Advertentie
analyse

‘Ik was verlamd. Met stroomstootjes kan ik nu weer lopen’

De Nederlander Gert-Jan Oskam kan dankzij de technologie van Onward opnieuw kleine afstanden afleggen met een rollator. ©rv

Na een fietsongeval in China was de Nederlander Gert-Jan Oskam veroordeeld tot een leven in een rolstoel. Dokters zeiden dat hij nooit meer zou kunnen stappen. Maar het medtechbedrijf Onward, dat donderdag naar de Brusselse beurs trekt, ontwikkelde een nieuwe technologie. ‘Het voelt als een overwinning. Maar snel even naar de supermarkt gaan zit er nog niet in.’

Peking, 2011. De Nederlander Gert-Jan Oskam is met de fiets op weg om boodschappen te doen als hij betrokken raakt in een verkeersongeval. Zijn volgende herinnering is dat hij wakker wordt in een ziekenhuis. Met een dwarslaesie, waardoor de verbinding tussen het brein en de zenuwen in het lichaam verbroken is. Resultaat: verlamming.

Na enkele weken komen een aantal functies terug via natuurlijk herstel. ‘Ik kon bijvoorbeeld mijn vingers opnieuw gebruiken. Dat maakt een groot verschil bij eten, kleren aantrekken en zelfstandig zijn. Ik prijs me op dat vlak gelukkig’, zegt hij.

Maar de onderste ledematen bleven uitgeschakeld. Van de dokters kreeg Oskam de boodschap dat hij nooit meer zou kunnen stappen. ‘Dat moet je mij niet zeggen. Dan doe ik er alles aan om het tegendeel te bewijzen’, zegt hij.

Superman als aandeelhouder

Onward, opgericht in 2014, bouwde verder op Zwitsers onderzoek en ontwikkelde een technologie om met neurostimlulatie patiënten met ruggenmergletsels opnieuw te laten bewegen.

Het bedrijf haalde sinds de opstart 70 miljoen euro op. De aandeelhouders zijn onder meer Gimv, LSP, Wellington en de Christopher Reeve Foundation. Reeve werd bekend als acteur door zijn rol als Superman. Na een val van een paard raakte hij volledig verlamd.

Onward wil via een beursgang op Euronext Brussel en Amsterdam maximaal 104 miljoen euro ophalen. Het biedt daarvoor 5,9 miljoen aandelen aan, tegen 11,75 tot 13,75 euro per stuk. Het geld dient om het onderzoek voort te zetten en de commercialisering voor te bereiden.

Het bedrijf telt 73 werknemers, verspreid over Lausanne en Eindhoven.

Na acht maanden platgelegen te hebben begon hij aan een lange revalidatie. Zonder veel vooruitgang, tot hij in het Zwitserse Lausanne uitgenodigd werd voor een studie met een experimentele technologie van het nog jonge medtechbedrijf Onward. ‘Ik heb toen voor het eerst een traan weggepinkt, omdat ik eindelijk de kans zou krijgen om opnieuw te lopen.’

Oskam kreeg 16 elektrodes in het ruggenmerg ingeplant. Die zijn verbonden met een ‘kastje’, een soort pacemaker die kleine elektrische schokken afvuurt. Die schokjes vervangen de hersenprikkels die door de dwarslaesie niet meer tot op de eindlocatie - de spiergroepen in de benen - raken.

Sensoren in de schoenen bepalen dan weer de cadans van de loopbeweging en seinen door op welk moment en op welke precieze locaties in het ruggenmerg stroomstootjes nodig zijn om de volgende beweging in de stapcyclus te maken. Om het gewenste effect te hebben moet die timing zo precies als een Zwitserse klok zijn.

Stroomstootjes

De technologie wierp vruchten af bij Oskam en twee andere patiënten. Het wandelen gaat nog erg stroef, maar Oskam is wel in staat met de stroomstootjes enkele honderden meters af te leggen.

Meer zelfs. De stroomstootjes - in combinatie met maandenlange intensieve training - maakten de slapende zenuwbanen die intact gebleven zijn na het ongeluk opnieuw wakker. Die vormen uitlopers en creëren nieuwe verbindingen in het ruggenmerg zodat de beenspieren opnieuw aangestuurd kunnen worden vanuit de hersenen.

‘Ik kan nu ook weer stappen als het ‘kastje’ uitgeschakeld is. Op eigen kracht dus’, zegt Oskam. Dit jaar nam hij zelfs deel aan de loopwedstrijd Wings For Life.

Overwinning

Tijdens de Wings for Life World Run starten alle deelnemers op hetzelfde moment, op meer dan 30 plaatsen wereldwijd. De deelnemers lopen, stappen op krukken of achter een rollator - zoals Oskam - of bewegen zich in een rolstoel. Het maakt niet uit. Er is ook geen eindstreep, maar een halfuur na de start vertrekt de catcher car. Om het halfuur versnelt die en iedereen wordt één voor één ingehaald. De laatste overblijver wint.

De race zat er voor Oskam al na 130 meter op. En toch voelde het als een overwinning. Niet slecht voor iemand die nooit meer zou kunnen lopen. ‘Het voelde ook alsof ik een marathon had gelopen. Ik was helemaal op’, zegt hij. De winnaar hield het 68 kilometer uit. Maar winnen is niet waar het om draait, wel om het startgeld en de donaties - 4 miljoen euro dit jaar - om onderzoek naar ruggenmergletsels te financieren.

Een van die onderzoeken leidde tot de doorbraak van Onward. ‘Het is best revolutionair’, zegt Ilse Van Nes, revalidatiearts in de Sint Maartenskliniek in Nederland. ‘Het is de eerste keer dat we bij mensen zo’n herstel zien na een dwarslaesie.’

Stroomversnelling

Onward, opgericht in 2014, bouwt voort op onderzoek van Grégoire Courtine in Lausanne. Hij ontdekte welke plekken in het ruggenmerg je precies moet stimuleren om de spiergroepen te bereiken waarmee je benen buigt en strekt.

Voor de ontwikkeling van de elektronica zette het bedrijf een tweelandenconstructie op en week het uit naar de High Tech Campus in Eindhoven, aangetrokken door de expertise, de lagere loonkosten en de steun van de Nederlandse overheid. Toen Onward - toen nog onder de naam G-Therapeutics - 26 miljoen euro kapitaal ophaalde, deed Nederland er nog 10 miljoen euro innovatiesteun bovenop. Onder meer de Belgisch investeringsmaatschappij Gimv is een van de grote geldschieters.

Het bedrijf haalde ook de Christopher and Dana Reeve Foundation binnen als aandeelhouder. Acteur Christopher Reeve, beter bekend als Superman, raakte volledig verlamd en kon zelfs niet meer zelfstandig ademen nadat hij tijdens een jumpingwedstrijd uit het zadel werd gegooid en twee nekwervels brak.

Wat is een dwarslaesie?

Een dwarslaesie is een beschadiging van het ruggenmerg (‘je nek breken’) waardoor de verbinding tussen het brein en de zenuwen in het lichaam verbroken is. Afhankelijk van de plaats van het letsel vallen bepaalde lichaamsfuncties weg. In het ergste geval kan de patiënt niets meer, zelfs niet zelfstandig ademen of slikken.
De gevolgen reiken vaak verder dan immobiliteit. Blaascontrole en seksuele functies vallen weg, en de bloeddruk en de interne thermostaat raken ontregeld. In de VS en Europa zijn er zo’n 650.000 patiënten. Jaarlijks komen er 50.000 bij.

Sinds de publicatie van de vorderingen bij Oskam en co. in het toptijdschrift Nature is bij Onward alles in een stroomversnelling gekomen. Een grote patiëntenstudie, met bij de opstart 65 patiënten wereldwijd, is bezig. De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft de technologie als ‘breakthrough’ bestempeld. Dat betekent dat ze versneld op de markt kan komen als de studie succesvol afloopt.

Topman Dave Marver verwacht in 2023 een eerste product - met externe stimuli in de nek - op de markt te kunnen brengen, en een jaar later de implanteerbare oplossing. Om alles te financieren lanceert Onward nu een beursgang op Euronext Brussel. Het hoopt tot 104 miljoen euro op te halen door 5,9 miljoen aandelen te verkopen.

Onward nestelde zich met zijn technologie in de wereld van neurostimulatie. Aan de oorsprong van die medische tak staat de wetenschapper Luigi Galvani. In de 18de eeuw ontdekte de Italiaan toevallig dat hij de poot van dode kikkers kon laten bewegen met statische elektriciteit.

Ziekte van Parkinson

Het gebruik van elektrische schokjes is in opmars. Denk aan elektrodes in de hersenen om spasmen bij mensen met de ziekte van Parkinson te onderdrukken of om blinden opnieuw te laten zien, te beginnen met lichtschakering en contouren van objecten. Of nog: neurostimulatoren om chronische pijn en depressie te bestrijden. Galvani - een samenwerking tussen GSK en Verily (Alphabet) - wil er zelfs ziektes zoals astma, reuma, diabetes en obesitas mee genezen en onvruchtbaarheid omkeren door de zenuwbanen in ons lichaam te kapen.

Als er schade is aan het ruggenmerg zal het nooit meer worden zoals het is geweest.
Ilse Van Nes
Revalidatiearts in de Sint Maartenskliniek in Nederland

Onward is zijn technologie ook aan het optimaliseren voor patiënten die hun armen en handen niet kunnen bewegen, en om andere ongemakken zoals ontregelde bloeddruk te verhelpen door elders in het ruggenmerg stimuleren. ‘Normale mensen die opstaan uit de zetel of uit bed voelen zich misschien even licht in het hoofd, maar het brein corrigeert die lage bloeddruk meteen en stuurt signalen door via het ruggenmerg om dat te normaliseren. Bij patiënten met een dwarslaesie is die signaaloverdracht verstoord waardoor ze risico lopen om flauw te vallen. Dan is zo’n implantaat wel handig om uit bed te komen en de dag te starten’, zegt Marver.

De therapie lijkt een mirakeloplossing voor patiënten, maar heeft ook zijn limieten. ‘Ze is niet voor iedereen geschikt’, zegt Van Nes. De winst bij oude letsels is kleiner dan bij recente. En de therapie zal alleen werken als niet alle zenuwbanen zijn doorgesneden, zoals bij Oskam. Hij had na het ongeluk nog een minimum aan kracht in de benen. Onvoldoende om te stappen of recht te staan, maar voldoende als startpunt voor de behandeling.

Ook de hoop dat patiënten volledig kunnen herstellen, mag worden opgeborgen. ‘Als er schade is aan het ruggenmerg zal het nooit meer worden zoals het is geweest’, zegt Van Nes.

Nieuwe Usain Bolt

Van Oskam en co. een nieuwe Usain Bolt maken of iemand met verlamde handen opnieuw laten boksen, is ook niet de ambitie van Onward. ‘Onze ambitie is de levenskwaliteit van patiënten verbeteren’, zegt Marver. ‘Iedereen vult dat op een andere manier in. Voor de ene is handen en vingers opnieuw kunnen gebruiken de prioriteit. Voor de ander is herstel van seksuele functies belangrijk. Onze therapie heeft het potentieel om voor alles een oplossing te bieden. Zelfs een kleine fysieke vooruitgang kan een enorme verbetering van de levenskwaliteit zijn.’

Ook Oskam erkent de limieten van wat mogelijk is in zijn situatie. Hij kan zonder stroomstootjes korte afstanden met een rollator afleggen, maar dat is niet zaligmakend. Zijn job als machinehersteller heeft hij noodgedwongen moeten inruilen voor een kantoorjob. Sporten blijft nu beperkt tot rolstoelrugby.

Onze ambitie is de levenskwaliteit van patiënten verbeteren. Iedereen vult dat op een andere manier in.
Dave Marver
Topman Onward

‘Stappen is goed voor de conditie en om beweging te hebben. Maar naar de supermarkt gaan zonder rolstoel of een boswandeling, dat zit er niet in. Ook uit de zetel komen en een kop koffie halen doe ik niet. Dat zou wel lukken, maar het zou me 10 of 15 minuten kosten. Met de rolstoel één minuut. Het is dus nog verre van praktisch.’

Maar hij merkt dat de trainingen nog altijd vruchten afwerpen. ‘Mijn herstel is een manier van leven geworden. En er zit nog meer in voor mij, maar ik moet ook realistisch zijn. Andere patiënten zullen misschien meer vordering maken, maar mijn ambitie is een tijd te kunnen rechtstaan en met vrienden een biertje te drinken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud