Transparant brengt Antigona

De componist Tommaso Traetta en de librettist Marco Coltellini schreven in 1772 een opera op het bekende verhaal van Sofokles Antigone voor de Russische keizerin Catharina II. Antigone, een van de dochters van Oedipus, wil haar broer begraven die is omgekomen in een broederstrijd om de heerschappij over hun vaderstad Thebe. Haar oom, koning Creonte, verbiedt dit op straffe des doods. Als Antigone zijn decreet in de wind slaat, wordt zij veroordeeld tot opsluiting in een grot tot de hongerdood erop volgt. In de versie van Traetta en Coltellini sterft de titelheldin echter geen gewelddadige dood. Ook de rampen die met het sterven gepaard gaan, de dood van haar verloofde en haar tante, komen niet in hun opera voor. Hun Antigona eindigt, volledig in de geest van de Verlichting, met een feestelijke verzoening en een huwelijk. De tiran komt tot het inzicht dat de wet breken gerechtvaardigd is, mits dat gebeurt vanuit een individuele en moreel correcte overtuiging. Vanuit dit vernieuwend inhoudelijke gegeven creëerden Traetta en Coltellini ook een weg van de verstarde opera seria naar een nieuwe en veel vrijere vorm die Glück en Mozart kort daarna verder ontwikkelden. In de operaproductie van Transparant die in de culturele hoofdsteden Brugge en Salamanca te zien is, biedt Paul Dombrecht opnieuw een muzikale ontdekking. Traetta is vandaag een illustere onbekende, maar was een van de meest begaafde componisten uit het 18de-eeuwse Zuid-Italië. Hij begon zijn carrière in de theaters in Napels, maar ging vrij snel naar Venetië, Verona en Mantua om zijn operas te laten ensceneren. In Parma kreeg hij zijn eerste belangrijke functie als maestro di capella en maestro di musica. Hij werd in 1765 directeur van het Conservatorio dellOspedaletto in Venetië en 1768 werd hij leraar en hofcomponist bij Catherina de Grote in St Petersburg, voor wie hij o.a. in 1772 Antigona componeerde. Na een korte periode in Londen bracht hij de laatste jaren van zijn leven opnieuw door in Italië. De regie van deze productie is in handen van Gerardjan Rijnders. Bij de solisten vinden we Raffaella Milanesi (Antigona), Giorgia Milanesi (Ismene) en Guy de Mey (Creonte).Concertgebouw (Brugge) za 7 sep, 20 uur 070/22.33.02Kaaitheater (Brussel) 26 en 27 mrt, 20 uur - 02/201.59.59DeSingel (Antwerpen) 2 en 3 apr, 20 uur 03/248.28.28Haydn BeethovenDe Beethoven Academie onder leiding van Jan Caeyers opent haar seizoen met een programma waarin muziek van Haydn en Beethoven centraal staat. Joseph Haydn had in 1792, het jaar dat zijn symfonie nr. 98 gecreëerd werd, na een veertigjarige carrière bij de Prinsen van Esterhazy ook in het buitenland een enorme populariteit verworven. De vele uitgaven die van zijn muziek verschenen, zorgden voor een enorme verspreiding van zijn oeuvre. In 1791 ging Haydn in op een uitnodiging om voor anderhalf jaar naar Londen te trekken, waar hij 6 symfonieën in première zag gaan. In 1794 zou een tweede reis naar Londen, en een tweede reeks Londense symfonieën volgen. Caeyers plaatste de symfonie nr. 98 op het programma. De langzame inleiding op het eerste deel, en het beperkte melodische uitgangsmateriaal dat tot op het bot ontrafeld, verwerkt, gevarieerd en gemanipuleerd wordt, zijn typische Haydn-kenmerken. Dat Beethoven een bewonderaar van Haydn was, blijkt uit het feit dat hij na de dood van Haydn het manuscript van de Symfonie nr. 98 kocht. Maar ook de manier waarop Beethoven zijn melodisch en ritmisch materiaal construeerde en verwerkte, refereert niet zelden aan Haydns werkwijze. Tal van auteurs hebben de inhoud van Beethovens Zevende Symfonie trachten te omschrijven met begrippen als feest, dans of dionysisch, maar de ware inhoud van dit werk is onmogelijk in woorden te vatten. Ook in deze symfonie imponeert Beethoven met een verrassend rijke en persoonlijke invulling van de klassieke symfonische vorm.Sint-Martinuskerk (Asse) zo 8 sep, 19 uur 02/452.31.83Aula Piet de Somer (Leuven) ma 9 sep, 20.30 uur 03/226.35.11Sint-Romboutskathedraal (Mechelen) wo 11 sep, 20 uur 03/226.35.11t Getouw (Mol) do 12 sep, 20 uur 014/33.08.88Nationaal Orkest van BelgiëMet de komst van de 23-jarige Finse dirigent Mikko Franck als nieuwe muziekdirecteur van het Nationaal Orkest van België zijn de verwachtingen bij het publiek weer hooggespannen. Franck brengt een gevarieerd programma met muziek van Haydn tot vandaag. Franck wil bovendien dat het orkest flexibel met stijlen om kan springen. De nieuwe muziekdirecteur opent zelf het seizoen met de Concertante Symfonie voor cello en orkest van Prokofjev en de Vijfde Symfonie van Tsjaikofski. In dat werk viert de lyriek hoogtij met een adembenemende hoornsolo bij het begin van het tweede deel als hoogtepunt. Als tegengewicht zorgt Tsjaikofski voor een noodlotsmotief dat reeds van bij het begin van het werk aanwezig is en dat geregeld, maar vaak zeer subtiel, weer opduikt. Paleis voor Schone Kunsten (Brussel) vr 6 sep, 20 uur 02/507.82.00Samenstelling: Tom EELEN