column

Hoed u voor palliatieve zorgrobotten

Digitaal Nieuwsmanager

Met een vriendelijke lach kijkt een wat oudere dame mij tegemoet vanop haar foto. Ze ziet er energiek uit, open voor de wereld.

Haar echt ontmoeten zit er niet in, want de foto die ik bekijk, is die van haar doodsprentje. En alsof dat niet genoeg zou zijn, is er nog een reden waarom een echte ontmoeting er niet in zit: ze heeft nooit bestaan.

De foto is samengesteld door een artificieel intelligent systeem. Meer zulke foto's kan je vinden op de site thispersondoesnotexist.com. De beelden worden gedroomd door een GAN, een 'generative adversarial network'. Dat is een deel van wat artificiële intelligentie (AI) wordt genoemd. Je voedert het systeem allerlei foto's en op basis daarvan maakt het een nieuw beeld dat er heel realistisch uitziet.

Generative adversarial networks

GAN's worden ook gebruikt voor het visualiseren van klimaatveranderingen op bepaalde woningen, voor het maken van beelden van iemands gezicht op basis van het stemgeluid, of voor het maken van fake beelden van beroemdheden in compromitterende situaties.

De techniek wordt ingezet voor het aanmaken van nepprofielen op sociale media, en wat blijkt, de vriendelijke dame op het doodsprentje staat ook op Facebook. Claudine Fauconnier, afkomstig uit Elsene, zou gewerkt hebben als lerares op de basisschool Klavertje vier. Ze studeerde volgens haar profiel aan een niet nader genoemde normaalschool en was vrijgezel.

Palliatieve zorg

Claudine is evenwel niet het geesteskind van duistere hackers, maar een personage in de productie Jonathan van de KVS in Brussel die ik vorig weekend bijwoonde. Tekst en spel waren van Bruno Vanden Broecke en Valentijn Dhaenens. Die laatste schitterde in de rol van de palliatieve zorgrobot Jonathan.

Claudine was in een woonzorgcentrum terechtgekomen, en de palliatieve zorgrobot Jonathan was de enige die bij haar mocht zijn tijdens haar laatste weken, in volle coronacrisis. Haar zoon Herman, gespeeld door Vanden Broecke, vond het dan ook een goed idee Jonathan tijdens de uitvaart te laten vertellen over die laatste dagen.

Jonathan is een bijzonder humanoïde robot. Hij beweegt soepel en converseert vlot. Eerst dacht ik: 'Goh, weer zo'n verhaal over een robot op het niveau van een artificiële algemene intelligentie, iets dat nog decennia van ons verwijderd is, als het er ooit al komt.'

Jonathan is helemaal het robotkind van onze hoogtechnologische pandemiesamenleving.

Maar het verhaal van Vanden Broecke en Dhaenens is breder en dieper. Het gaat over systemen die beschikken over persoonlijke data, niet alleen die van jou, maar ook over die van de mensen in je omgeving, van je ouders en vrienden bijvoorbeeld. Systemen die je beter kennen dan jij jezelf kent, en die ook beter kunnen inschatten wat goed is voor jou en wat niet, wat zin heeft en wat niet.

Zoon Herman en het publiek worden door robot Jonathan voortdurend op het verkeerde been gezet. Jonathan vertelt te weinig of veel te veel. Herman en Claudine worden datagewijs in hun blootje gezet. Jonathans excuses voor ongepaste uitspraken en nefaste beslissingen klinken even repetitief en hol als die van Facebook. Maar toch moet Jonathan voor Claudine een troost zijn geweest en haar enige vriend in die laatste dagen. Jonathan is helemaal het robotkind van onze hoogtechnologische pandemiesamenleving.

Mijn voorlopige conclusie na de voorstelling? Hoe menselijker een robot of een AI-brein is, hoe groter zijn/haar capaciteit om volstrekt onmenselijk te zijn.

De voorstelling Jonathan is opnieuw bij te wonen in april.

Lees verder

Gesponsorde inhoud