Simon Kuznets, de 'peetvader' van het bbp

Politici, economen en beleggers maken er al te vaak een fetisj van. Maar de uitvinder van het bbp, Simon Kuznets, waarschuwde 80 jaar geleden al dat miljoenen mensen samenvatten in één cijfer geen exacte wetenschap kán zijn.

Het bruto binnenlands product. Een fascinerend cijfer. Het collectieve zweet van miljoenen burgers tijdens één kwartaal, door anonieme cijferaars als bij magie samengevat in één getal.

Een waanzinnig invloedrijk cijfer ook, dat politieke carrières maakt of kraakt en de burgers van een land zich goed of slecht doet voelen. Denk maar aan wat een tafelzilver de Wetstraat vorig jaar verkocht om toch maar onze schuldgraad onder de symboolgrens van 100 procent te houden. Dat kunst- en vliegwerk bleek uiteindelijk niet nodig

Zoals het een fascinerend cijfer past, hebben we concepten als het bruto binnenlands product of het bruto nationaal inkomen in belangrijke mate te danken aan één fascinerend man: Simon Kuznets. Dat is een Amerikaan (1901-1985) met Russische roots die voor zijn pionierswerk in het 'meten' van de economie in de jaren 30 en 40 in 1971 de derde laureaat van de Nobelprijs economie werd. Kuznets wijdde 30 jaar van zijn leven - van 1931 tot 1961 - aan het concept nationale rekeningen.

De enige 'pauze' - nou ja - was de Tweede Wereldoorlog. President Roosevelt verkoos toen Kuznets' inschatting van de militaire productiecapaciteit boven het nattevingerwerk van het leger zelf. Economen stippelden mee de bommentapijten uit, om de economie van nazi-Duitsland maximaal te ontwrichten.

Het noeste cijferwerk is nu vreedzamer geworden, maar niet minder belangwekkend. We gaan u niet vermoeien met een uitgebreide biografie van Kuznets, we verwijzen graag door de fijne biografie die Robert Fogel in 2001 pende. De nationale rekeningen zoals het Amerikaanse ministerie van Handel die nog altijd presenteert, zijn nog altijd in grote mate gebaseerd op het concept bruto nationaal product dat Kuznets in de jaren 30 introduceerde.

Samen met ene Milton Friedman pende Kuznets in 1954 'Income from Independent Professional Practice', een turf die ondanks een onmogelijke titel een belangrijke grondslag voor het naoorlogse denken over 'menselijk kapitaal' en de arbeidseconomie vormde.

Welvaart

Kuznets was zich immers terdege bewust van de beperkingen van het concept bruto binnenlands product - of 'NIPA (national income and production accounts) zoals hij de graadmeter noemde - en het gevaar uit het cijfer te véél conclusies te trekken. Zo waarschuwde hij al in 1934 op een hoorzitting voor het Congres dat we NIPA niet mogen verwarren met welvaart.

En naarmate de technologische en menselijke - Kuznets stelde met doorgedreven number crunchen bijvoorbeeld vast dat onze lichaamsmassa sinds de 18de eeuw met een frappante 50 procent gestegen is - vooruitgang vordert, dekt de NIPA-vlag trouwens steeds minder de 'welvaartslading'.

NIPA capteerde de voorbije decennia niét onze toegenomen vrije tijd, de hogere levensverwachting of de afname van veel chronische aandoeningen. En onderschat dus de eigenlijke economische groei.

Dus: dat we pakweg de kwakkelende Europese economie in één cijfer kunnen vatten, hebben we te danken aan Simon Kuznets. Maar het loont wel de moeite Kuznets' eigen bijsluiter in het achterhoofd te houden. En verwacht u regelmatig aan bijsturingen zoals nu in de Europese Unie en vorig jaar in de Verenigde Staten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud