Advertentie
Advertentie

Wit en grijs

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) berekende dat de omvang van de Belgische grijze economie sinds 1980 meer dan halveerde. De economen van het IMF hebben geen duidelijke verklaring voor deze gunstige evolutie, maar ze denken dat de lichte verlaging van de belastingdruk een rol speelde.Ondanks de sterke inkrimping vertegenwoordigt de ondergrondse economie evenwel nog steeds 13 procent van het bruto binnenlands product (BBP) of zowat 1.250 miljard frank. Aangezien de fiscale en parafiscale druk zowat 45 procent van het BBP bedraagt, kost de grijze economie de overheid jaarlijks meer dan 500 miljard frank.Er zijn nog twee redenen waarom de ondergrondse economie een belangrijk probleem blijft. Vooreerst is de grijze economie groter dan in de meeste andere Europese landen. Bovendien suggereert de flinke stijging van de biljettenomloop sinds vorig jaar dat de ondergrondse economie weer aan het groeien is.De hoge belastingdruk is waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak van de nog steeds grote grijze economie. Er zijn slechts een drietal landen waar de totale belastingdruk nog hoger is dan bij ons. Voor sommige taksen is België zelfs nummer één. De OESO, de economische denktank van de rijke landen, berekende onlangs dat de loonwig - het verschil tussen de totale loonkosten en het nettoloon - nergens groter is dan hier.Maar de belastingdruk verklaart niet alles. Griekenland en Italië heffen relatief weinig belastingen en hebben toch een zeer grote grijze economie. Omgekeerd hebben de Scandinavische landen een hoge belastingdruk en een kleine ondergrondse economie.Er zijn dus nog andere factoren die bepalen of sommige activiteiten tot de witte of grijze economie behoren. Er bestaat een omgekeerd verband tussen de werkgelegenheidsgraad en de grijze economie, maar volgens het IMF is niet meteen duidelijk waarom. Zoals bekend heeft België een lage werkgelegenheidsgraad. Voorts blijkt dat er een positieve relatie bestaat tussen het aantal kleine ondernemingen en zelfstandigen enerzijds en de ondergrondse economie anderzijds. Dit speelt ons parten, want België telt veel KMOs. Ten slotte is de werking van de overheid belangrijk.De regering bereidt verscheidene maatregelen voor die kunnen bijdragen tot een verdere inkrimping van de grijze economie. Zij verlaagde vorige maand de sociale bijdragen en de geplande belastinghervorming moet ook leiden tot een verlaging van de fiscale druk. De jongste proefballonnetjes laten doorschemeren dat vooral de directe belastingen zullen dalen, maar het IMF stipt aan dat een verlaging van de indirecte belastingen betere resultaten oplevert in de strijd tegen grijze activiteiten.De harmonisatie van het sociaal statuut van werknemers en zelfstandigen, die minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke nastreeft, kan eveneens een bijdrage leveren. Ook de betere werking van de overheid, volgens premier Guy Verhofstadt een topprioriteit, kan helpen. De burger is meer geneigd zijn plicht te vervullen als hij de indruk heeft dat de regering zijn geld goed besteedt.Ten slotte is echter ook een mentaliteitswijziging nodig. Nog te veel Belgen beschouwen zwartwerk en fiscale fraude als een nationale sport en niet als een misdrijf dat even verwerpelijk is als andere. Wouter VERVENNE