Verkoop van luchthavengronden: de grond van de zaak

Op oudejaarsavond werden de luchthavengronden van Zaventem door de federale overheid op de valreep verkocht aan de luchthavenexploitant BIAC. Een aantal aspecten van de verkoop roept, mede door een gebrek aan open communicatie, een aantal vragen op.Het comité van aankoop van de overheid stelde een prijs voorop van 250 miljoen euro. Uiteindelijk werden de gronden verkocht voor 200 miljoen euro. Zelfs als we aannemen dat 250 miljoen euro de bovenkant van de prijsvork was, dan nog is een korting van 20 procent een mooi resultaat, voor de koper wel te verstaan.Het compromis van 31 december was voor de overheid voldoende om de opbrengsten mee te rekenen in het begrotingsoverschot van 2001. Het feit dat zowel de officiële verkoopakte als de goedkeuring van de raad van bestuur van BIAC nog ontbrak, kon dat niet beletten. Men wou het blijkbaar absoluut, ook al was het niet echt noodzakelijk voor het bereiken van het begrotingsoverschot. Misschien was de haast ook wel voor de koper interessant. Of dit zo was, leert de toekomst ons wel.Bij de transactie verkoopt de federale overheid de luchthavengronden aan BIAC NV, een maatschappij waar diezelfde overheid meerderheidsaandeelhouder van is. De overheid heeft de gronden dus voor het grootste gedeelte aan zichzelf verkocht. Hebt u al eens iets aan uzelf verkocht? En vond u dat dan een goede zaak? Het deed me zowaar een beetje aan Lernout & Hauspie denken.De verwevenheid van de betrokken partijen blijkt ook uit het feit dat de BIAC-voorzitter die de belangen van de koper behartigt tegelijk ook kabinetschef is van de minister van Begroting, die de belangen van de verkoper behartigt. Een dergelijke situatie zal in de handboeken van deugdelijk bestuur zeker niet worden aangeprezen als voorbeeld van hoe het moet.Aangezien de overheid voor meer dan 60 procent eigenaar is van BIAC, is het geld waarmee BIAC betaalt in werkelijkheid voor 60 procent geld van de overheid. Dat geld gaat a.h.w. van de linkerzak naar de rechterzak van de overheidsjas.Daar word je niet rijk van, maar ook niet arm, zou je denken. Maar schijn bedriegt, want blijkbaar zullen de betalingen gespreid worden over 11 jaar. M.a.w. het geld van BIAC, voor 60 procent afkomstig van de overheid, zal gespreid over 11 jaar worden terugbetaald aan diezelfde overheid. Het geld gaat dus met behoorlijk wat vertraging van de linker- naar de rechterzak. Toen ik jaren geleden bouwgrond kocht, wilde de verkoper een onmiddellijke betaling. Als koper moest ik een lening aangaan en de rentelasten daarvan dragen, zodat ik op die wijze de aankoop gespreid kon betalen. Luchthavengronden koopt men blijkbaar op een andere wijze aan. Hier draait de verkoper op voor de rentelasten. Eens te meer bekomt de koper hier een zeer gunstig onderhandelingsresultaat. De haast bij het afsluiten van de verkoopovereenkomst steekt daarbij schril af tegen de traagheid van de betaling.Wij kijken nu reeds uit naar de geplande privatisering van BIAC in 2002. Waarom werden de luchthavengronden aan BIAC verkocht vóór de privatisering? Het zou in elk geval financieel doorzichtiger zijn geweest eerst BIAC te privatiseren en pas daarna de grond te verkopen aan BIAC.Waarom moet BIAC trouwens worden geprivatiseerd? Van 1997 tot en met 2000 realiseerde BIAC een winst vóór belasting van 152 miljoen euro, waarvan 53 miljoen euro in het jaar 2000. Het gaat wel degelijk om overwegend operationeel resultaat met in 2000 een nettokasstroom uit operaties van 108 miljoen euro. De omzet bedroeg toen 270 miljoen euro en het eigen vermogen 320 miljoen euro.Er zal wel hier en daar een bedrijf zijn dat nog betere resultaten kan voorleggen, maar ik ken toch zeer veel bedrijven die dergelijke resultaten nooit halen.De aandeelhouders zullen daarmee wel tevreden zijn, denk je dan. Nee hoor, de meerderheidsaandeelhouder, zijnde de federale overheid, wil absoluut van deze winstgevende participatie af. Waarom?Bij de privatisering zal het meerderheidsaandeel van de overheid worden overgenomen door privé-investeerders. Wie zal echter in aanmerking komen om deze winstgevende overheidsparticipatie over te nemen? Wordt dit beperkt tot de huidige privé-investeerders van BIAC, zijnde de belangrijkste Belgische banken, met als boegbeelden de heren Davignon en Lippens?Stilaan krijgen we zicht op het volledige plaatje.De financiële kringen die uit vaderlandsliefde bereid waren in DAT te investeren, zijn in grote mate ook diegenen die als minderheidsaandeelhouder in BIAC goed verdienen aan de luchthavenexploitatie. In werkelijkheid is DAT dus voor hen nodig om het wegvallen van Sabena op te vangen, zodat de winst van de luchthavenexploitatie behouden blijft. Dat mag, het zijn tenslotte ondernemers, maar hun gebrek aan eerlijke openheid stoot tegen de borst.Wij kijken belangstellend uit naar de komende privatisering van BIAC, en naar de verkoopprijs, het tijdstip (ook op een drafje?), de betrokken partijen en de betalingsclausules. Wie weet herhaalt de geschiedenis zich een beetje.Ronny SALEMBIER De auteur is gewezen finance & accounting manager en nu met brugpensioen.