Versplinterde overheid

Vandaag staken en betogen de federale ambtenaren. Een duidelijke eisenbundel hebben ze niet. De actie is een uiting van ongerustheid over de plaats van de gewone ambtenaar in het Copernicusplan van de federale regering. Met dat plan wil de federale overheid haar ambtenarij de 21ste eeuw binnenloodsen. Niemand kan buiten de vaststelling dat de federale ambtenarij dringend aan een structurele opknapbeurt toe is. Verstarde bureaucratische regels, rigide hiërarchische structuren, overdreven paperasserie, politisering en gebrek aan investeringen... zorgen ervoor dat de federale administratie alles behalve het snelle en efficiënte apparaat is waar een overheid graag over beschikt. De fout voor de teloorgang ligt zeker niet in de eerste plaats bij de ambtenaren zelf. De grote schuldige is in de eerste plaats de politiek, die de kanker van de politisering welig heeft laten tieren. De voorbije decennia is er ook nauwelijks geïnvesteerd. Het gevolg is dat de federale ambtenaren er het slechtst aan toe zijn van alle ambtenaren in dit land: ze worden het minst betaald en hebben de slechtste werkomstandigheden. Dat ze bijgevolg allicht ook de minst gemotiveerden zijn, hoeft niet te verbazen.De federale minister van Ambtenarenzaken Luc van den Bossche heeft zijn schouders onder de hervorming van de federale administratie gezet en geniet hierbij de volle steun van premier Verhofstadt. Van den Bossche verdiende zijn sporen als de Vlaamse minister van Ambtenarenzaken die de Vlaamse administratie in nieuwe banen wist te leiden. Opmerkelijk is overigens dat de huidige Vlaamse regering de hervormingen van Van den Bossche al opnieuw aan het hervormen is. Volgens het kabinet-Dewael moet in de Vlaamse administratie dringend het primaat van de politiek worden hersteld, wat volgens critici gewoon een eufemisme is voor een nieuwe politiseringsgolf. Nu mag Van den Bossche de federale administratie hervormen. Na decennia van politieke verwaarlozing is de federale ambtenarij een politieke prioriteit geworden. De federale ambtenaren kunnen er maar hun voordeel bij doen. Niet alleen de topambtenaren, zoals de bonden vrezen, maar iedereen. De hervorming is geen bedreiging, wel een kans; maar ze moet wel gegrepen worden.Toegegeven, Van den Bossche heeft zijn eigen stijl. Hij gaat vaak te keer als de spreekwoordelijke olifant in de porseleinwinkel. Maar misschien is een dergelijk optreden wel noodzakelijk om de inertie te overwinnen. Niet het minst omdat de minister de strijd voor verandering op twee fronten moet voeren: in de ambtenarij en in de politiek, waar vooral de Franstalige regeringspartijen hun greep op de administratie niet graag lossen.De overheidsbonden van hun kant kampen met het probleem dat zij niet meer in staat zijn om in hun verzet tegen Copernicus heel het overheidsapparaat te mobiliseren. Regionalisering en verzelfstandiging van de overheidsbedrijven hebben ertoe geleid dat overheid en administratie de voorbije decennia versplinterd werden. De publieke sector werd een geheel van grote en kleine publieke sectoren. Iedereen veegt nu voor de eigen deur, wat uiteraard de slagkracht van de overheidsbonden aanzienlijk beperkt. Copernicus is een plan voor de federale administratie waartegen nog alleen de federale ambtenarij kan worden gemobiliseerd. Stefaan HUYSENTRUYT