Advertentie
Advertentie

Van de symptoombestrijding naar de eigen boezem nu?

Onze leiders waren even de pedalen kwijt de voorbije week. Overacting levert altijd slecht beleid op, maar het leert wel iets over de doorgaans verdrongen impulsen van onze bewindvoerders. Puur politiek gesproken betekenen de jongste dagen een nieuwe stap in de verrechtsing van de liberale centrumpartij. Telkens wanneer een maatschappelijk conflict op de politieke agenda verschijnt, vermijden de liberalen een discussie over de achterliggende sociale verhoudingen en hebben ze een repressief antwoord klaar verpakt in een enigszins hautain staatsmanschap. Het argument bevat altijd ook enkele populistische uitschuivers, alsof de verdediging van de bestaande orde de steun nodig heeft van de volkse hang naar zwarte schapen. Dat populistische veiligheidsvertoog brengt (een deel van) de liberalen dicht bij het Vlaams Blok. De agressieve toon die dan wordt gesproken, is volkomen normaal. Achter elke ultraliberale ideologie zit een autoritaire staatsopvatting. De meest vrijemarkteconomieën gaan gepaard met sterke staten, die niet dienen om de markt sociaal bij te sturen maar om de openbare orde te handhaven. De integratiedwang wordt dus versterkt. Iedereen moet zich inpassen in de consumptiecultuur en de geldeconomie. Om dat op een geregelde wijze te doen, moet men zich ook beschikbaar stellen op de arbeidsmarkt. Met de juiste attitudes: discipline, onderwerping, vaardigheden, flexibiliteit en vooral gematigde looneisen. Daarom zijn de verplichte taallessen voor allochtonen in feite alleen bedoeld voor sociaal achtergestelde Magrebijnen en niet voor de Japanners, de Amerikanen, de Duitsers of de franstaligen in de Brusselse rand. Die zijn economisch sterk genoeg om hun cultuur niet alleen in stand te houden, maar ook op te dringen aan hun omgeving. Economisch sterken hebben meteen ook politieke en culturele rechten in een markteconomie.De hetze tegen de islam creëert een foutief (vijand)beeld. Weigeren de meeste allochtone jongeren integratie in de consumptiecultuur? Neen, maar ze worden er wel van uitgesloten. Sinds het midden van de jaren 70 hebben de politici het project van werk voor iedereen opgegeven. Ze aanvaarden dat een competitieve economie geen algemene tewerkstelling kent. Ze zijn dus tegen arbeidstijdverkorting of arbeidsherverdeling. Ze vinden economische groei met banenverlies aanvaardbaar. Ze aanvaarden dat een steeds toegenomen werkdruk het middel is tot toegenomen productiviteit. Ook als dat aanleiding geeft tot een lagere activiteitsgraad. Kortom, er is de jongste 25 jaar een structurele werkloosheid die noodzakelijk is om de neerwaartse druk op de lonen in stand te houden, en dat is een voorwaarde in de wereldwijde concurrentiestrijd. Om het in de wereldhandel te halen, om je aandeelhouders te plezieren, moet je steeds meer doen met steeds minder mensen. Dus, niet iedereen komt aan de bak. En die sociale uitsluiting wordt cultureel toegedekt. Zo makkelijk het ging om de gastarbeiders in perioden van hoogconjunctuur ons vuil en gevaarlijk werk te laten doen, zo moeilijk lijkt het vandaag om met de vreemdelingen om te gaan. De cultuurverschillen leveren een verklaring (en zelfs legitimering) voor huiseigenaars die niet willen verhuren aan vreemdelingen, voor ondernemers die ze niet in de zichtbare en normaal betaalde jobs willen opnemen, voor de moegetergde politiemensen die het over bougnouls, tjoektjoeken en makakken hebben, zelfs voor onze cultuursector en ons onderwijs die omzeggens geen vreemdelingen in dienst hebben. En komt het ons verder niet goed uit dat daardoor een informele economie ontstaat waarin goedkope diensten kunnen worden gekocht?Dat er discriminatie en institutioneel racisme bestaat, kan niemand tegenspreken. Daartegen is de jongste tien jaren geen enkele maatregel genomen, noch werden de bestaande wetten toegepast. Er wordt een structurele toestand van onwettelijkheid in stand gehouden. Hoe zou men de discriminatie kunnen opheffen zonder tegelijk nieuwe jobs te creëren of het bestaande werk te herverdelen of de eigen culturele patronen op de helling te plaatsen? Neen, het ligt niet aan ons, het ligt niet aan de economie, het ligt niet aan de verkeerde attitude van de ondernemers of de beleidsmensen. Het ligt niet aan een gebrek aan openheid en gastvrijheid van onze cultuur: wij Vlamingen zijn het meest kosmopolitische en gastvrij volkje van de wereld! Neen, het ligt aan hun verzet tegen inburgering, aan de weigering tot integratie, aan hun onwil onze taal en onze waarden over te nemen. Dus moeten we de uitgeslotenen nieuwe verplichtingen opleggen. We moeten duidelijk maken dat het niet aan ons, maar aan henzelf ligt! En wie niet horen wil, moet voelen, zo hebben we de laatste dagen unisono gehoord. Misschien is het nu wel zaak verplichte inburgeringtrajecten uit te werken voor de elites, voor investeerders, aandeelhouders en beleggers of... wie weet, voor tennisvedetten die nationaliteit met fiscaliteit en buitenissig reclamegeld met een normaal loon verwarren.Zolang we blind blijven voor de structurele ongelijkheid in onze samenleving, zullen we de cultuurverschillen slecht aanpakken. Jihad versus MacWorld, zegt Benjamin Barber, en de dupe daarvan is de democratie. Eric CORIJNDe auteur is cultuurfilosoof aan de UA en de VUB, en mede-initiatiefnemer van Charta 91.