Wij waren allemaal godenVandaag, zaterdag, is het zover

Wij waren allemaal goden Vandaag, zaterdag, is het zover. De honderdste Ronde van Frankrijk start. Dat is sowieso een gebeurtenis in het leven van elke West-Europeaan, al of niet freak van het wielerleven. In de komende maand zal de Tour een flink deel van ons cognitief en ander gedrag bepalen. De Nederlandse socioloog Benjo Maso is zeker een freak. Hij heeft er al over gepubliceerd. En nu pakt hij uit met een merkwaardig boek over de Tour van 1948. Die was, betoogt Maso, in menig opzicht een keerpunt. Het was de laatste keer dat de televisie prominent afwezig bleef. Het was de laatste keer dat individuele renners nog konden schitteren zonder de steun van een heuse ploeg. Het was een nieuw begin, voor de sponsors die in de loop der jaren hun greep op het gebeuren hebben verankerd, om niet te zeggen verzilverd. Vergis u niet. Dit is geen ideologisch boek, maar het heeft oog voor maatschappelijke tendensen. De relevante anekdote wordt niet gemeden. We vernemen iets over de trainingsmethoden van 55 jaar geleden, over de ontbijtcultuur van de renners van toen, over alle triviale details, rit per rit. De afdaling van de Aubisque was een hel, die op een bijna Danteske wijze wordt beschreven: 'Een reclameauto van de Parisien Libere stortte in een ravijn. Een van de inzittenden overleefde het ongeluk niet, twee anderen raakten zwaar gewond. De chauffeur van een andere volgwagen reed volkomen verblind in op de Italiaan Serafino Biagioni, die er een gapende hoofdwonde aan overhield. Bovendien reden zeker vijftig renners lek of kregen andere mankementen aan hun fiets. De Nederlander Henk de Hoog brak zijn pedaal en omdat de materiaalwagen de coureurs nauwelijks kon passeren, moest hij 14 kilometer op een been rijden. Sommige renners kregen binnen een paar kilometer twee of drie lekke banden. Briek Schotte zelfs viermaal.' Dat waren nog eens tijden. Doping bestond toen uitsluitend (?) uit een ochtendlijke biefstuk, cognac en Lourdeswater in de veldfles. De Ronde van 1948 werd gewonnen door de Italiaan Bartali. Hij en zijn maats werden in het station van Milaan begroet met een waar delirium. Italie zat in de put, vanwege de na-oorlog. Het was arm en vernederd, maar met Bartali kreeg het zijn waardigheid terug. Of althans, een tijdelijk gevoel van waardigheid. Briek Schotte was tweede. Onder de eerste vijftien waren vijf Belgen: behalve Schotte ook Lambrecht, Impanis, Ockers en Van Dijck. Toen was nog niet alles van tevoren gefikst. Toen had je nog geen Amerikanen-met-knechtjes. Zet toch het bier maar koud en hou de chips bij de hand, vanaf vandaag wordt de mythe voortgezet. Benjo Maso - Wij waren allemaal goden/ De Tour van 1948 -2003, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 304 blz., 18,50 euro, ISBN 90-450-0825-4. Stinkende zaakjes Het is geen fictie, ook geen non-fictie, het is factie. Het is een speurdersverhaal, maar eigenlijk uitspitjournalistiek. Het verstikt in de details die de feiten deskundig vermalen. Voortdurend wordt ons voorgehouden dat de feiten hallucinant zijn. Maar dan worden we weer geconfronteerd met een niets terzake doende afspraak in een Hoeilaarts cafe of een dito rondrit in de van couleur locale bulkende Antwerpse haven. Denise van den Broeck heeft al twee non-fictie boeken op haar actief: een over de haven en een over het spoor. Allebei onleesbaar, vanwege schabouwelijk taalgebruik. Nu ze bij een andere uitgever zit, heeft ze er blijkbaar een literaire redacteur bijgekregen. Die heeft zijn taak beperkt tot het opentrekken van een blik cliches uit de aanbieding: 'De late zomerzon die in de platte einder verdween, wierp een rosse schijn over de kaai. Meeuwen joegen elkaar luid schreeuwend achterna of dreven in stille meditatie op het water.' Tja, in het eerste jaar van de middelbare school is ook ons ingestampt dat je veel adjectieven moet gebruiken. Intussen weten we nog altijd niet waar het boek feitelijk over gaat. Het is actuele horror en het heeft iets te maken met geaborteerde embryo's en afgehakte lichaamsdelen in Ierland. Op naar het kerkhof van Dublin, een waar toeristisch genot, maar voor geen centje relevant. Intussen wordt de Grote Markt van Mechelen vertimmerd tot een ondergrondse parking. Moeten we dat weten? Helaas, nee. De schrijfster noch haar literaire bewaarengel heeft ooit W.F.Hermans gelezen. Die zei over boeken: 'Er mag geen mus uit de dakgoot vallen, zonder dat het een betekenis heeft.' Het alter ego van de schrijfster, de journaliste Kristien Dalemans, raakt er op het einde ook niet meer wijs uit. 'Dit is toch pure Kafka', zegt ze. Alles is gesponsord door het Fonds Pascal De Croos, voor Bijzondere Journalistiek. Denise van den Broeck - Stinkende zaakjes/ Menselijke resten op transport - 2003, Leuven, Van Halewyck, 200 blz., 15 euro, ISBN 90-5617-470-3. Masterminds of Terror Dit is het, echt waar, getrouwe verhaal achter de aanslagen van 11 september. Want, aldus de flap: 'Gebaseerd op exclusieve interviews met de meesterbreinen achter de meest schokkende terreurdaad ooit.' Yosri Fouda is een journalist van de Arabische 'CNN', Al-Jazeera. Hij kreeg ongevraagd de scoop van zijn leven aangereikt, toen hij gecontacteerd werd door wat hoge Al-Qaeda-bonzen leken. Ze wilden hem eens van naald tot draad vertellen hoe ze dat gefikst hadden, die aanslagen in New York en Washington. Daar zeg je als journalist niet nee op. Fouda begaf zich op bevel naar Pakistan, waar hij twee dagen en twee nachten (gedwongen) gesprekken voerde met Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi Binalshibh, de twee zogeheten meesterbreinen achter 11 september. Althans, dat moet uit hun eigen woorden blijken. Let wel, tot voor deze reportage verscheen, bestond er geen enkel bewijs dat Al Qaeda en/of Osama bin Laden achter de terreurdaad zaten. We hadden enkel de even virulente als gratuite beweringen van diverse Amerikaanse diensten en personen, met name George W. Bush. Nu zou dus het hele netwerk onthuld zijn door de terroristen zelf - die daarmee de VS een post factum legalisering verlenen voor hun militaire interventie in Afghanistan en andere maatregelen in de 'War on Terror'. Een merkwaardige collusie, dit objectieve bondgenootschap tussen Arabische journalistiek, internationale terreur en Amerikaans beleid. Het is niet ongewoon dat allerlei machthebbers trachten journalisten voor hun politieke karretje te spannen. Maar een wereldwijde scoop, dat is toch wel het allerhoogste. De beide auteurs beseffen dat ook. Niet dat ze de verklaringen van hun terroristische woordvoerders in twijfel trekken. Integendeel, 'de bekentenissen van Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi Binalshibh hebben uiteindelijk de vraag wie de aanslagen op de VS organiseerde, beantwoord.' Maar ze schrijven ook: 'Ondanks het feit dat het tegendeel wordt beweerd, is de boodschap uit de VS dat moslims niet langer welkom zijn. Draconische en discriminerende wetten werden goedgekeurd. Het demoniseren van de vijand heeft zich ontwikkeld tot het onrechtvaardig demoniseren van het individu, de cultuur en soms de religie.' Zo. Zou iemand nog durven te beweren dat Fouda en Fielding de Amerikanen naar de mond praten? En toch blijft de bittere geur van twijfel hangen. De twee 'meesterbreinen' zijn kort na hun gesprek met Fouda in Pakistan opgepakt en aan de Amerikanen uitgeleverd. Het 'ware verhaal' is nu gecanoniseerd in een boek, waarvan de echte auteurs de inhoud nooit zullen tegenspreken. Een spannend boek, dat wel. Yosri Fouda & Nick Fielding - Masterminds of Terror/ Het ware verhaal achter 11 september - 2003, Utrecht/Antwerpen, Kosmos-Z&K Uitgevers, 240 blz., 15,99 euro, ISBN 90-215-3940-3.