Vallende beurzen

Onder een spervuur van sombere beurs- en bedrijfsberichten zakken de aandelenkoersen dag na dag naar hun laagste peil in meerdere jaren. Een algemene capitulatie van de beleggers, noemde een ervaren beurswatcher het. De vertrouwenscrisis is breed uitgezaaid. Het lijkt alsof iedereen wil verkopen en niemand nog wil kopen.Dat paniekige pessimisme kunnen we missen als kiespijn. Het wordt tijd om de zaak nuchter te bekijken. Wat is er gaande? Denk aan de traagheidswetten van Galilei en Newton uit de fysica: zodra een zwaar lichaam in beweging is, is er veel kracht nodig om het te stoppen. Er is nog veel meer kracht nodig om het lichaam van richting te veranderen.Die wet gaat zeker op voor de beurs. Het duurde heel lang om de opwaartse beweging om te buigen in een neerwaartse beweging. Nu blijkt het zeer moeilijk om die neerwaartse beweging te stoppen. Dat is normaal. Een valbeweging stopt niet zomaar, ze versnelt. Ook dat is een oerwet van de fysica.Meerdere krachten zijn aan het werk. Er is de onzekerheid. Wanneer gaat de economie heropleven? Welke bedrijven gaan nog winstwaarschuwingen geven? Welke bedrijven geraken nog in moeilijkheden? Er is de tijd. Hoe langer de malaise duurt, hoe meer beleggers er de brui aan geven. Er is de kuddegeest. Vermogensbeheerders willen uit commerciële overwegingen niet te negatief afwijken van het gemiddelde: liever samen met de anderen de boot in, dan alleen komen te staan. In een stijgende markt wil niemand eerst uitstappen. In een dalende markt wil niemand eerst instappen. En er is de fiscaliteit. In de VS mogen bedrijven verliezen op aandelenportefeuilles fiscaal aftrekken, op voorwaarde dat die verliezen tijdens het jaar worden gerealiseerd. Slecht presterende aandelen worden mede daarom snel verkocht.Enkele specifieke factoren verlengen de malaise. De euforie rond de nieuwe economie creëerde duizenden bedrijfjes en nog veel meer projecten, producten, diensten en banen. Dat onevenwicht moet worden weggevlakt, met desinvesteringen en afvloeiingen als resultaat. Ook de naweeën van de Y2K-millenniumbom zijn niet te onderschatten. Ondernemingen versnelden hun IT-uitgaven om helemaal klaar en vernieuwd te zijn vóór die doemdag 31 december 1999. Het is logisch dat die uitgaven nadien fors terugliepen.Beleggers zijn tevens overgevoelig aan adviesverlagingen van analisten. Ze kunnen er beter aan wennen. Om het verwijt over het teveel aan koopaanbevelingen voor eens en altijd in de kiem te smoren, verplicht de Britse bankgroep HSBC haar analisten voortaan evenveel koop- als verkoopadviezen te publiceren. Concreet moeten ze dus nog heel wat buys schrappen en sells instellen. Andere beurshuizen evolueren in dezelfde richting.Tel alles op en je treft een stevig mechanisme dat de koersen lager trekt. Zo stevig zelfs, dat de doorsnee koersen allicht vandaag al overdreven diep zijn teruggevallen. Het is helaas onmogelijk te voorspellen wanneer dat negatieve momentum plaatsruimt voor realisme. Enkele recentelijk gepubliceerde economische indicatoren suggereren een pril herstel. Ze vallen echter nog te licht uit om het logge vallende lichaam tot stilstand te brengen. Pierre HUYLENBROECK