Advertentie
reportage

Het dorp zonder geldautomaat: 'Een uur op weg voor cash is niet meer van deze tijd'

©SISKA VANDECASTEELE

De Beverse deelgemeente Haasdonk is geen ingeslapen spookdorp. Toch is een geldautomaat er niet meer te vinden. Wie geen auto of fiets bezit en cash nodig heeft, moet de bus op en is een uur onderweg. ‘We kunnen toch moeilijk zelf voor bank spelen?’

‘Hier ook Vooruit.’ Het campagnebord van de Vlaamse socialisten oogt wat mistroostig op de drukke steenweg waarlangs auto’s die de E17 verlaten Haasdonk binnenzoeven. Het dorp van 4.500 inwoners - ‘Ostong’ in het lokale dialect - is een van de zeven deelgemeenten van Beveren, in het stukje Waasland dat grenst aan de provincie Antwerpen.

In kaart gebracht: waar kan u nog geld afhalen?

De Belgische grootbanken smeden een alliantie om met minder automaten toch even vlot cash beschikbaar te houden. Zo'n hervorming is nodig want vandaag zijn de automaten erg ongelijk verspreid. Bekijk hier de situatie in uw buurt.

Het strijdplakkaat in de Bankstraat - nomen is hier geen omen - is niet de enige indicatie dat we ons in Conner-territorium bevinden. De ‘matekes’ en ‘schattekes’ vliegen ons om de oren als we de Gazettenshop van Steffie Vanderaa (27) en haar moeder en medezaakvoerder Sonja Camerier (49) binnenwandelen. ‘We namen het winkeltje in volle coronaperiode over’, zegt Steffie. ‘Ik gaf een job in de chemische sector op om mijn droom waar te maken en een eigen zaak te beginnen. Maar ik had toen niet gedacht dat we ook als verkapte geldautomaat zouden dienen.’

Uit onderzoek van De Tijd blijkt dat in zes van de tien Belgische deelgemeentes geen geldautomaat meer te vinden is. Haasdonk is er een van. Sinds vorig jaar kun je er geen geld meer afhalen of betalingen laten doen. ‘In korte tijd zijn alle bankfilialen hier verdwenen’, zegt Steffie, terwijl een klant zijn EuroMillions-ticketje verzilvert. ‘Eerst gingen de kantoren van Belfius en ING dicht, eind vorig jaar volgden KBC en de Fortis.’

Aan handelszaken om cash geld te laten rollen is in Haasdonk nochtans geen gebrek. Van frituur ’t Krokantje, café Den Brigand, de lokale Chinees King Rong tot het wekelijkse versmarktje op het Pastoor Verwilghenplein, waar je niet elektronisch kan betalen. ‘Op de marktdag krijgen we heel veel mensen over de vloer met hun bankkaart om snel wat cash te tanken. We hebben samen met de andere handelszaken beslist dat we niet voor bank kunnen spelen. Mensen komen op den duur alleen nog daarvoor, en we zitten met de transactiekosten. Met veel hartzeer, want ik zie ervan af om mensen - ouderen, maar zeker ook jongeren - naar de bankkantoren in Beveren-centrum of Nieuwkerken-Waas te moeten doorverwijzen, die 4 en 6 kilometer van hier liggen.’

Je eigen boontjes kunnen doppen is ook een vorm van trots. Ik heb liever niet dat anderen met hun neus in mijn bankzaken zitten.
Rita Verstraeten
Inwoner van Haasdonk

Koude winterdagen

Banken snijden in hun kantorennetwerk om kosten te besparen. Dat is geen nieuw fenomeen. Uit cijfers van de sectororganisatie Febelfin blijkt dat het aantal bankkantoren tussen 2009 en 2019 in ons land bijna gehalveerd is. Door de sluiting van de kantoren verdwijnen ook de geldautomaten.

Vooral in landelijke gebieden gaat het mes erin. Het gaat om dunbevolkte kust- en Westhoekdorpjes zoals Eggewaartskapelle (163 inwoners), Lampernisse (200) of Sint-Pieters-Kapelle (300). Maar ook autonome gemeentes als het Oost-Vlaamse Lierde (6.573) of het West-Vlaamse Mesen (1.000) hebben geen geldverdeler meer. In Wallonië, waar bijna acht op de tien deelgemeentes verstoken zijn van een geldautomaat, is de capaciteit nog beperkter.

‘Dat mensen in het dorp geen cash meer kunnen afhalen, is een probleem’, zegt Ernie Cole, een minzame zestiger die de OKRA-afdeling in Haasdonk leidt. Anno 2021 heet die functie niet langer voorzitter, maar teamleider. Volgens Ernie - die afgaande op het aantal dorpelingen dat hem enthousiast gedag zwaait een graag geziene teamleider is - was het voor OKRA-activiteiten altijd aanschuiven aan de geldautomaten. Hij stuurt ons op de koffie bij enkele leden van de ouderenvereniging die het cashprobleem aan den lijve ondervinden.

©SISKA VANDECASTEELE

Rita Verstraeten, een 70-jarige oud-vertegenwoordigster van een klinisch laboratorium en de ongekroonde koningin van het linedancen bij OKRA Haasdonk, is alleenstaande en bezit geen fiets of wagen. Om geld af te halen is ze al snel een uur onderweg. ‘Het dichtstbijzijnde KBC-kantoor ligt in Beveren. Daarvoor neem ik de bus, die hier slechts om het uur stopt.’

Dat Rita, een dame die op haar waardigheid staat, betalingen aan vrienden of familie moet uitbesteden, ziet ze als een verlies van zelfstandigheid. ‘Je eigen boontjes doppen is een vorm van trots. Ik heb liever niet dat andere mensen met hun neus in mijn bankzaken zitten.’

Eenzelfde verhaal bij de kranige Lisbeth - ‘Lisbethje’, zegt Ernie - Pooters (76), die slecht te been is en zich met een rollator moet behelpen. ‘Ik doe mijn geldzaken deels digitaal, maar voor cash neem ik ook de bus naar Beveren. Er zijn aangenamere bezigheden op koude winterdagen.’ Al is Lisbeth niet het type om snel de stenen uit de grond te klagen. ‘Mijn zoon springt bij en ik kan de verplaatsing naar Beveren combineren met een bezoek aan de hoorarts’, lacht ze.

Dienstverlening

Voor Rita en Lisbeth is cash nog altijd een belangrijk betaalmiddel. Ze gebruiken het bij de dokter, de apotheker, de bakker of de slager. Uit cijfers van de Nationale Bank van net voor de coronacrisis blijkt dat 58 procent van de betalingen in België toen nog met cash gebeurde. Volgens VUB-professor Leo Van Hove, een specialist in betaalsystemen en munteconomie, moeten we voorzichtig met dat percentage omgaan. ‘Vaak zijn die aantallen gebaseerd op weinig betrouwbare bevragingen. Door corona is de switch naar elektronisch betaalverkeer echt wel gemaakt.’

Maar de manier waarop we betalen is meer dan een louter monetaire kwestie. ‘Het automatenprobleem gaat hand in hand met een bredere maatschappelijke trend van verschralende dienstverlening’, zegt Ellen Ophalvens van de studiedienst van OKRA. ‘Vooral in landelijke gebieden komt de bereikbaarheid van diensten - denk naast bankkantoren ook aan het openbaar vervoer - onder druk te staan. We kloppen al jaren op die nagel. Aan de oppervlakte lijkt de digitale kloof almaar kleiner te worden. Maar als je inzoomt op bepaalde groepen is die nog zeer reëel.’

©SISKA VANDECASTEELE

Die tendens kwam afgelopen week ook naar voren in de Digimeter, het jaarlijkse Imec-onderzoek naar het mediagebruik in Vlaanderen. 18 procent van de bevraagden hinkt digitaal achterop door een gebrek aan geld en scholing. Vaak gaat het om ouderen en gezinnen met een lager inkomen. Bijna een op de tien van hen heeft thuis maar één toestel om te connecteren. Voor een op de vier is de prijs van een degelijke breedbandverbinding te hoog.

Voor Ophalvens komen de cijfers niet als een verrassing. Ze wijst op het belang van meer scholing en begeleiding, maar ook op de verantwoordelijkheid van de banken. In het plan van Batopin, het consortium waarin de vier grootbanken samenwerken om de juiste spreiding van geldautomaten te garanderen, staat dat tegen 2025 95 procent van de Belgen in een straal van 5 kilometer een geldautomaat ter beschikking moet hebben. ‘Dat volstaat niet’, zegt Ophalvens. ‘In iedere dorpskern zou ten minste een geldverdeler moeten staan. Dat blijkt uit het geval van de dames uit Haasdonk. Een uur onderweg zijn om wat geld te pinnen is niet meer van deze tijd. Gelukkig is er politiek een en ander aan het bewegen.’

Vertrouwenspersoon

De kwestie lijkt het pluche van de Kamer bereikt te hebben. Het regent er wetsvoorstellen en resoluties. Sander Loones (N-VA) pleit ervoor in buurtwinkels geldlaadpalen te plaatsen. ‘In Sint-Idesbald bij Koksijde, waar ik gemeenteraadslid ben, kon je tot voor kort geen geld afhalen. Wie een ijsje op de dijk wilde kopen, moest zeker zijn dat hij cash bij zich had. Dat was nefast voor het toerisme.’

Ook voor Groen volstaat de 5 kilometerregel niet. ‘De verdeling van automaten moet fijnmaziger’, zegt Kamerlid Dieter Van Besien. ‘Een bankbediende is dikwijls ook een vertrouwenspersoon. Naast een netwerk voor automaten kan een neutraal kantorennet worden uitgebouwd voor betalingen of advies. We moeten zien hoe dat zo efficiënt mogelijk te organiseren valt. Ook Bpost heeft daar een rol te spelen.’

Robby Malfliet (45), de sympathieke uitbater van Ons Café in Haasdonk, hoopt op een snelle oplossing. ‘We aanvaarden alleen cash. Ons café draait mooie recettes. Op het einde van de dag zet ik de inhoud van de kassa graag op mijn rekening. Het is vervelend dat je dan na een lange werkdag nog in de auto moet springen’, besluit hij, terwijl hij in afwachting van 8 mei verder timmert aan een terras in de schaduw van de neogotische, fraai gerenoveerde Sint- Jacobuskerk.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud