en de Duitse Mannschaft reageert ziedend op een tackle van de donkere Hondurees Maynor Suazo van Salzburg: Du schwarze Sau! Of: Jij zwart zwijn! Matthäus is multimiljonair en beschouwt zichzelf als een heer van stand.Porto, 23 oktober. In het duel tegen Liverpool verliest de aanhang van Boavista de controle over zijn verkrampte driften. Bij elk balcontact van de zwarte Emile Heskey jagen de Portugese primitivos oerwouddreunen over het veld. Rome, 28 oktober. De Curva Nord, harde kern van Lazio, schopt weer bonje op de derby met aartsrivaal AS. De Irriducibili, of onverbeterlijken, adoreren Benito Mussolini en zijn even radicaal rechtse kleindochter Allessandra. De foto van de blonde vamp prijkt geregeld tussen de swastikas op de Romeinse Noordtribune. Het spook van het botte geschamper tegen de gekleurde medemens, al dan niet van vreemde oorsprong, waart nog immer rond. Door de stadions galmen de hagepreken der hatelijkheid. Hoe zou het toch voelen, altijd moeten opboksen tegen die minachting van de moral majority? Geen ander leefklimaat hebben dan die haat, tenzij de melancholische mijmering over het verloren paradijs. Louter en alleen vanwege een tere, zwarte, huid. Nelson Mandela trad in de voetsporen van Steve Biko. Hij geloofde, net als zijn beroemde vermoorde medestander in de strijd tegen de apartheid, in de verbroederende kracht van het zwarte voetbal. In de film Cry Freedom drijft Biko fijntjes de spot met zijn vriend Donald Woods, de onlangs overleden tegendraadse blanke journalist: Ik neem je mee naar een zwarte voetbalwedstrijd. Het enige gevaar dat je bedreigt, is dat jij het vertrouwen verliest in het witte voetbal. Het zwarte voetbal borrelde in Afrika en Latijns-Amerika op uit de straat. Jongetjes overleven er met de bal aan de voet, voeren elk denkbaar kunstje op, willen zoals Pele de zwarte voetbalkoning voor de eeuwigheid worden. Ze putten met een niet te stelpen gulzigheid uit hun schatkamer vol schijnbewegingen. Het voetbal is doorgedrongen tot in hun dorpscultuur en integreerde zich in het erfgoed van de verworpenen der aarde. Hun speelse, individualistische Afro-Latinostijl, een amusante combinatie van onvoorspelbaarheid, uitbundigheid en flair, biedt tegengewicht aan het wijdvertakte beeld van de zielige continenten. Onder het motto: het leven is kort. Het balspel als elegant entertainment, ter verleiding van de altijd om de hoek loerende dood. Met als toppunt van zwarte voetbal-voodoo-kunst: de ontembare, dansende dribbel.Die donkere voetbaldissidentie verwarmt sinds de jaren zestig - Eusebio! Eusebio! - met zijn ambiance, ritmiek, spiritualiteit en sensuele swing het koude, verstarde Europese systeemdenken. Het fleurt de westerse voetbalwoestijn op en brengt het stadion in trance.Maar het cliché doorbreken lukte niet. De exotische voetbalrariteit blijft bestaan. Het publiek mag hem onbeschroomd bedelven onder broussegeluiden.De bevestiging kwam van Beate Winkler, directeur van het European Monitoring Centre on Racism and Xenophobia, een onderdeel van het Europees Parlement. Ze raakte geshockeerd toen haar onderzoeksdienst aan de vooravond van EURO 2000 belichtte dat in 1997 amper 22 procent van de Europeanen zich bekommerde om xenofobe tendensen in de samenleving. Ze bedacht een uitgekiende sociale schets voor de politieke overheden in Europa, een samenwerkingssynthese van sportclubs, culturele verenigingen, scholen en media ter bevordering van het gemeenschapsleven: Positieve voorbeelden uit de sportwereld zijn noodzakelijk om het racisme te bedwingen. In Groot-Brittannië werd haar aansporing ernstig genomen.Het Sir Norman Chester Centre for Football Research van de Leicester University had in kaart gebracht hoe in de jaren zeventig en tachtig neonazis van het National Front en de British National Party in de supportersmassas infiltreerden, bavianen imiteerden en bananen op het veld gooiden. Ze lokten overal geweld uit. Vooral het nationale elftal van Engeland was het geliefkoosde doelwit. In het zog van het Team van de Roos veroorzaakten Engelse skinheads bloedige rellen in Parijs, Madrid, Rio de Janeiro en Dortmund. Het voorbije decennium ontkiemde op verschillende terreinen een spontane tegenreactie. De Professional Footballers Association, het Britse spelerssyndicaat, pikte de krenkende spreekkoren niet langer en nam openlijk de handschoen op ter verdediging van haar 2.500 gekleurde spelers en hun families. De National Football Supporters Association schreef een antiracismeprogramma in haar statuten neer. Ze zochten in 1993 samen contact met de Commission for Racial Equality. Daaruit ontstond het gemeenschappelijke project Lets Kick Out Racism of Football! Het mondde uit in een stimulerende samenwerking tussen de gescheiden werelden van wetenschap, cultuur, sport en politiek. De Britse regering dokterde een voldragen plan uit. Meer dan 170 organisaties - waaronder scholen, bibliotheken, sociale genootschappen en 64 voetbalclubs - ontplooiden over het hele Koninkrijk ruim 200 creatieve en opvoedkundige activiteiten. De clubs warmden zich op in shirts van Lets Kick Out Racism of Football. Manchester United zette het orgelpunt. Op Old Trafford werden voor de wedstrijd tegen Bolton Wanderers meer dan tienduizend vlaggetjes met verbroederende boodschap uitgedeeld aan jonge supporters. De kwaliteitskrant The Guardian behield haar nuchterheid te midden van de feestroes en pleitte voor een langetermijnproject op basis van een Football Task Force. Ze stelde onomwonden vast: Racism is still alive!De woorden van Steve Biko kregen iets van een profetie: Black football is beautiful!Tijdens zijn begrafenis, het pakkend slotmoment van Cry Freedom, klonk het koorgezang van het zwarte Zuid-Afrikaanse volkslied Nkosi Sikelili Africa. Woza Moya, Yihla Moya. Kom geest, daal af geest en ban de onbeheersbare, blindheid van de bange blanke man.Voetbal en sport hebben de kracht de wereld te veranderen, sprak Nelson Mandela. Moge The United Colours of Football uitgroeien tot een inspirerende Europese trend.Wie volgt in België dit uitdagende Britse voorbeeld? 11.11.11.?In deze rubriek zoekt sportschrijver Raf Willems elke week de nuance in de hectische wereld van de topsport.