Uitbreiding op kredietJim Lannoo & Kris Van Haver

De toetreding van tien nieuwe lidstaten tot de Europese Unie is gered. De EU-staats- en regeringsleiders bereikten een compromis over de wijze waarop de toetreding in 2004 gefinancierd moet worden. De blijde boodschap na de Europese top van Brussel wordt wel ontsierd door het geruzie van de Vijftien over het te hoge kostenplaatje.Hoe het financieel verder moet met de uitgebreide unie wordt doorgeschoven naar later. De hervorming van het EU-landbouwbeleid, het vastleggen van de financiële ruimte van een uitgebreide Europese Unie en de verdeling van structurele hulp in een ruimer Europa, het moet allemaal aan bod komen in 2006. Dat uitstel is te danken aan een Frans-Duits herenakkoord.Vriend en vijand moeten het hem nageven. Jacques Chirac heeft het Europese spel magistraal gespeeld. De Franse president heeft met een geniale tactiek zijn tegenstanders geïsoleerd en binnengehaald. Die tegenstanders wilden nu al een hervorming van het te dure Europese landbouwbeleid en een rationalisering van alle EU-uitgaven. Frankrijk krijgt, dankzij Chirac, zeker tot 2007 de belofte dat er niet geraakt wordt aan de landbouwuitgaven. Vanaf 2007 worden de landbouwuitgaven min of meer bevroren.De Duitse Bondskanselier, Gerhard Schröder, en de Nederlandse premier, Jan-Peter Balkenende, kunnen voor de eigen achterban wel verkondigen dat de dagen van ongebreidelde landbouwuitgaven in Europa voorbij zijn. Ze moeten wel slikken dat ze opdraaien voor een groot deel van de extra landbouwfactuur als gevolg van de uitbreiding. En bovendien hebben ze impliciet aanvaard dat landbouw de volgende tien jaar de belangrijkste uitgavenpost blijft voor Europa.De budgettaire ruimte voor andere beleidsdomeinen wordt eveneens beheerst. Europa gaat dus de uitbreiding in met een minimalistische begroting. Met een zo strak keurslijf wordt het bijna onmogelijk gestalte te geven aan de politieke en economische rol die men van zon uitgebreid Europa kan verwachten.Dat Europa met die doorschuifoperatie in volle snelheid op een muur afstormt, wil blijkbaar niemand onder ogen zien. Het onmiddellijke gewin, het doorzetten van de uitbreiding, was in Brussel belangrijker dan het langetermijndenken.Op zich zijn met het vooruitschuiven van moeilijke beslissingen geen potten gebroken. Maar als dergelijke besluiteloosheid de regel wordt, is er een groot probleem. En dat is precies wat Europa na al tien jaar doet: keer op keer een grondige hervorming vooruitschuiven. De hervorming van de besluitvorming met het oog op de uitbreiding is telkens uitgedraaid tot een teleurstellende verdragsaanpassing.Dat de publieke opinie voor dit soort randbemerkingen niet warm te krijgen is, laat zich raden. En nu vraagt Europa ook al voor het betalen van de uitbreiding krediet aan. Dat daarmee een hypotheek rust op de uitbreiding, in de twee betekenissen van het woord, valt niet te ontkennen.