Zwaard van DamoclesWouter Vervenne

2003 was voor de wereldeconomie een jaar met twee gezichten. In het eerste kwartaal deed de geopolitieke onzekerheid het ondernemers- en consumentenvertrouwen en de aandelenkoersen dalen tot het laagste peil in jaren. Verscheidene Europese landen, waaronder Duitsland en Nederland, werden geconfronteerd met een recessie. Het einde van de oorlog tegen Irak leidde niet meteen tot een sterk herstel. Azie worstelde met een epidemie van de longziekte SARS en de Verenigde Staten vreesden voor deflatie. Pas in de zomer werd een duidelijke heropleving merkbaar. De Amerikaanse economie boekte in het derde kwartaal de hoogste groei in bijna twintig jaar. Die hoge groei was te danken aan het expansief macro-economisch beleid. De Federal Reserve (Fed) verlaagde haar basisrente tot 1 procent, het laagste peil sinds de jaren 50. Bovendien verlaagde de regering-Bush de belastingen om de consumptie aan te zwengelen. De hoogconjunctuur in de VS en de aanhoudend snelle groei in China trokken ook Europa en Japan uit het moeras. De vooruitzichten voor 2004 zijn relatief gunstig. Ten eerste zijn de Amerikaanse, Europese en Japanse centrale banken van plan de rente nog geruime tijd laag te houden. Ten tweede zet de regering-Bush haar soepele begrotingsbeleid voort om de herverkiezing van de president in november volgend jaar niet in het gedrang te brengen. Ten slotte waren de voorraden van de Amerikaanse ondernemingen nog nooit zo klein. Dat betekent dat Amerikaanse bedrijven bij een stijging van de vraag bijna onmiddellijk de productie moeten verhogen. Op iets langere termijn echter vormen economische onevenwichtigheden op wereldvlak een belangrijk gevaar. Vooral het enorme tekort op de Amerikaanse lopende rekening hangt als een zwaard van Damocles boven de wereldeconomie. Buitenlandse investeerders zijn minder dan vroeger happig om het tekort op de Amerikaanse lopende rekening te blijven financieren. Indien de kapitaalstroom naar de VS voort opdroogt, kan de dollar nog veel dalen. Vooral Europa is kwetsbaar voor een verdere dollardaling, want het moet de zwaarste lasten dragen. Japan en China proberen hun munten stabiel te houden met massale interventies op de wisselmarkt. Om het tekort op de Amerikaanse lopende rekening terug te dringen, moet elke regio zijn verantwoordelijkheid opnemen. De VS moeten hun begrotingstekort verlagen, Europa en Japan moeten de binnenlandse vraag stimuleren en China moet zijn munt duidelijk laten stijgen. Maar het is twijfelachtig of in het komende jaar de nodige maatregelen worden getroffen. Als de dollar standhoudt, kan de wereldeconomie nog enige tijd met het onevenwicht blijven leven. Maar vroeg of laat zullen de financiele markten de bewindslui dwingen om de onevenwichten recht te trekken.