Advertentie
Advertentie

Van verkoopgolf naar kooppaniek

Voor de beurzen was 11 september het donkerste uur, net voor zonsopgang. Eerst overheerste een paniekstemming. De terreuraanslagen op de WTC-torens troffen Wall Street immers in het hart. Het meest schrijnend was de toestand bij Cantor Fitzgerald. De obligatiespecialist had zijn hoofdkantoor in de bovenste verdiepingen van de eerste getroffen WTC-toren en verloor ruim twee derde van zijn 1.000 werknemers.De Amerikaanse beurzen hielden van dinsdag 11 september tot en met vrijdag 14 september de deuren gesloten. Dat was de langste sluitingsperiode sinds maart 1933, toen president Roosevelt op het dieptepunt van de Grote Depressie een verplichte bank holiday oplegde om de financiële sector te saneren. Duizenden mensen werkten de klok rond om Wall Street te midden van de stofwolk klaar te stomen voor de heropening op maandag 17 september.Elders in de wereld bleven de markten wel open en hield de terreur de beurzen in een wurggreep. Beleggers houden niet van onzekerheid en die was in overvloed aanwezig. Wie zat achter de terreur? Wanneer volgde de vergelding? Hoe lang zou de oorlog duren? Hoeveel zou de terreur het bedrijfsleven kosten? Duwde 11 september de wereldeconomie in een diepe recessie?Op 11 september schoot de olieprijs 13 procent hoger, daalde de rente door het economische pessimisme fors en overspoelde een eerste verkoopgolf de Europese beurzen. In Brussel tuimelde de Bel20 5,5 procent lager, de meeste andere Europese beurzen gingen 6 procent in het rood. Luchtvaartaandelen kregen de zwaarste klappen. Na twee dagen van stabilisatie gingen de Europese aandelen op vrijdag 14 september opnieuw 6 procent achteruit. Op weekbasis verloren de Europese beurzen 10 procent, wat overeenstemde met het verwachte openingsverlies in New York. Dat verlies bleef op 17 september binnen de perken. Een golf van patriottisme kon niet verijdelen dat Dow Jones en Nasdaq ongeveer 7 procent inleverden, maar dat viel gezien het economische doemdenken nog relatief goed mee. Financieel Amerika deed er dan ook alles aan het vertrouwen in Wall Street te ondersteunen. Zoals gebruikelijk in tijden van crisis speelde de Federal Reserve een cruciale rol.Voorzitter Alan Greenspan riep vlak voor de openingsbel op Wall Street de Fed-bestuurders bijeen. De centrale bankiers beslisten in enkele minuten tijd de rente een half procentpunt te verlagen tot 3 procent. Later zette de Fed nog drie keer het mes in de rente. Bovendien bracht de Fed de Europese Centrale Bank (ECB) op voorhand op de hoogte van de renteverlaging. Door die ongewone maatregel kon de ECB zelf in de namiddag de rente een half procentpunt verlagen. Die gecoördineerde actie stak de beleggers een hart onder de riem.Minder bekend, maar minstens even belangrijk was dat de Fed de week voordien heel wat liquiditeit in het Amerikaanse banksysteem pompte. In de onmiddellijke nasleep van 11 september maakte de Fed zich zorgen over de toestand bij Bank of New York. Die bank is een van de belangrijkste schakels bij financiële transacties. Ze regelt dagelijks de eigendomsoverdracht van bijna 2 biljoen dollar aan beleggingsfondsen en staatsobligaties.Bank of New York heeft kantoren op een steenworp van het World Trade Center en had vlak na de aanslagen van 11 september enorme problemen om transacties te verwerken. Samen met de ontreddering bij obligatiespecialist Cantor Fitzgerald dreigde de back office van Wall Street geblokkeerd te raken, wat op de financiële markten een niet te overzien domino-effect zou veroorzaken.De Fed pompte onmiddellijk 45 miljard dollar in het financiële systeem. Bovendien kocht de centrale bank op donderdag en vrijdag voor in totaal 150 miljard dollar overheidseffecten bij financiële instellingen, die zo ondanks de verstoring van het effectenverkeer aan hun verplichtingen konden voldoen.Toch werden de beurzen ook in de dagen na 17 september nog geregeld overspoeld door een verkoopgolf, waardoor ze op 21 september tot hun laagste peil in drie à vier jaar afdaalden. Die laatste verkoopgolf was tegelijk de voorbode van een spectaculaire remonte. De gevreesde escalatie van de terreur bleef uit, de VS boekten vooruitgang in Afghanistan, invloedrijke bedrijven zoals Cisco en Dell meldden dat het ergste achter de rug was en enkele economische indicatoren bleken minder erg dan gevreesd.In de twee maanden na 11 september won de Dow Jones 20 procent, de Nasdaq schoot zelfs 40 procent hoger. Ook de Europese beurzen boeken de scherpste remonte sinds ze in het voorjaar van 2000 hun neergang inzetten. Beleggers menen dat de recessie in de VS door de terreuraanslagen er eerder als een V dan als een U zal uitzien. De achteruitgang in 2001 zal dieper zijn dan verwacht, maar door de gezamenlijke steunmaatregelen van de Fed en de overheid zou ook de heropleving in 2002 groter dan verwacht uitvallen. Die hoop veroorzaakte in de sterk conjunctuurgevoelige technologieaandelen, de chipsector op kop, een ware kooppaniek. Beleggers namen een stevig voorschot op een economische heropleving, waardoor de beurswaardering weinig ruimte laat voor nieuw onheil. Kurt VANSTEELAND