Advertentie
Advertentie

Waarde en relevantie van flexibiliteit

De omgeving van de meeste ondernemingen verandert sneller dan ooit tevoren, zodat managers hun strategieën steeds vaker moeten herzien en adaptatie een cruciale uitdaging wordt. Indien ondernemingen op lange termijn willen overleven, moeten ze aan dezelfde snelheid kunnen veranderen als hun omgeving. Flexibiliteit wordt een vitale competentie voor organisaties in een snel veranderende wereld. Hierdoor kunnen ze immers ten volle profiteren van gunstige kansen en de verliezen veroorzaakt door nadelige marktontwikkelingen beperken.Er zijn drie investeringsanalysetechnieken die rekening houden met de flexibiliteit van managers om de strategie aan te passen aan toekomstige ontwikkelingen: beslissingsboomanalyse, Monte-Carlo-simulatie en reële optiewaardering. De waarde van flexibiliteit kan het snelst en het eenvoudigst berekend worden aan de hand van de reële optiebenadering. Deze benadering vergelijkt flexibiliteit met een financiële optie. Een optie is immers het recht, maar niet de verplichting om in de toekomst een bepaalde actie te ondernemen. De waarde van flexibiliteit wordt bij deze benadering dan ook berekend aan de hand van de principes en formules om financiële opties te waarderen. Alhoewel reële optiewaarderingstechnieken het waarderingsproces dus aanzienlijk kunnen versnellen, zijn deze methodes niet in alle situaties toepasbaar. Zo kan er geen gebruik gemaakt worden van deze technieken als het risico van het project niet kan gevat worden aan de hand van prijsfluctuaties in marktactiva en er dus specifiek risico (private risk) is. In dergelijke situaties dienen managers gebruik te maken van een beslissingsboomanalyse of een Monte-Carlo-simulatie.De voornaamste bijdrage van de reële optietheorie is dan ook niet de nieuwe reeks waarderingstechnieken, maar het conceptuele kader dat managers dwingt om bij het evalueren van projecten expliciet rekening te houden met opties die aanwezig zijn of kunnen worden gecreëerd.Hoewel de reële optietheorie doorgaans gebruikt wordt om voorgestelde investeringsprojecten te waarderen, kunnen de conceptuele inzichten van deze theorie ook gebruikt worden om de waarde van flexibiliteit te optimaliseren. Door de flexibiliteit die in een investeringsproject vervat zit te vergelijken met een optie, wordt immers duidelijk welke hefbomen managers kunnen beïnvloeden om de flexibiliteitswaarde van een project te verbeteren. Dit inzicht biedt managers de mogelijkheid om de waarde van de optie eerst te verbeteren vooraleer ze deze uitoefenen door proactief in te spelen op de hefbomen die de waarde van de optie bepalen.Om de optiewaarde van een project te vermeerderen, dienen managers de verwachte kasstromen, de onzekerheid van de projectopbrengsten, de tijdsduur dat de beslissing kan worden uitgesteld en de risicovrije rentevoet te verhogen. Een stijging in de projectkosten of in de projectopbrengsten die ze verliest door de investering uit te stellen, leidt evenwel tot een vermindering van de optiewaarde.Het verhogen van de projectopbrengsten is een van de hefbomen die door managers het meest eenvoudig te manipuleren is. Ze zijn immers gewend om hierop in te spelen, dit in tegenstelling tot de andere hefbomen, zoals de variantie van projectopbrengsten of de termijn dat een beslissing kan worden uitgesteld. Managers kunnen de opbrengsten van een project onder meer verhogen door marketingstrategieën te ontwikkelen, nieuwe markten aan te boren of door compound opties te creëren.De optiewaarde van een project kan eveneens worden verhoogd door de investeringsbeslissing uit te stellen. Door het tijdstip waarop de optie dient te worden uitgeoefend te verschuiven, hebben managers immers de mogelijkheid om eerst na te gaan hoe zich onzekere variabelen ontwikkelen, alvorens ze aanzienlijke middelen toewijzen aan een project. Verder neemt ook de totale onzekerheid toe en daalt de actuele waarde van de investeringskosten naarmate de beslissing langer wordt uitgesteld, hetgeen eveneens een positief effect heeft op de waarde van een optie. De tijdsduur van opties kan verlengd worden door in te spelen op de factoren die de marktpositie verstevigen of, in het geval van een contractuele reële optie, zoals bijvoorbeeld een licentie of een leasingcontract, door het vernieuwen van de contractvoorwaarden. Een laatste hefboom waarop kan worden ingespeeld om de optiewaarde te verhogen, bestaat erin het verlies dat wordt opgelopen door de investering uit te stellen, te verlagen. Uitstel van een investering leidt namelijk niet enkel tot een toename van de optiewaarde, maar kan ook resulteren in gedeeltelijk of volledig verlies van projectopbrengsten. Tijdens de uitstelperiode misloopt de onderneming immers eventuele projectopbrengsten en is het mogelijk dat rivalen zich een deel van projectwaarde toe-eigenen. Om de optimale timing van een investering te bepalen, dient bijgevolg de waarde, die wordt verworven door het uitstellen van de investeringsbeslissing, af te wegen tegen de kost die aan het afwachten verbonden is. Deze timing hangt in belangrijke mate af van de sterkte van de marktpositie van een onderneming.Marijke VAN OSSELAERHandelsingenieurUniversiteit Antwerpen