Vierdaagse werkweek

De federale minister van Arbeid, Laurette Onkelinx, is bevallen van alweer een nieuw banenplan: de vierdaagse werkweek. Het plan voorziet in de promotie van de vierdaagse werkweek en niet in de verplichting. Toen Frankrijk de 35-urige werkweek invoerde, was dat wel een verplichting.Vier dagen werken en drie dagen vrije tijd per week lijkt zeer aantrekkelijk. Als het aantal uren gelijk blijft, moet elke dag wel langer gewerkt worden. Voor de werknemers heeft zon regeling ingrijpende positieve en negatieve gevolgen. Langer werken in één dag kan familieproblemen veroorzaken. Het komt misschien neer op meer uitgaven voor de crèche of onthaalmoeder. Ouders met schoolgaande kinderen zullen hun kinderen niet méér zien dan anders als zij vier dagen per week werken. Als zij thuis zitten, gaan de kinderen naar school tenzij ook de schoolweek tot vier dagen wordt ingekort. Pedagogisch lijkt dat geen goede zaak en vroegere voorstellen om de vrije schoolnamiddag op woensdag te vervangen door een namiddag naar keuze zijn ook een stille dood gestorven. De logistieke problemen voor de ouders, zeker als zij meerdere kinderen hebben die in verschillende scholen les volgen, zouden te groot zijn geweest.Dat punt is wellicht ook aan de aandacht van minister Onkelinx ontsnapt. Een kosten-batenanalyse heeft zij niet gemaakt. Werknemers die hun werkweek afwerken in vier dagen sparen een verplaatsing naar het werk uit maar of de mobiliteit daarmee afneemt, is nog de vraag. Veel werknemers zullen op die vrije dag toch de wagen uit de garage halen en winkelen, reizen of zwartwerken. Het effect op de mobiliteit zal miniem zijn en dynamische mensen zullen ofwel een bijbaantje nemen ofwel deeltijds zelfstandige worden, een ontwikkeling die in de bouwsector bijvoorbeeld de haren ten berge doet rijzen. Voor bedrijven met vaste ploegenstelsels wordt planning steeds moeilijker.Het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) verwees het idee van Onkelinx deze week kordaat naar de prullenmand. De grotere productiviteit in één dag zal de stress van werknemers doen toenemen en dat kan een slechte zaak zijn voor zowel de werknemer, zijn gezin als het bedrijf waar hij werkt. Het NSZ heeft hier een punt. Men kan het arbeidsritme inderdaad niet ongestraft blijven opdrijven. Uiteindelijk moet alle werk in veel kortere tijd gepresteerd worden. Dan zal een werknemer niet meer op 55 jaar opgebrand zijn maar al op 45. Misschien is dat nu al zo want de beslissing om ontslagen werknemers vanaf 45 jaar verplicht outplacementbijstand te geven wijst in die richting.Nog zon plan dat perverse effecten kan hebben. Om de kosten voor outplacement uit te sparen, zullen werknemers nu vaak ontslagen worden net voor ze 45 worden.Het NSZ wijst natuurlijk ook op de nadelige gevolgen voor zelfstandige ondernemers. Vaak is het aantal werknemers klein en moeilijk samendrukbaar. Als deze werknemers kiezen voor een vierdaagse werkweek, kan de ondernemer verplicht worden extra personeel aan te werven om de dienstverlening aan de klanten gedurende de hele week (en vaak ook nog een deel van het weekeinde) te verzekeren. Als het bedrijf daardoor verplicht wordt minder lang open te zijn, worden de vaste kosten over een kortere actieve periode gespreid, wat tot lastenverhogingen zal leiden. Kris Barrezeele