Windmolens in zee en naaktstrand: welke kuststrategie voor nieuwe impulsen?

De Kust heeft in de jongste tien jaar geen goede cijfers neergezet. Hierop wijst het indexcijfer Kust en achterland van WES dat wordt opgemaakt sinds 1962. Dit indexcijfer is samengesteld uit circa 25 componenten zoals overnachtingen, eendagstoerisme, handel, verkeersdrukte, activiteiten van openbare nutsvoorzieningen en andere. Het verloop van de index tijdens de jongste tien jaar (1965=100) wijst op een structureel probleem:1991: 140.21995: 129.81996: 126.01999: 132.32000: 133.4.Het midden van de jaren negentig was een dieptepunt. De jongste jaren is een zeer lichte herneming waarneembaar. We moeten niet rekenen op spectaculaire groei; dit is ook niet de bedoeling. Doch de huidige herneming is veel te zwak. Te lang heeft men de evolutie door allerlei (schijn)oorzaken zoals de economische crisis of het weer willen verklaren. De ware oorzaak zit dieper. Onze badplaatsen zijn openbare parkeerplaatsen geworden en dit is strijdig met de milieubewuste toerist. De leefbaarheid van de badplaatsen moet in vele opzichten worden verhoogd. We missen ook voldoende vernieuwingsimpulsen en productbeleid.Als voormalig lid van de raad van bestuur van Toerisme Vlaanderen heb ik samen met de heer F. Peuteman, meermaals gepleit voor een structurele aanpak van het kusttoerisme. Hierop is reactie gekomen. Na een strategisch marketingplan voor de buitenlandse markten volgde een strategisch marketingplan voor de binnenlandse markt. De Vlaamse regering bracht ook geld op tafel - weliswaar onvoldoende - voor de financiering van een aantal projecten. Thans heeft de Kust een nieuwe kans om meer middelen naar zich toe te trekken in het kader van het Europese doelstelling-2-programma. Laten we hopen dat deze maal de middelen worden aangewend in het kader van een visie om de ware problemen aan te pakken en de mogelijkheden te benutten.Helaas komt de Kust al te vaak voor het voetlicht met dwaze en ongelukkige projecten. Het project naaktstrand in Bredene en de voorstellen voor de oprichting van windmolenparken in zee zijn hiervan een duidelijk voorbeeld.De Kust is en blijft in hoge mate een vakantiezone voor gezinnen met kinderen. Deze core clientèle moeten we beschermen. Elke onderneming ondersteunt zijn core product. De vraag rijst of een naaktstrand in overeenstemming kan worden gebracht met deze core-groep. Mijn antwoord - afgezien van het noodzakelijk respect voor de morele waarden en de inbreuk op de goede zeden - is duidelijk neen. Het huidig voorstel van de gemeente Bredene houdt ook gevaren in inzake veiligheid en bescherming van de duinen. Daarenboven hebben wij aan de Kust niet de ruimte voor een naaktstrand. Mocht er ruimte zijn, dan is het geen doelgroep voor de Vlaamse Kust. Het gaat om een marginale niet interessante groep die strijdig is met de strategie in de marketingplannen.Een tweede gevaar voor de Kust vormen de voorstellen om in zee windmolenparken op te richten. Er worden - gelukkig - initiatieven genomen om de resterende natuurlijke rijkdom van de Kust te vrijwaren. Dit is een van de hoekstenen van de kuststrategie. Een van deze natuurlijke rijkdommen vormt de open zee en de belevingswaarde van de zeehorizon. Tot op heden zijn we gespaard gebleven van elke bouw in zee. Hoelang nog? Als bepaalde leden van de federale en Vlaamse regering en private groepen hun zin krijgen, staat ook de verkwanseling van de Kust zeewaarts voor de deur. Voor de inplanting van een beperkt volume windmolens in het achterland, op weloverwogen plaatsen, kunnen we nog begrip opbrengen. In zee schendt men de natuurlijke attractie van de Kust: de open ruimte in zee. De initiatiefnemers komen aandraven met de bouw van windmolenparken van 50 windturbines en meer - met een oppervlakte van 15 km - op een afstand van 6 tot 12 kilometer uit de kustlijn voor Wenduine en Knokke-Heist. Deze afstand lijkt veel. De windmolens zullen echter ook vanop 10-12 km zeer goed zichtbaar zijn vanaf de badplaatsen. Gezichtspollutie is verzekerd. De visserijsector heeft reeds zeer negatief gereageerd. De toeristische sector is zich blijkbaar niet bewust van het gevaar.Naaktstranden en windmolenparken in zee staan haaks op de belangen van het kusttoerisme. Welke strategie dringt zich op? In de strategie van het studiewerk West-Vlaanderen 2010, Een regiostrategie heb ik drie punten sterk benadrukt. Primo, geef de badplaatsen terug aan de toerist. Onze badplaatsen moeten weer leefbaar worden gemaakt door de kernen autoluw te maken en straten en pleinen aantrekkelijk heraan te leggen. Dit veronderstelt grote ingrepen inzake parkings en het organiseren van het verkeer. Dit ligt in de lijn van de wensen van de moderne toerist.Secundo, is er behoefte aan productverbetering en vernieuwing (sport-recreatieve voorzieningen, indoorfaciliteiten, kwaliteitsmanagement). De productvernieuwing moet gericht zijn op welbepaalde doelgroepen. Kustactieplannen moeten in de eerste plaats gericht zijn op het autoluw maken van de kernen en de productverbetering en productvernieuwing.Tertio, op basis van een goed product is een doeltreffende communicatiestrategie mogelijk. Hiertoe moeten er, door de publieke en de private sector samen, voldoende middelen op tafel worden gelegd.Een goede toeristische marketing is niet mogelijk zonder een degelijke strategie, een goed product en voldoende middelen om te communiceren met de doelgroepen in binnen- en buitenland. Naaktstranden en windmolenparken passen niet in deze visie. Prof. dr. Norbert VanhoveDe auteur is ere-administrateur-generaal GOM West-Vlaanderen, vice-president AIEST