De heilige plek waar Marianne Faithful bezieling vond

Het doorleefde comebackoptreden van Marianne Faithfull in 1989 in een kerk in Brooklyn herlanceerde niet alleen haar carrière. Iedereen zag, hoorde en voelde dat de voormalige muze van Mick Jagger een grande dame was geworden met een uniek inlevingsvermogen.

'Ik voel me veiliger en zelfzekerder als ik op een podium sta. Het heeft me al die jaren in leven gehouden. Ik wil geliefd zijn. Het is de reden waarom ik floreer.' Marianne Faithfull draait niet rond de pot in de intro van de concertfilm van haar legendarische concerten op 25 en 26 november 1989 in St. Anne’s Cathedral in New York. Ook al had het voormalig liefje van Mick Jagger tien jaar eerder met ‘Broken English’ al een meesterwerk afgeleverd, ze had de jaren 80 nodig om helemaal clean te worden.

Live Aid 2020

Om u een zomer zonder grote festivalpodia te helpen overleven blinken we tien legendarische liveplaten op. Met muziek die ooit weerklonk op de festivals die nu afgelast zijn. Vandaag: Marianne Faithfull, met ‘Blazing Away’, te gast op Folkfestival Dranouter in 1992 en 2005.

  1.  James Brown, ‘Live at the Apollo’ (1963)
  2.  The Who, ‘Live at Leeds’ (1970)
  3.  Loudon Wainwright III, ‘Career Moves’ (1993)
  4.  B.B. King, ‘Live at the Regal’ (1965)
  5.  Nusrat Fateh Ali Khan and Party, ‘Live at WOMAD 1985’ (2019)
  6.  Deep Purple, ‘Made in Japan’ (1972)
  7.  Marianne Faithfull, ‘Blazing Away’ (1990)
  8.  The Quintet, ‘Jazz at Massey Hall’ (1953)
  9.  Portishead, ‘Roseland NYC Live’ (1998)
  10.  Gorky, ‘Boterhammen’ (1992)

‘Blazing Away’ levert het bewijs dat ze met haar indringende stem - enkele registers lager na een jarenlange heroïne- en sigarettenverslaving - en unieke inlevingsvermogen, waarmee ze vaak liedjes van anderen vertolkt, toch vooral in de eigen ziel afdaalt. Een kwarteeuw nadat ze als 17-jarige was doorgebroken met ‘As Tears Go By’, een melancholisch lied van Mick Jagger en Keith Richards, leken de demonen overwonnen. De liveplaat en de concertfilm, die in juni 1990 werden uitgebracht, deden dienst als een verlossende retrospectieve. Tegelijk wierpen ze een blik op de toekomst, waarin meer concerten, albums en samenwerkingen volgden. Twee jaar na de release van ‘Blazing Away’ stond Faithfull gerijpt en als herboren op het Folkfestival van Dranouter.

Het idee om op te treden in een kerk kwam van Hal Willner, de dit voorjaar overleden producer die in 1987 haar studioplaat ‘Strange Weather’ ingeblikt had. Hij was een van de drijvende krachten in de werking van St. Anne’s. De artistieke programmatie in die kerk, die de restauratie van de historische glasramen hielp te betalen, was eind jaren 80 uitgegroeid tot een hotspot op het snijpunt van theater, rock en avant-garde.

Het Warhol-eerbetoon ‘Songs for Drella’, de veelbesproken reünie van Lou Reed en John Cale, kreeg er vorm. Faithfull bracht er in december 1989 ‘The Seven Deadly Sins’ van Bertolt Brecht en Kurt Weill. Toch was het voor pop- en rockartiesten toen erg ongewoon in een kerk aan te treden, zeker als ze het niet altijd even nauw hadden genomen met de christelijke zeden.

 In de concertfilm getuigt de zangeres dat ze de kerk beschouwde als een soort theater. 'Wat daarbinnen normaal gebeurt, is drama, precies wat ik er zelf wilde doen.' Maar dan met respect voor de ruimte. 'Ik was niet van plan heiligschennis te plegen. Ik wilde niet dat ophef ontstond over het feit dat ik ‘Why’d You Do It?’ in een kerk zou brengen', zei ze later in een interview. ‘Why’d You Do It?’ is een song over ontrouw met een expliciete verwijzing naar orale seks.

Marianne Faithfull vertolkt ‘Sister Morphine’ nadat ze uitgelegd heeft wat het nummer voor haar betekende.

Ook ‘Falling from Grace’ en het samen met Jagger en Richards neergepende ‘Sister Morphine’ zaten in de setlist. Het eerste werd geschreven na een drugsinval, het twee bestempelde ze ooit als haar meest transcendente song omdat ze er haar verslavingsproblematiek in onder ogen ziet.

Piëta’s

Het optreden en de liveplaat openen mysterieus en in duisternis, met een pakkende cover van Edith Piafs ‘Les prisons du roy’. Na ‘Falling from Grace’ trekt Faithfull haar rode handschoenen uit en steekt ze een sigaret op. Het podium is dan al wat opgelicht, zodat haar korte Bowie-achtige coupe en rood getuite lippen volop contrasteren met de spirituele ruimte.

Op de video, in 1990 uitgebracht op VHS, wisselen beelden van glasramen en piëta’s af met liedjes die het verleden lijken af te werpen en naar verlossing hengelen. In het van Tom Waits geleende ‘Strange Weather’ wordt duidelijk wat de zangeres bedoelt als ze zegt: 'Als ik het zing, word ik het, en het voelt geweldig om ‘Strange Weather’ te zijn.' Uit ‘Sister Morphine’ weerklinkt dan weer pure wanhoop, omdat ze zich inleeft in een droom die ze had toen ze zich bewusteloos had gespoten.

John Lennons ‘Working Class Hero’ klinkt bijzonder getormenteerd. Het felle ‘Why’d Ya Do It?’ en haar begeesterde vertolking van het afsluitende ‘Times Square’ worden hoogtepunten uit haar carrière genoemd.

Authenticiteit

De setlist van de show en de liveplaat zijn hier en daar door elkaar gehusseld en de titeltrack, een studio-opname, is er later aan toegevoegd. Maar dat doet niets af aan de authenticiteit. Faithfull is het type songwriter dat iets zelf meegemaakt moet hebben om erover te kunnen schrijven. Het gekke is dat dat overeind blijft bij andermans composities, zoals ‘Strange Weather’, ‘The Ballad of Lucy Jordan’ of de traditional ‘She Moved Through the Fair’.

De mastertapes van de concertfilm ‘Blazing Away’ zijn verloren gegaan, wat een heruitgave onwaarschijnlijk maakt, maar de originele versie staat op YouTube.

Een reeks topmuzikanten legt met genuanceerd, vaak gedempt, maar toch krachtig spel de focus op het oude verhaal van diepe dalen en nieuwe hoogten dat Faithfull wil vertellen. Haar gruizige, rasperige alt herinnert aan haar visite aan de hel. Haar veerkracht wordt klassevol vertaald door gitarist Barry Reynolds en Garth Hudson (van The Band), die excelleert op toetsen en accordeon. Gitarist Marc Ribot, trompettist Lew Soloff, bassist Fernando Saunders en drummer Dougie Bowne voorzien de songs van extra peeskracht, terwijl Dr. John achter de piano kruipt tijdens ‘As Tears Go By’.

‘Blazing Away’ luidde voor Faithfull de wederopstanding in die haar behoed heeft voor het nostalgiecircuit en de kiem vormde voor latere samenwerkingen met toppers als Beck, Blur, PJ Harvey en Nick Cave.

'Ze is altijd trouw gebleven aan zichzelf'

Vera Coomans wordt weleens de Vlaamse Marianne Faithfull genoemd. Van bij het begin was ze onder de indruk van de unieke altstem van haar generatiegenote. 'Net als Nico, de muze van The Velvet Underground, maakte ze ons duidelijk dat een stem niet altijd gepolijst moest zijn om te ontroeren. Daar trok ik me aan op, terwijl ik het prachtige ‘As Tears Go By’ meezong onder de douche. Ook al dook ze in haar jonge jaren vooral op als wederhelft van Mick Jagger, het talent om zich een lied eigen te maken was toen al prominent aanwezig.'

De twee zangeressen hebben hun indringende stem en de zin om ondanks persoonlijke tegenslagen te blijven optreden gemeen. 'Faithfull heeft met de jaren een indrukwekkend artistiek parcours afgelegd, waarbij ze altijd trouw gebleven is aan zichzelf', zegt Coomans. Coomans brak door met de Vlaamse folkgroep Rum, maakte met Madou eigentijdse Nederlandstalige pop en vertolkt donderdag op de Zomersessies van Dranouter nieuw werk.

'Ik heb lang niet zo’n liederlijk leven geleid als zij, maar ik herken mezelf wel in het dramatische repertoire dat ze opzoekt, in haar liedjeskeuze en haar boon voor Kurt Weill en Bertolt Brecht. We hebben ook allebei ‘Strange Weather’ van Tom Waits gecoverd.' Van het optreden in Brooklyn onthoudt Coomans in de eerste plaats de uitstekende begeleidingsband. 'Vooral de fantastische accordeonist is me opgevallen. Maar ook de andere muzikanten zijn erg overtuigend. De kerk bepaalt mee de bijzondere sfeer, die de kwetsbaarheid van de mens en de vergankelijkheid van het leven extra in de verf zet.'

Overtuigd door ‘Blazing Away’? Probeer dan ook deze liveklassiekers

Edith Piaf, ‘At Carnegie Hall, January 13, 1957’ (1977)

Ook al ontbrak ‘Non, je ne regrette rien’ bij de tweede passage van de tengere Française in de New Yorkse concertzaal, met bezielde vertolkingen van ‘L’accordéoniste’ en ‘La vie en rose’ kreeg ze ook de Amerikanen stil, tot een luid applaus losbarstte.

Joan Baez, ‘Joan Baez in Concert’ (1962)

Faithfull was in de wolken toen ze de leading lady van de folk voor het eerst ontmoette. Ze coverden beiden ‘What Have They Done to the Rain’, de eerste protestsong (over radioactieve neerslag) die Baez ooit opnam. Deze prille dubbele liveplaat telt nog een dozijn andere traditionals en spirituals.

The Doors, ‘Absolutely Live’ (1968)

Ook al kreeg de eerste liveplaat van de band rond de charismatische zanger-dichter Jim Morrison geen vijfsterrenrecensies, de Lizard King kon er wel zijn poëtische, wilde (lsd-)mijmeringen, zijn rauwe, uitdagende podiumact en zijn voorliefde voor Kurt Weill en Bertolt Brecht op kwijt.

Tom Waits, ‘Big Time’ (1988)

De eerste conventionele liveplaat van de Amerikaanse singer-songwriter-chroniqueur weerspiegelt de intrede van nog meer drama, percussie, doorrookt gegrom en vreemde personages in zijn weerbarstige palet.

Lou Reed, ‘Berlin: Live at St. Ann’s Warehouse’ (2008)

Op deze cd annex film herdenkt Reed (het drugsverslaafde stel uit) ‘Berlin’. Alvorens ermee naar Europa te trekken kreeg zijn iconische melodrama uit 1973 een live-update in de New Yorkse avant-rockhotspot. Met bassist Fernando Saunders, en Sharon Jones en Antony in het koortje.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud