Advertentie
Advertentie

Zonnige vaart voor cruisesector

Met de winter voor de deur, verheugt iedereen zich alweer op de vakantie van volgend jaar. Naast de reguliere vliegvakanties naar Spanje en vakantiehuisjes in Zuid-Frankrijk zijn vooral de exotische bestemmingen in trek. Vooral cruises in de Caribische Zee mogen zich letterlijk in een warme belangstelling verheugen. Ook vanuit een beleggersoogpunt zijn cruisevakanties zo gek nog niet. Het verhaal is helder. De populariteit van cruisevakanties neemt al jaren gestaag toe, vooral in de bevolkingsgroep van 45 jaar en ouder. Demografisch gezien zal deze groep de komende jaren het snelst groeien, waardoor het aantal potentiële cruisepassagiers navenant zal stijgen. Daarnaast zijn er maar een paar belangwekkende aanbieders op de markt. De vier grootste cruisemaatschappijen beheersen 80 procent van de totale markt. Hierdoor zijn toekomstige ontwikkelingen op de cruisemarkt duidelijk in het oog te houden. Toch noteren de aandelen vrijwel allemaal op een historisch dieptepunt. Wat is er aan de hand?Snel groeiende marktCruisevakanties hebben lang te kampen te gehad met een stoffig imago. De soapserie Love Boat in de jaren zeventig maakte de belangstelling voor cruises als vakantievorm acceptabel voor bredere bevolkingsgroepen. In 1967 werd de Queen Elizabeth 2 geïntroduceerd, een van de eerste schepen die speciaal bedoeld waren voor een rondvaart, in plaats van de tot dan toe gebruikelijke overtochten van Amerika naar Europa of Azië. De wereldwijde cruisemarkt bestaat op dit moment uit ongeveer 240 schepen. Noord-Amerika neemt 70 procent van de wereldwijde capaciteit voor zijn rekening, Europa 14 procent en het Verre Oosten/Pacific de resterende 16 procent. Verwacht wordt dat de wereldwijde vloot volgend jaar zal toenemen met 12 procent, nogmaals 12 procent in 2001 en 10 procent in 2002, naar zon 270 schepen.Aan de vraagkant is Europa de snelst groeiende markt. Van de 300 miljoen inwoners in de belangrijkste markten van Engeland, Italië, Frankrijk, Duitsland en Spanje, neemt slechts 1 miljoen een cruisevakantie. Hoewel de Europese markt in omvang maar 20 procent bedraagt van de Amerikaanse, groeide het aantal cruisepassagiers in Europa tussen 1994 en 1999 met 16 procent op jaarbasis, aanzienlijk sneller dan de 7 procent in Amerika over dezelfde periode. De vraag naar cruisevakanties in de vier belangrijkste economieën in Europa steeg met 112 procent in de afgelopen 5 jaar, gedreven door de sterke economische groei, vergrote capaciteit, productverbetering en de opkomst van regionale operatoren in de cruisemarkt.DistributieDe Europese reisbranche kent een veel geconsolideerder distributiesysteem dan in de VS. In de VS distribueren ongeveer 40.000 reisbureaus bijna 90 procent van de verkochte cruisevakanties. Daarentegen kent Europa ongeveer 200 grote touroperators die de markt beheersen en beter in staat zijn de markt verticaal te integreren, in de zin van het bezit van een eigen schip, vliegtuigen, tourorganisatie en reisbureaus. De grote touroperators in Europa zijn koortsachtig bezig met een verdere consolidatieronde. Cruisemaatschappijen hebben hierin tevens een dikke vinger in de pap. Carnival Corp. heeft bijvoorbeeld een aandeel van 26 procent in Airtours, waarmee het toegang heeft tot de Engelse markt.SchaalvoordeelDe wereldmarkt wordt beheerst door drie grote ondernemingen, Carnival Corp., Royal Caribbean en P&O Princess Cruises, die meer dan 75 procent van de markt voor hun rekening nemen. Een vierde grote is nog Norwegian Cruise Line, met 9,7 procent marktaandeel. Alle overige hebben op dit moment slechts een gezamenlijk marktaandeel van 7,5 procent, wat volgens een rapport van de Amerikaanse zakenbank PaineWebber verder zal dalen naar 6,7 procent in 2004.Deze verregaande consolidatie heeft een gezond effect. Schaalgrootte leidt immers tot lagere kapitaalkosten, rationelere capaciteitsuitbreidingen en verstandiger prijsstrategie. De twee grootste ondernemingen, Carnival en Royal Caribbean kennen op dit moment een brutomarge van respectievelijk 47 en 41 procent. Hun inkomsten stegen in de periode 1994 tot 1999 met respectievelijk 14,2 en 16,8 procent per jaar. Omdat de vaste kosten zon groot onderdeel van de totale kosten uitmaken, hebben de gestegen inkomsten geleid tot een veel snellere groei van de nettowinst, namelijk een indrukwekkende 21,9 en 22,9 procent op jaarbasis. Over de laatste 15 jaar zag men een sterke correlatie tussen de groei van de capaciteit en de passagiersvolumes. Een jaarlijkse uitbreiding van de capaciteit met 7 procent leidde tot 8 procent meer passagiers. De vraag is natuurlijk of de besproken capaciteitsuitbreiding voor de komende jaren daarvoor ook in de toekomst garant staat.Een recente studie uitgevoerd door de Cruise Line Industry Association toont aan dat de satisfactie- en herhalingsgraad van cruisepassagiers significant boven andere vakantiebestemmingen ligt. Bovendien zijn cruisevakanties vooral populair bij de bevolkingsgroep van 45 jaar en ouder. Deze zogenaamde babyboomgeneratie zal de komende jaren het grootste deel van de bevolking uitmaken. Daarbovenop kent deze groep het hoogst besteedbare inkomen, zal men steeds eerder met pensioen gaan, en spendeert men een steeds groter deel van het inkomen aan vrijetijdsbesteding. Gezonde vooruitzichten voor de cruisemarkt.De capaciteitsuitbreiding van de cruisemaatschappijen heeft geleid tot steeds grotere schepen. Dit kent zijn grenzen. Er zijn niet zoveel havens die een schip met 3.000 passagiers aankunnen, zonder de aanleghaven en nabijgelegen toeristische attracties totaal te overspoelen. Met de komst van bijvoorbeeld de Voyager of the Seas, een schip met een capaciteit van 3.100 bedden, werd het aantal aanleghavens tijdens een standaard 7-daagse cruise in de Caribische Zee van 4 naar 3 teruggebracht. Dit is aan de andere kant ook een voordeel. Omdat de moderne schepen steeds meer faciliteiten aanbieden, van een ijsbaan tot klimwanden aan toe, brengen de passagiers meer tijd aan boord door, met navenant meer inkomsten voor de maatschappijen.Grotere schepen kunnen slechts op een zeer beperkt aantal werven worden gebouwd. De markt wordt volledig gedomineerd door de Europeanen, omdat de werven door staatssubsidiëring in stand worden gehouden vanwege de werkgelegenheid. Er zijn vier Europese werven die schepen van boven de 100.000 registerton kunnen bouwen, en alle hebben hun orderboeken tot 2003 gevuld. Dit maakt de markt ook uiterst transparant, omdat precies gezien kan worden wanneer en door wie schepen zijn besteld. Die grote afhankelijkheid stemt de cruisemaatschappijen niet gerust. Zo bestelde P&O Princess twee schepen bij Mitsubishi in Japan. Het risico daarvan is echter dat deze werven bijna geen ervaring hebben in het bouwen van moderne cruiseschepen.Modernere schepen zorgen tevens voor hogere efficiency. Zorgen voor hoge brandstofkosten zijn wel reëel, maar beïnvloeden de winst niet zo sterk als bijvoorbeeld bij luchtvaartmaatschappijen. In 1999 hapte brandstof 3 procent van de inkomsten weg. Omdat Carnival zijn brandstofkosten niet had ingedekt tegen prijsstijgingen, verwacht PaineWebber een negatief effect op de winst per aandeel van 9 dollarcent (op een verwachte wpa voor 2000 van 1,69 dollar). Verrassend genoeg zijn de kosten voor voeding de hoogste variabele kosten op een schip. Aan de ultraluxueuze kant van de markt bedragen die ruwweg 25 tot 30 dollar per dag per passagier (exclusief arbeidskosten en vaste kosten), en 8 tot 11 dollar aan de onderkant van de markt.AanbodAls er aan de kostenkant weinig speelruimte bestaat, moeten cruisemaatschappijen vooral letten op hun inkomstenmix. In tegenstelling tot vliegtuigmaatschappijen, waar de ticketprijzen stijgen als de vertrekdatum nadert, daalt bij cruisemaatschappijen de prijs, om de laatste leegstaande cabines te vullen. Dit heeft twee implicaties: het trekt de gemiddelde opbrengst naar beneden, omdat klanten er op getraind zijn zo lang mogelijk te wachten om zo laag mogelijke prijzen te krijgen. Bovendien ontstaat een imagoprobleem bij reisbureaus en klanten die vroeg hebben geboekt, wanneer de prijzen drastisch zakken vlak voor de vertrekdatum. Royal Carribean heeft dit probleem serieus genomen. Zo heeft het 60 mensen in dienst op zijn inkomstenmanagementafdeling, bestaande uit performance-analisten, planning coördinatoren en actuarissen die algoritmische voorspellingsmodellen bouwen. Met de nieuwe systemen is Royal Carribean in staat om de gemiddelde opbrengst dynamisch aan te passen aan de marktcondities en het aantal binnenkomende boekingen, waardoor de gemiddelde opbrengst hoger is dan het oude begin hoog en eindig laagsysteem.Internet als distributiesysteem leent zich minder goed voor de cruisemarkt. Traditioneel bestaat er een sterke band tussen de cruisemaatschappijen en de reisbureaus, die zij voorlopig niet willen opgeven, omdat het marktpotentieel van nieuwe klanten nog zo hoog is. Internet wordt op dit moment in de reisbranche voornamelijk gebruikt voor directe prijsvergelijkingen, iets wat de cruisemaatschappijen willen voorkomen omdat het indruist tegen hun opbrengstenmanagementsysteem. Aan de aanbodkant kan nog veel worden gedaan aan imagoverbetering om een jonger publiek te interesseren.Weinig risicoPotentiële gevaren voor de cruisesector liggen in een eventuele vertraging van het economische klimaat in 2001. De historie leert dat de cruiseaandelen als anticipatie daarop werden verkocht, tot onder 60 procent van hun intrinsieke waarde, maar daarmee ook een uitstekende koopgelegenheid boden. De cruiseaandelen staan, na een massale verkoop in het begin van dit jaar, gezien hun lage waarderingen, nu al op een recessieniveau. De situatie en vooruitzichten voor de sector zijn daarentegen beter dan in alle vorige recessieperioden.Alle aandelen uit de sector krijgen van de geraadpleegde banken Salomon Smith Barney en Paine Webber dan ook koopaanbeveling mee. Carnival Corp., omdat het financieel gezien de gezondste onderneming is (met een indrukwekkende vrije cashflow van 500 miljoen dollar dit jaar, en naar verwachting 1 miljard in 2003). Royal Caribbean, omdat het, vanwege modernere ondernemingsfinanciering, sneller kan profiteren van een aantrekkende vraag. P&O Princess Cruises omdat die in de komende jaren hun vloot vlot moderniseren, en het sterkst zal kunnen profiteren van de snelst groeiende markt in Europa. Gezien de huidige lage waarderingen, is het neerwaarts risico uiterst gering. Pieter BIJLSMA