Tussen link en recht

Een speciale rechtbank zal het Iraakse 'kaartenspel', de 55 meest gezochte leiders van het verdreven regime, berechten. De Amerikanen vrezen immers dat de berechting van de voormalige leiders het gewone Iraakse rechtssysteem te zwaar zal belasten. Voor hen is een uitzonderingsrechtbank aangewezen. De VS houden meer van uitzonderingsrechtbanken dan van reguliere rechtshoven. Wellicht vanuit het diepgewortelde geloof in het eigen rechtssysteem en het even diepgewortelde wantrouwen tegenover iedere vorm van internationaal recht. Het sterkste staaltje daarvan is terug te vinden in de totale negatie van het Internationaal Strafhof van Den Haag. Op alle mogelijke en onmogelijke manieren pogen de VS hun eigen onderdanen van dat Strafhof weg te houden. Het is zo ver gekomen dat de VS zich het recht voorbehouden Amerikaanse burgers of soldaten te komen ontzetten, mochten ze in handen vallen van de rechtbank. Scheveningen zou dan bestormd worden door de inmiddels wel erg bekende mariniers van het eerste korps. Of Belgie een dergelijk lot staat te wachten valt nog te bezien. Zeker is dat de internationale, diplomatieke wereld zeer nijdig heeft gereageerd op de genocidewet. Zeker toen de Israelische premier, Ariel Sharon, en George Bush senior werden aangeklaagd, was de tolerantiedrempel ver overschreden. De hele genocidewet werd herschreven om de gemoederen te bedaren. Voor sommige Amerikanen gaat dat allemaal niet ver genoeg. De democraat Gary Ackerman, die als grootste verdienste heeft dat hij al twintig jaar in het Huis van Afgevaardigden zit, wil een wet doorvoeren waarbij de VS zich het recht toe-eigenen op elk moment in te grijpen als dat nodig blijkt. Telkens als zou blijken dat de nationale soevereiniteit in het gedrang komt, moeten de VS de mogelijkheid krijgen hun burgers te 'bevrijden' van de buitenlandse rechtsspraak. Het strand van Knokke wordt op die manier ook een Amerikaanse landingszone. Voor de kritiek op de Belgische genocidewet valt wat te zeggen. Ons land blinkt nu zelf niet uit in een standvastige, snelle en transparante justitie. De limieten van de wet waren overigens al lang aangetoond met de arrestatie van Pinochet in 1998 en de uiteindelijke uitlevering van de gewezen Chileense dictator in 2000 aan zijn land. Spanje, Frankrijk, Zwitserland en Belgie vroegen toen zijn uitlevering, maar kregen die niet. Chili beloofde een gerechtelijke behandeling, die er nooit gekomen is. De VS hanteren hun soort recht op dezelfde manier. Ze voeren liever ad-hocrechtbanken op dan te werken volgens de internationale of zelfs maar de nationale regels van de rechtspraak. De gevangenen op Guantanamo, vooral 'geoogst' tijdens de oorlog in Afghanistan en omstreken, vallen buiten alle rechtsgeldige regels, zelfs de Amerikaanse. President Bush wilde het einde van de oorlog in Irak ook niet afkondigen. Dat levert meer ruimte op voor de behandeling van de krijgsgevangenen en het vermijdt dat de Amerikaanse troepen zich uit het straatbeeld moeten terugtrekken. Plunderingen Met de komst van de Amerikanen in Irak zijn bovendien alle gewone rechtsregels eveneens verdwenen. De plunderingen in het land nemen dusdanige vormen aan dat ze meer dan de openbare orde verstoren. Zo zijn er consistente getuigenissen dat de Amerikaanse troepen plunderaars hebben aangemoedigd om een kerncentrale leeg te halen. Met een verhoogd gezondheidsrisico voor de plunderaars. En de plunderingen zijn dermate ongecontroleerd dat ze zelfs de werking van de olie-industrie in gevaar brengen. De gezondheidszorg blijft ontwricht door het plunderen en steeds meer kunstschatten worden geroofd. Na Bagdad zijn de provinciesteden aan de beurt. Dat de VS de opheffing van alle VN-sancties willen en meteen ook de vrije hand in de Iraakse olieproductie willen, moet niet verbazen. Dan kunnen ze van Irak gewoon een protectoraat maken. Of dat allemaal lukt, valt te bezien. Hoe meer de bevolking lijdt onder de chaos en de wanorde, des te meer zullen ze zich afkeren van de invasietroepen. De verdeling van het land in militaire zones en het toewijzen van de controle over die zones aan bevriende legers zal de populariteit zeker niet verhogen. En als de VS en hun coalitietroepen er niet in slagen het gewone leven te laten terugkeren, zullen ze het steeds moeilijker krijgen. Irak was voor de oorlog en zeker voor de VN-sancties een land waar het overgrote deel van de bevolking een zekere welvaart kende. Nu schiet daar niets van over. De coalitietroepen moeten daarom niet alleen zorgen voor de wederopbouw en een politiek regime, maar ook voor de snelle installatie van een overzichtelijk rechtssysteem dat een einde maakt aan de chaos. Gebeurt dat niet, dan dreigen Afghaanse toestanden. In Afghanistan is alleen de hoofdstad Kabul onder controle en dan nog. Als in Irak alleen Bagdad en de olievelden 'beveiligd' worden, dan heeft dat niks meer met een bevrijding te maken, integendeel.