Advertentie
Advertentie

Vloeken

Een volledig lexicon met uitgebreide wetenschappelijke toelichting over de verschijnselen vloeken en verwensen: het bestond al. Van dezelfde auteur namelijk en daterend uit 1997. De Leidense professor P.G.J. van Sterkenburg, een naam als een vloek, lijkt van het onderwerp zowat zijn levenswerk te hebben gemaakt. Deze tweede sterk gewijzigde druk is in elk geval een standaardwerk, het mag niet ontbreken in de bibliotheek van de bewuste taalgebruiker. Qua vloeken is shit de absolute topper, zowel in Vlaanderen als in Nederland, bij vrouwen en mannen, jong en oud. Het gebruik van kut is in opmars, terwijl de religieuze vloek zich handhaaft. Dit is een poging tot samenvatten. Opvallend is ook de sterke opkomst van fuck. De bonafide Nederlandse vloeken en verwensingen blijven gelukkig in zwang. In Noord en Zuid is godverdomme onuitroeibaar. Terloops wil ik de auteur op een foutje wijzen: de verkorting godver bestaat WEL in Vlaanderen, heel frequent zelfs (p. 213). Kanker en aids behouden een grote taboewaarde en blijven, naast andere ziekten, een bron van inspiratie voor de verbolgen mens. Krijg polio aan je jodokio, is een hele opluchting na het opdoen van kankertyfus, tering, pest, jeuk, leplazerus, kippenzuur en paddenschijt. Wat is een jodokio? Goede vraag, ze wordt namelijk niet beantwoord. De auteur heeft nog wat werk voor de boeg. Een alternatief rijm is: Krijg zweer aan je jongeheer! Nogal wat vondsten hebben literaire kwaliteit, of streven ze na: de alliteratie zwimzwam is het laatste woord van het lexicon. Krijg het zwimzwam betekent zoveel als krijg het heen-en-weer. Is dat duidelijk? Echt grappige verwensingen staan er ook in: Ge zijt een goeie kloot, maar ge moest onder een ezel hangen! De Bond tegen het Vloeken (slogan: Vloeken is aangeleerd, word geen naprater) kan de pot op. Anders gezegd: ze kunnen mijn viool kussen. Vloeken en verwensingen zijn een onuitputtelijke bron van lering en vermaak. Dit is een boek om te koesteren, om binnen handbereik te houden. Het kan nog dienstig zijn ook.P.G.J. van Sterkenburg - Vloeken/ Een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie - 2001, Den Haag, SDU Uitgevers, 715 blz., 36,27 euro(1.463 fr.), ISBN 90-12-09026-1.Gezegende ouderdomDe Amerikaanse epidemioloog dr. David Snowdon had al een studie gemaakt van de eetgewoonten bij Zevendedagsadventisten. Hij kon dus wel wat slikken, voor hij in 1986 aan zijn Nonnenstudie begon. Hij kwam op het idee bijna 700 zusters van de Amerikaanse congregatie Notre-Dame te onderzoeken op ouderdomsverschijnsel, aftakeling, kindsheid en Alzheimer. Waarom nonnen? Geestelijke orden bezitten uitgebreide archieven en biografieën van al hun leden, ver terug te voeren in het verleden. Dat verschaft zon onderzoek perspectief. Bovenal houden ordeleden er dezelfde levensstijl op na. Ze doen hetzelfde soort werk, hebben hetzelfde inkomen en genieten het grootste deel van hun leven dezelfde gezondheidszorg. Ze hebben dezelfde huisvesting en eetgewoontes. Ze roken en drinken niet, hebben geen seks. Al deze factoren verminderen de tegenstrijdige variabelen, zoals armoede en een gebrekkige gezondheidszorg.Toch kwamen in de loop van het onderzoek al snel markante verschillen aan het licht. Sommige nonnen worden probleemloos ouder, gaan door met onderwijzen en dienen, en blijven tot ver in de 80, 90, of zelfs 100, volledig geestesbekwaam. Anderen die eenzelfde soort leven hebben geleid, verliezen al vrij jong hun geestelijke vermogens en raken volledig afgesloten van de buitenwereld. Dat ligt duidelijk aan de grijze massa. De nonnen met een universitaire graad hebben een veel grotere kans een hoge leeftijd te bereiken. Ook hebben ze een betere kans op het behoud van hun zelfstandigheid, zonder verzorging of hulp nodig te hebben. De lager opgeleide nonnen hebben niet alleen een hoger sterftecijfer, bij hoge leeftijd zijn hun mentale en fysieke capaciteiten ook veel beperkter. Zo opgeschreven lijkt het alsof het hogere diploma een garantie is voor vanalles en nog wat. Dat wordt, naarmate het onderzoek opschiet, verfijnd en gerelativeerd. Nu al staat vast dat gedrag en gewoonten op jonge en middelbare leeftijd belangrijke factoren zijn in het voorkomen van ouderdomsziekten.Het leuke - maar soms ook het vervelende - is, dat Snowdon uitvoerig bericht over zijn psychologische aanpak van de nonnen en over zijn (geestelijke) relatie met hen. Naarmate ik vertrouwder raakte met de dagelijkse routine van het klooster, ging ik me meer en meer voelen als een plantkundige die door een tropisch regenwoud dwaalt en duizenden prachtige bloemen ziet die de moeite van het bestuderen waard zijn, maar die niet kan besluiten waar hij moet beginnen. Pseudo-literaire hoogstandjes remmen soms het wetenschappelijke verhaal af. Maar het blijft interessant genoeg om er kennis van te nemen.David Snowdon - Gezegende ouderdom / Wat het nonnenonderzoek ons leert over langer, gezonder en gelukkiger leven - 2001, Amsterdam/Antwerpen,Contact, 216 blz., 26,50 euro (1.075 fr.), ISBN 90-254-7807-7.Hitlers intieme kringOok na twee delen doorknede biografie van Ian Kershaw is het Hitler-boek niet dood. De nieuwste sensatie komt van de Duitse historicus Lothar Machtan en is meteen in acht talen op de markt gebracht. Hitlers homoseksualiteit is, volgens de auteur, een van de laatste themas in de politieke geschiedenis van de twintigste eeuw waarop een taboe rust.Hij is niet de eerste die erover schrijft. Andere Duitse historici zijn hem voorgegaan en de Franse literator Jean Genet heeft een toneelstuk vervaardigd waarin Hitler op drastische wijze als een echte nicht wordt opgevoerd. Als de Duitsers het dus een taboe blijven vinden, is het een teken dat zij hun geloof in de Führer nog altijd niet geheel hebben afgezworen. Als, want Machtans boek is fel omstreden. De meeste critici vinden het onderwerp niet relevant. Hitlers homoseksualiteit was niet de voedingsbodem voor de holocaust. Toch gelooft Machtan in zijn eigen theorie en hij probeert ze met alle middelen te bewijzen.Tot ongeveer 1935 zou Hitler bijna voltijds vertoefd hebben in de homo-erotische mannenbonden, waarin heldendom gekoppeld werd aan puur-Duitse eros. Voor en tijdens de oorlog ging hij over tot systematische vervolging van homofielen. Het was een doelbewuste zuivering omdat Hitler, zegt Machtan, bang was als homofiel ontmaskerd te worden. Vanaf die tijd worden ze opgepakt, in concentratiekampen gestopt, afgemaakt. Dat zijn alombekende feiten, maar wat moet je eruit besluiten? Ze maken Hitler niet beter of slechter, alleen anders.In een bepaald opzicht wakkert een boek als dit zelfs de homofobie aan, als het waar is tenminste dat grote aantallen Duitsers het niet geweten willen hebben omdat het afbreuk doet aan hun stille bewondering voor de Führer. Maar dat bewijst Machtan helemáál niet.Lothar Machtan - Hitlers intieme kring/ De politieke en psychologische ontwikkeling van Adolf Hitler - 2001, Amsterdam/Antwerpen, Contact,349 blz., 34,95 euro (1.425 fr.),ISBN 90-254-1136-3.