Advertentie
reportage

De doordachte kunst van de onzichtbare man

De voormalige modeontwerper Martin Margiela houdt in Parijs zijn eerste kunsttentoonstelling. Het sleutelelement van de expo is transformatie. Het is intellectueel boeiend, maar het wow-gevoel ontbreekt.

Hij was dinsdag niet op de persvoorstelling van zijn eerste expo als kunstenaar in het Parijse kunstencentrum Lafayette Anticipations. Hij werd evenmin verwacht 's avonds op de vernissage voor de Parijse beau monde. Martin Margiela (64) blijft ook als kunstenaar in de schaduw van zijn werk.

Als modeontwerper gaf hij nooit interviews. Hij verscheen ook niet op de catwalk na afloop van zijn défilés. Labels met zijn naam bracht hij in zijn creaties niet aan. Het werk moet voor zich spreken, vindt hij. Het is een verdedigbaar standpunt - we leven tenslotte in een vrije wereld.

Die lijn trekt hij door in zijn kunstpraktijk. Je moet het doen met wat je ziet en met een uitgebreide brochure over de tentoonstelling. De afwezige kunstenaar dus.

De verwachtingen waren hoe dan ook hoog gespannen, zeker bij mensen die al decennia gefascineerd zijn door de couturier Margiela. De man is een mytische figuur in de modewereld. Niet alleen omdat hij zo onbereikbaar is. Zijn creaties veroorzaakten een revolutie. Met banale, hedendaagse voorwerpen maakte hij vanaf het midden van de jaren tachtig gedurfde ontwerpen. De avant-garde in de mode, heette het.

In 2009 trok Margiela zich terug uit de modewereld. Hij had alles gezegd wat er te zeggen was, vond hij. Bovendien had hij besloten opnieuw zijn allereerste liefde te omarmen: de beeldende kunst. De expo in Parijs is daar met 40 nooit getoonde werken het resultaat van. Op de Parijse kunstbeurs FIAC - ze opent vandaag - zijn op de stand van Zeno X Gallery, die hem vertegenwoordigt, ook drie nieuwe werken te zien.

De vraag die iedereen zich stelde, luidde: herken je de couturier Margiela in de kunstenaar Margiela? Daarop is het antwoord ja. De andere belangrijke vraag luidt: is de kunst van Margiela net zo baanbrekend en revolutionair als zijn modecreaties waren? Daarop is het antwoord nee.

De essentie

  • De voormalige modeontwerper Martin Margiela houdt in Parijs zijn eerste tentoonstelling als kunstenaar.
  • In het kunstencentrum Lafayette Anticipations bouwt hij de expo op als een labyrint door het gebouw.
  • De expo draait om transformatie en het gebruik van dagelijkse voorwerpen.
  • Margiela houdt zich ook als kunstenaar ver weg van publieke optredens of gesprekken met journalisten.

Bus Stop.

Maakt dat de tentoonstelling in Parijs onbevredigend? Dat ook weer niet. Het is maar wat je ervan verwacht. Margiela doet in zijn kunst net zo zijn eigen zin zoals hij deed in zijn modecreaties. Maar hij blaast je niet van je sokken. Je staat niet bewonderend met open naar alles te kijken. Het grootste manco van het hele kunstproject is dat het weinig ontroert of emoties oproept. Er is een kunstenaar aan het werk die heel lang heeft nagedacht wat hij de toeschouwer wil vertellen. Of misschien wat hij vooral aan zichzelf wil vertellen.

Het uitgangspunt van de tentoonstelling is transformatie. Margiela onderzoekt hoe dagelijkse voorwerpen invloed uitoefenen op het menselijk lichaam en uiteindelijk ook op de samenleving. Een reusachtig doek met een afbeelding van een deodorantstick illustreert dat thema buiten de tentoonstellingszalen. De deodorant heeft het menselijk lichaam danig veranderd. Onze geur is niet meer naturel. Ook de manier waarop we geur ervaren is veranderd. Iemand die geen deodorant gebruikt, stinkt.

Dat soort transformaties vind je doorheen de tentoonstelling. Margiela bouwt op twee verdiepingen een labyrint langs zijn verschillende kunstwerken. Zijn fascinatie voor menselijk haar meandert er doorheen. De installatie 'Vanitas' is in al zijn eenvoud wel heel emotioneel.

Margiela doet in zijn kunst net zo zijn eigen zin zoals hij dat deed in zijn modecreaties. Maar hij blaast je niet van je sokken.

Het gaat om een vrouwenportret in vijf pruiken, van jong naar oud, van blond naar grijs. Transformatie en vergankelijkheid in één beweging gevat. De titel verwijst naar de vele vanitasschilderijen uit de kunstgeschiedenis. De ijdelheid om de leegte van het bestaan te camoufleren. Het is op zich wel grappig en ironisch dat Mangiela verwijst naar ijdelheid. In zijn modecreaties schrapte hij alle fancy elementen. Terwijl wie zijn creaties kocht, net blijk gaf van enige ijdelheid: 'Kijk, ik draag Margiela.' Dat zal met de kunstwerken van Margiela wellicht ook zo zijn. Ze kosten overigens naar gelang van de grootte tussen 10.000 en 120.000 euro.

Kit. ©Pierre Antoine

De kunstgeschiedenis en het haar komen ook nog terug op een triptiek, een ensemble van drie olieverfschilderijen op eiken planken. Ze zijn gebaseerd op banale baardkleurproducten die je in de supermarkt vindt, van lichtgrijs naar donkergrijs. 'Margiela grijpt daarmee schildertechnisch terug naar de oude meesters uit de 15de en 16de eeuw. Hij is door hen erg beïnvloed', zei curator Rebecca Lamarche-Vadel tijdens de rondleiding.

De expo is in gebruikte materialen en vormen erg heterogeen. Een grote installatie van een bushokje van namaakbont - opnieuw een link naar de banaliteit van het dagelijkse voorwerp - wisselt zonder probleem af met het kleinood 'Kit'. De sculptuur is gemaakt uit materiaal dat voor de vuilnisbak was bedoeld. Margiela redde het van de ondergang. Zo wordt niets eerst iets, en dan een kunstwerk.

Sans tittre. Een kunstwerk dat er niet is. ©Pierre Antoine

Diezelfde drang naar transformatie gloort door in een reeks kunstwerken die er niet zijn. 'Sans titre', heten ze overkoepelend. Ze hebben een witte afbeelding op de muur, inclusief naam en omschrijving. Spookwerken dus. Ze bestaan wel, maar ze zijn niet te zien op de expo. Naar analogie van de kunstenaar.

De expo is gratis te bekijken tot 2 januari, www.lafayetteanticipations.com

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud