Tito was rock n roll!

Op een klein eilandje voor de kust van Kroatië staat de bevolking in rep en roer. Bij de begrafenis van een ex-partizaan is de geest van Tito verschenen, en steeds meer mensen beginnen de voormalige Joegoslavische voorman te zien. Voor de oude garde, die nog steeds hunkert naar de gloriedagen van het communisme, is dit het sein om opnieuw van zich te laten horen, terwijl de burgemeester (die tot het kapitalisme bekeerd is) een toeristische goudmijn ontwaart in de vreemde gebeurtenissen. Vinko Bresan, de regisseur van Marshal Titos Spirit, put uitgebreid uit het eigenzinnige en eigenaardige Slavische gevoel voor humor om een burleske satire te maken. Als zoon van een vooraanstaand toneelschrijver (Ivo Bresan, die mee aan het scenario schreef) heeft Vinko nog altijd een en ander te bewijzen, ook al scoorde hij met zijn eerste film, How the War Started on My Island, één van de grootste hits uit de Kroatische filmgeschiedenis.Bresan: Na Titanic was How the War Started on My Island het grootste kassucces van de jongste 20 jaar. Ik ben er echt trots op, want Independence Day en Mission: Impossible haalden samen nog niet zoveel binnen als ik. Maar dat was enkel in Kroatië, natuurlijk. (lacht)De Kroaten hadden misschien al voldoende vernieling meegemaakt in het echte leven zonder dat ze die ook nog eens in de bioscoop wilden gaan bekijken.Vinko Bresan: Ik denk dat er een andere reden is. Ik had een komedie gemaakt over oorlog, en de mensen hadden er echt behoefte aan om hun problemen van de voorbije vijf jaar weg te lachen en te vergeten. Voor alle duidelijkheid: ik heb die film niet om die reden gemaakt. Ik had geen theorieën over de therapeutische kracht van humor of zo. Ik maak grappige films omdat mijn manier van denken zo in elkaar steekt. Het zit in mijn bloed. Ik kom van de Adriatische kust, die deel uitmaakt van het Middellandse-Zeegebied. Mensen uit dat gebied trachten altijd humor te vinden in een tragische situatie en ernst in een komische situatie.Marshal Titos Spirit is een komedie, maar in wezen is het ook een tragisch verhaal.Bresan: Alle goeie komedies zijn in de grond ook tragisch. Denk maar aan Chaplins The Great Dictator of To Be or Not to Be van Lubitsch. Some Like It Hot is eigenlijk een vreselijk verhaal. Twee arme muzikanten die getuige zijn van een massamoord en op de vlucht moeten slaan, dat klinkt niet als een grappige film. Een komedie moet een ernstig onderwerp hebben. Ik hou niet van vrijblijvende humor.Klopt het dat je film gebaseerd is op een ware gebeurtenis?Bresan: Een paar jaar geleden vertelde een vriend van mij, een theaterdirecteur, een heel interessant verhaal over twee vissers uit een klein dorpje aan de Adriatische kust die in hun stamcafé waren gaan vertellen dat ze de geest van Tito gezien hadden. Niet zoals in de film, natuurlijk. Zij hadden iets gezien wat je op een schilderij van Chagall kunt terugvinden, een grote boot die uit de hemel was neergedaald met Tito op de boeg, Cubaanse sigaar in de mond. Hallo, kameraden vissers, zei hij, en ze babbelden over de toestand van de visserij in Kroatië. Mijn vriend en ik begonnen te grappen over hoe zon verhaal uit de hand zou kunnen lopen, en de film was geboren.De oudere personages in je film hunkeren naar het communistische verleden. Vind je veel zulke mensen in Kroatië?Bresan: Dat is een serieuze vraag. Weet je wat het probleem is van het nieuwe kapitalisme, of beter van kapitalisme in het algemeen? Dat het geen enkel antwoord biedt. De communisten hadden een antwoord op alle vragen. Meestal zaten ze er compleet naast, maar ze wisten tenminste wat gezegd. Daarom zijn veel mensen uit het vroegere Oostblok enorm ontgoocheld. Zij hadden verwacht dat het kapitalisme al hun problemen zou oplossen, terwijl die antwoorden gewoon niet bestaan.Wat zijn jouw herinneringen aan Tito?Bresan: Ik heb het nog steeds moeilijk om hem als een politicus te zien. Voor mij was hij een echte ster. Als ik Amerikaan was, zou ik een film maken over de geest van Elvis die in Tennessee rondwaart. Popsterren van dat formaat hebben wij in Joegoslavië nooit gekend. De enige ster was Tito. Hij was rock n roll. Nu nog kan ik geen negatieve gevoelens voor hem opbrengen. Tito was een goedmenende dictator. In feite was zijn politieke visie eenvoudig: wat goed was voor hem, was goed voor Joegoslavië. Tito hield van reizen, en dus hadden alle Joegoslaven een paspoort. Tito hield van cinema, en dus kregen we zonder problemen films van over de hele wereld te zien. Tito hield van kleren, en dus konden we de kleren kopen die we wilden.RNMarshal Titos Spirit speelt nu in de zalen.