Advertentie
Advertentie

Walen en Vlamingen de taalgrens voorbij

De interesse voor het andere landsgedeelte is weer in trek. Terecht en met regelmaat horen we een bijdrage over de gebeurtenissen aan de andere kant van de taalgrens. Vlaamse studenten in Wallonië zien ieder jaar wel een journalist over de vloer komen om een stuk over hun impressies en bemerkingen te schrijven. De gemeenplaatsen worden dan in een nieuw kleedje gestoken en het verplicht jaarlijks nummertje zit er weer op. Je wordt geprovoceerd over de verhoudingen tussen Walen en Vlamingen maar tegelijk ben je verondersteld de verstandhouding te bevorderen.Het dreigt al snel in het folkloristische te ontaarden alsof we een stam primitieve inboorlingen beschrijven, waardoor de kloof artificieel dieper gemaakt wordt. De essentie van de problematiek dreigt daardoor gehypothekeerd te worden. Niettemin zijn deze talrijke projecten bevorderend, niet zozeer omdat we terug als trouwe Belgen onze patriottische belangen zouden herontdekken maar omdat tussen de twee bevolkingsgroepen een brug gebouwd zou worden die het mogelijk maakt elkanders projecten te kennen en te ondersteunen. Het is een subtiel spel op de limiet tussen de eenheid en de verscheidenheid van de gemeenschappen.De nieuwe politieke generatie, op enkele eenzaten na, blijkt begrepen te hebben dat het federalisme een feit is en dat je van daaruit aan opbouwende samenwerking kunt doen. Dit is meer dan bemoedigend en kan voor een rijpere samenwerking tussen de gemeenschappen zorgen. Iedere deelstaat heeft zijn eigen project en beseft dat een samenwerking tussen de landsdelen de beste manier is om hun belangen op federaal niveau te behartigen. Vroeger miskenden ze elkaar wel eens, waardoor geen harde vuist tegenover het federaal niveau gemaakt kon worden.Het is de weg die het meest engagement en inspanning vraagt omdat naast je eigen visie ook nog die van de ander komt. Het respect voor diens project kan er slechts komen als je de ander kent in zijn eigen omgang en diens gevoeligheden. Daarvoor moet even over de taalgrens gekeken worden, op een serieuze manier met het nodige respect en niet op de folkloristische manier.Daarin schuilt vaak het probleem. Er zijn meerdere factoren die deze openheid belemmeren.Een eerste belemmering is van institutionele aard en bestaat erin dat ons kiessysteem zo is dat een politicus zich slechts voor een eentalig electoraat kan laten verkiezen. Het is dus electoraal niet interessant veel begrip voor de anderstalige buur op te brengen. Een kort en krachtig, vaak gepolariseerd oordeel voor de eigen kiezer is slagvaardiger dan de genuanceerde versie. Termen als de goede en de slechte zijn dan snel binnen mondbereik. Dit is nefast voor de goede verstandhouding.Een andere belemmering ligt bij de explosieve geladenheid van de term identiteit. Tijdens mijn verblijf als Vlaams student aan de universiteit van Namen was een van de meest gestelde vragen: Hoe anders is de ander? Met de regelmaat van de klok wordt gevraagd de balans op te maken over de verschillende identiteiten. De grenzen van de antropologie tartend, moet je dan een schema kunnen opstellen met pertinente verschillen tussen Vlamingen en Walen dat het vervolgens mogelijk maakt een simplistische optelsom te maken waaruit zou blijken dat de ene beter is dan de andere. Het is een incorrecte benadering van de delicate materie.Door Vlamingen en Walen karikaturaal te scheiden, en te zeggen hoe de ander is, willen we vooral gezegd hebben hoe we zelf niet zijn. Als we de identiteiten willen bestuderen, in Belgische context, dan kunnen we de ene niet loskoppelen van de andere. Het is een deel-van-het-geheel, de ene identiteit bestaat juist in verhouding tot de ander. Je kan niet spreken van een pure Vlaamse identiteit als de beweegredenen in een, onder meer, Franstalige context liggen. De Vlaamse emancipatiestrijd vindt zijn oorsprong weliswaar in het behoud van eigen taal en cultuur, maar de inbedding ligt in andere culturele contexten. Net alsof je niet van een pure Waalse identiteit kan spreken omdat die gegroeid is uit een reactionaire beweging tegenover de Vlaamse emancipatiesuccessen.Het heeft bijgevolg weinig nut een hermetisch baken rondom de taalgrens te trekken en dan de academici er op af te sturen om de zaak uit te klaren. Heel de identiteitspolemiek is een intellectuele denkoefening geworden waarbij de meest filosofische benadering de kroon spant tot het andere kamp repliceert. Het is zoals Hugo Schiltz het ooit verwoordde naar aanleiding van een omstreden essay van Manu Claeys: Hou nu eens op met dat gelul over jullie identiteit. Die is er, je komt ze op iedere straathoek tegen, maar probeer dat niet in definities te gieten.Daarbij komt de objectieve vaststelling dat de norm- en waardenbepalers in beide landsgedeelten van elkaar gescheiden zijn. Het cultuurbeleid, met de openbare omroep incluis, en het onderwijs zijn de grote pijlers van het norm- en waardenbesef van een gemeenschap. Deze pijlers worden volgens ieder landsgedeelte anders ingevuld. Op lange termijn geeft dit gegarandeerd divergerende normen en waarden. De recente geschiedenis toont trouwens aan dat de mobilisatie voor grote manifestaties enorm verschilt bij Vlamingen en Walen. Deze trend kan zich enkel maar bevestigen en doorzetten.Laten we voor onszelf eerlijk de balans opmaken: wanneer zijn we voor het laatst bij de buren geweest? Kunnen we pakweg vijf ministers uit de regering van de buren noemen? Het zijn objectieve vaststellingen die tot nadenken en volwassenheid moeten aanzetten. Het debat moet op een ander niveau getild worden. We moeten loskomen van die identitaire bestoking en ons werkelijk gaan bezighouden met de vraag wat we willen aanvangen met hetgeen we bereikt hebben. Het federalisme is een feit. De wederzijdse verdachtmakingen en steekspelen moeten plaats ruimen voor begrip, respect en anticipatie op andermans projecten. Eenieder moet vanuit zijn eigen autonomie de moed hebben om samen elkaars belangen te verdedigen om zo de ingeslagen federale weg verder te bewandelen en niet zozeer omwille van het splitsen om te splitsen.Het vraagt moed van de politici, maar ook van de burger die zijn blik tot over de taalgrens moet richten. Het Prins Filipfonds, De Taalgrens,... Het is heus de moeite waard af en toe eens de oversteek te wagen.Xavier CarbonezDe auteur is student. Hij studeerde de voorbije twee academiejaren aan de universiteit van Namen.