Vuurtorens in Parijs

In Parijs loopt van 21 tot 26 maart het 23e Salon du Livre. Onder de titel Les phares du nord zijn de Vlaamse en Nederlandse literatuur eregast op het salon. 56 Vlaamse en Nederlandse auteurs zijn uitgenodigd op de boekenbeurs. Van de overweldigende mediabelangstelling in Frankrijk wil men gebruikmaken om meer Vlaamse en Nederlandse auteurs in het Frans te laten vertalen. En om de Fransen uit te leggen hoe dat nu precies in mekaar zit met die in het Nederlands geschreven Vlaamse literatuur uit België.Want voor de Fransen is het een raadsel. De meesten denken dat men in Vlaanderen Frans spreekt. Of Vlaams. Vlaamse literatuur die in het Nederlands geschreven wordt en in België (of Nederland) uitgegeven wordt - ze begrijpen er niets van. Voor de Fransen met hun republikeinse geest kan een natie slechts één taal hebben, bij voorkeur het Frans. In de persmap van de beurs zit niet toevallig een kaartje van ons taalgebied. Enkele van de talrijke literaire bijlagen die naar aanleiding van de boekenbeurs verschijnen, namen het al over. Toch slaagt het prestigieuze tijdschrift Nouvelle Revue Française erin om naar aanleiding van de Parijse Beurs uit te pakken met een bloemlezing Nederlandse en... Waalse poëzie. De Vlaamse poëzie verschijnt pas in april, nà de beurs.Vlaanderen en Nederland zijn te gast op de beurs op uitnodiging van de Franse uitgevers, zegt Sigrid Bousset die voor Het Beschrijf de actie coördineert. Maar wij lobbyen daar al een tijdje voor. Aanvankelijk was het de bedoeling dat wij in 2001 eregast zouden zijn. Maar het is uiteindelijk dit jaar geworden. Dat heeft te maken met het groeiende succes van oorspronkelijk Nederlandstalige boeken in Frankrijk. Er zijn recent 75 werken in het Frans vertaald, een veelvoud van wat enkele jaren geleden mogelijk leek. Elk van de 56 auteurs die uitgenodigd zijn op de Boekenbeurs wordt in vertaling uitgegeven bij een Franse uitgever. Daar zijn heel grote uitgevers bij zoals Gallimard (met Mulisch, Nooteboom maar ook Kader Abdolah) of Seuil (met Claus of Leon de Winter), maar ook heel kleine. Peter Verhelst is aanwezig omdat in het laatste nummer van het tijdschrift Septentrion - een uitgave van de stichting Ons Erfdeel - enkele fragmenten uit zijn Memoires van een luipaard in vertaling verschenen.Zes dagen lang zijn er signeersessies met de 56 uitgenodigde auteurs. Er is ook een hele serie debatten gepland rond themas als Néerlandais? Flamand? Hollandais? of La nouvelle vague dans le théâtre. In het 600 vierkante meter grote Pavillon dhonneur zijn alle beschikbare Nederlandstalige titels in vertaling te koop, en is er ruimte voor de professionelen om contacten te leggen. Het lijstje van uitgenodigde Vlaamse romanauteurs (Michiels, Claus, Geeraerts, Hemmerechts, Hertmans, De Kuyper, Mortier & Verhelst) oogt niet bepaald vernieuwend. De Vlaamse romanciers zijn ook zwaar ondervertegenwoordigd in vergelijking met de Nederlanders. Vertalingen van werk van gevestigde Nederlandse auteurs verschijnen nu eenmaal gemakkelijker bij een Franse uitgever dan het werk van een jonge Vlaming. Hopelijk kan de beurs de aandacht voor wat minder bekende Vlaamse romanauteurs aanzwengelen. Dat wordt op andere vlakken echter gecompenseerd. Bij de jeugdboeken en de strips heeft Vlaanderen een duidelijk overwicht. De sectie Beau-Livre / livre dart wordt uitsluitend door Vlamingen gevuld. En hetzelfde geldt voor het theater waar Tom Lanoye en de in Frankrijk in hoog aanzien staande Jan Fabre van de partij zijn.Het onevenwicht tussen Vlaamse en Nederlandse romanauteurs heeft niet alleen met de Franse uitgevers te maken, maar ook met het promotiebeleid in de Lage landen. In Nederland werkt het Literair Productie- en Vertalingenfonds al 12 jaar aan de promotie van, vooral, de eigen romanauteurs. In Vlaanderen beschikt het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) slechts sinds een half jaar over een medewerker die zich toelegt op het buitenland.De oprichting van het VFL moet de samenwerking met Nederland in de toekomst stroomlijnen. Vandaag wordt de coördinatie van de Vlaams-Nederlandse bijdrage nog gecoördineerd door de Stichting Frankfurter Buchmesse 1993. In die stichting, zoals haar naam aangeeft in 1993 opgericht n.a.v. de beurs van Frankfurt, werkt het Nederlandse Fonds voor de Letteren samen met Het Beschrijf. Het VFL zal in de toekomst direkt met de Nederlanders samenwerken. De Stichting FB93 wordt binnenkort opgeheven: de Parijse beurs is zowat haar zwanenzang.BrigitteWie al vele jaren op de Parijse beurs vertegenwoordigd is, is Septentrion, het drie keer per jaar verschijnende tijdschrift voor Arts, lettres et culture de Flandre et des Pays-Bas dat uitgegeven wordt door de stichting Ons Erfdeel. Het eerste nummer van hun 32ste jaargang is gewijd aan de Vlaams-Nederlandse fascinatie voor Parijs. Vaut le voyage heet het fraai uitgegeven nummer waarin teksten en fotos gepubliceerd worden over wat Parijs betekende voor schrijvers en kunstenaars als Eddy du Perron, Willem Frederik Hermans, Hugo Claus en de Cobra-kunstenaars, abstracten als Van Doesburg, Von Tongerloo, Mondriaan of Michel Seuphor. Filosoof Geert Groot leidt het nummer in met een mooi stuk over Paris, lieu de bonheur, waarin hij vertelt hoe het Parijse geestesleven zich steeds weer te hernieuwen. Kunstcriticus Lieven van den Abeele wijdt een interessant stuk aan de in Parijs gevestigde Fondation Custodia, die de kunstcollectie van de Nederlandse verzamelaar Frits Lugt (1884-1970) herbergt. Fraaie fotos, waaronder de allereerste van Brigitte Bardot, gemaakt door Ed van der Elsken toen ze een jaar of zestien was, illustreren het nummer.Een belangrijk deel van het nummer wordt ingenomen door een (nogal klein gedrukte) Anthologie parianisée met teksten van Maeterlinck, een brief van Vincent van Gogh, een fragment van Villa des Roses van Elsschot, en verder werk van Du Perron, Seuphor (uit zijn autobiografische roman Olivier Trickmansholm - die nog altijd niet in het Nederlands is vertaald!), Remco Campert, Raymond Queneau, Rudy Kousbroek, Hugo Claus, een mooi stukje van Ethel Portnoy over het seminarie van Roland Barthes in de jaren zestig, Willem Frederik Hermans en Cees Nooteboom. Vertalingen van Peter Verhelst, Josse de Pauw , een serie gedichten geselecteerd door Jozef Deleu, en de culturele kroniek ronden dit interessante nummer af. MHLa Flandre, les Pays-bas à lhonneurtijdens het 23e Salon du Livre, van 21 tot 26 maart. Paris-Expo, Porte de Versailles, hall 1. Elke dag van 9.30 tot 19 uur. Info: www.salondulivreparis.comSeptentrion XXXII, nr.1 Vaut le voyageis een uitgave van de Stichting Ons Erfdeel, Murissonstraat 260, 8930 Rekkem. Inlichtingen: 056/41.12.01 of www.onserfdeel.be