Advertentie
Advertentie

UMTS leidt tot herprofilering operatoren

Wie begin dit jaar in de Europese telecomoperatoren investeerde, kijkt vandaag tegen een groot verlies aan. Maar de markt scheerde niet elke operator over dezelfde kam. KPN, Sonera en Deutsche Telekom verloren 50 tot 80 procent van hun waarde, terwijl Telefonica, Vodafone en France Telecom slechts 25 tot 15 procent toegaven. De koers van Telecom Italia kon zelfs standhouden. Het voornaamste nekschot voor de sector werd eind april afgevuurd, toen bleek dat voor de vijf UMTS-licenties, voor het uitrollen van mobiele netwerken van de derde generatie, in Groot-Brittannië 22 miljard pond werd neergeteld. Vooraf was een bedrag van 7,5 miljard pond vooropgesteld. De overige Europese regeringen kregen al gauw de dollartekens in de ogen en gevoed door de grote begrotingstekorten opteerden meestal voor het veilingsysteem boven een wedstrijd op basis van kwalitatieve criteria. Nadat in Groot-Brittannië 640 euro per inwoner was binnengehaald, slaagde Duitsland er enkele maanden later in een gelijkaardig bedrag (620 euro) op te strijken. Maar daarna was het feest over. Hoge kostenDe operatoren die een Britse of Duitse licentie in de wacht sleepten, werden op de aandelen en obligatiemarkten genadeloos afgestraft. Hoe kon men zo hoge prijzen betalen voor onzekere opbrengsten in de verre toekomst? Uiteindelijk dwong de markt de operatoren minder geld op tafel te leggen voor de overige licenties. Bovendien zorgden nieuwe allianties zoals KPN-NTT-Hutchison, voor een beperking van het aantal mededingers. In Italië bracht de UMTS-veiling nog 212 euro per inwoner op en in Oostenrijk 88 euro. De grootste groepen verteren de licentiekosten uiteraard het best. Vodafone en KPN telden respectievelijk 8,6 en 6,6 miljard euro (2 miljard euro kwam op de rekening van BellSouth) neer voor een Duitse licentie. Maar voor de start van de veiling bedroeg de marktkapitalisatie van Vodafone meer dan 260 miljard euro, terwijl die van KPN 40 miljard euro bedroeg. Sindsdien is de marktkapitalisatie van KPN nog eens gehalveerd. Naast de kosten van licenties die geschat worden op meer dan 100 miljard euro, zal nog eens 150 miljard euro geïnvesteerd worden in de uitbouw van UMTS-netwerken. In vergelijking met de huidige gsm-operatoren liggen de investeringskosten voor de operatoren die een gloednieuw netwerk moeten uitbouwen tot 30% hoger. Bovendien zijn zij het minst verzekerd van voldoende marktaandeel om zo een rendement te behalen dat de kapitaalkosten zal overstijgen. Zo heeft KPN een belang van 15% in Hutchison UK, een nieuwe speler in Groot-Brittannië. In Duitsland transformeert Mobilcom, waarin France Télécom voor 28,5% participeert, zich van service provider tot operator met eveneens een eigen nieuw netwerk. Het is niet toevallig dat vorige week berichten verschenen over moeilijkheden bij zowel Hutchison UK als Mobilcom voor het afsluiten van de nodige bankleningen. In Duitsland duikt Group 3G als een nieuwe speler op, een consortium van Telefonica en het Finse Sonera, dat ook 8,6 miljard euro heeft neergeteld. Door de vijf keer grotere marktkapitalisatie kan Telefonica de UMTS-kosten veel beter slikken dan Sonera.... en onzekere opbrengstenOm een positieve return te behalen op de huidige investeringen, hopen de operatoren op bijkomende inkomsten uit de wereld van het mobiel internet. De hype is echter sterk bekoeld en wordt niet bepaald geholpen door de verkoopcijfers van WAP mobilofoons. Via Wireless Application Protocol heeft men toegang tot internetgerelateerde informatie over de gewone gsm die een transmissiesnelheid heeft van slechts 9,6 kilobyte per seconde. De WAP-diensten verlopen daarom te traag, en de klant wordt per minuut gefactureerd. De i-mode service van NTT Docomo daarentegen is in Japan wel een groot succes. De kosten zijn dan ook in functie van de aard van de dienst, en niet van de gebruiksduur. De i-mode is verder een voor iedereen opengesteld platform waardoor er reeds tienduizenden websites zijn gecreëerd, tegenover enkele honderdtallen volgens het WAP-protocol. KPN zal onder een samenwerkingsverband met NTT DoCoMo de i-mode in Europa promoten.De introductie van de GPRS-technologie volgend jaar belooft beterschap. Dan worden de WAP-diensten doorgestuurd met een transmissiesnelheid van 115 kilobyte per seconde, en wordt er niet meer gefactureerd naar gebruiksduur. Voor een uitgebreider aanbod aan multimedia-applicaties is het wachten op de UMTS-technologie in 2002 wanneer een transmissiesnelheid van 2 megabyte wordt bereikt. Nokia rekent eind volgend jaar op 200 miljoen mobiele internetgebruikers, terwijl Analysys tegen 2005 600 miljoen gebruikers verwacht. De vraag is hoeveel daarvan over uitgebreide applicaties wensen te beschikken en er via UMTS ook een duit meer voor willen betalen. De GPRS-mobilofoons zullen goedkoper zijn, en ongetwijfeld reeds een groot deel van het klantenbestand tevreden stellen met selectief nieuws en andere tijd en plaatsgebonden informatie. De meeste operatoren durfden het echter niet aan zich te beperken tot GPRS om te voorkomen dat inkomsten uit m-commerce en advertising worden misgelopen. Analysys schat de waarde van m-commerce op 13 miljard dollar tegen 2003, wat reeds 7% zou zijn van de totale internethandel. Hoe groot deze koek zal zijn is één zaak, de verdeling ervan is een andere. Naast de operatoren azen internetserviceproviders, mobilofoonproducenten en de huidige portals op het vaste internet (Yahoo!, MSN,) op een deel van de koek. De operator heeft het voordeel een rechtstreekse toegang te hebben tot de klant. Veel zal ook afhangen van de samenwerkingsverbanden die zullen afgesloten worden met de content providers. Ook hier speelt het belang van schaalvoordelen. Als de operator uitgroeit tot een pan-Europese speler, heeft hij meer macht ten aanzien van de informatieleveranciers. De grootste mobiele telefoonoperatoren zullen tevens bevoordeeld zijn bij de levering van de UMTS mobilofoons door de telecomproducenten.OverbruggingsperiodeDe door de operatoren gegenereerde cashflow uit de vaste en mobiele telefonie is niet voldoende om de UMTS-kosten te financieren. In de vaste telefonie zijn de marges al geruime tijd laag, maar ook in de mobilofonie komen de marges onder druk. Hoe hoger de penetratiegraad, hoe meer het segment wordt aangeboord van de prepaid-abonnementen. Deze meestal jonge klanten leveren de operatoren nog weinig geld op en dit komt tot uiting in de stijgende kosten om nieuwe abonnees aan zich te binden, in het jargon subscriber acquisition costs. Op langere termijn leidt een hogere penetratiegraad van 60 tot 80% volgens de Gartner Group tot een stijging van de gemiddelde opbrengst per gebruiker omdat het dataverkeer hierdoor een hogere vlucht zal nemen.Wat er ook van zij, de operatoren moeten zoeken naar financiering om deze overbruggingsperiode door te komen. Onlangs bracht Telefonica 9% van de aandelen van de mobiele telefoniedochter naar de beurs, maar dit bracht maar de helft op van wat eerder werd vooropgesteld. Ook de beursintroducties van KPN Mobile, Orange (France Telecom) en T-Mobil (Deutsche Telekom) volgend jaar zullen allicht veel minder opbrengen dan voorzien. Maar het is buigen of barsten voor de operatoren. De schuldratios zijn zodanig gestegen dat er in de aandelenmarkt vers geld moet worden opgehaald. Anders dreigt er een verlaging van de kredietwaardigheid van de operator. Deutsche Telekom en KPN zijn reeds verlaagd naar een A- rating. Een lagere rating leidt tot een hogere rentevergoeding bij de uitgifte van nieuwe leningen en leidt dus tot een neerwaartse spiraal. Een nieuwe consolidatieronde is onvermijdelijk. Economisch zinvolle combinaties tussen KPN en Telefonica, en tussen Deutsche Telekom en Telecom Italia, konden deels door politieke druk niet doorgevoerd worden. Mogelijk bieden meer globale combinaties met Amerikaanse of Japanse operatoren soelaas, zoals de samenwerking tussen NTTDoCoMo en KPN.RisicoprofielWijzigingen in de vooruitzichten van het mobiel internet en diens winstpotentieel zullen allicht meer invloed hebben op de koersevolutie van de operatoren dan de gepubliceerde resultaten uit de GSM-activiteiten. De bemoedigende uitspraken van Nokia-topman Ollila vorige week over het mobiele internet waren reeds een eerste stap Voor de houders van de gevallen sterren mag het een troost zijn dat deze aandelen het meest opwaarts potentieel hebben als de vooruitzichten opklaren. Als nieuwe operatoren er toch in slagen de financiering rond te krijgen en een plaatsje in de markt op te eisen, werkt de hefboom ook in positieve zin. Anderzijds mag er voor een onderneming als KPN nagenoeg niets fout lopen. Wie dit risico niet wenst te lopen, is beter af bij Vodafone, Telefonica of Telecom Italia. Vodafone geniet het meest van schaalvoordelen: het is de grootste mobiele operator ter wereld en heeft een solide balansstructuur.Telefonica genereert de helft van winst en omzet in het politiek almaar stabielere Latijns-Amerika en is daarom minder afhankelijk van de Europese UMTS-licenties. Toch nam Telefonica deel aan de UMTS-veilingen in Duitsland en Italië en zal het meedingen naar een licentie in Frankrijk. Een strategiewijziging die niet overal enthousiast werd onthaald. Telecom Italia ten slotte voert een tegendraadse strategie. In tegenstelling tot die van de concurrenten, blijven de investeringsplannen van Telecom Italia zeer summier omdat zo de afbetaling van de schulden van moederholdings Tecnost en Olivetti worden gevrijwaard. Op lange termijn is deze strategie allicht onhoudbaar, waardoor het onvermijdelijk door een pan-Europese operator zal worden opgeslorpt. Intussen heeft het dit jaar de aandeelhouder gegeven waar hij om vroeg: zo weinig mogelijk risico. En de markt beloont met een geweldige outperformance tegenover de sector. Christophe DE RIJCKE