Advertentie

Markten rijmen niet op democratie

De uitslag van de regionale verkiezingen in Spanje bevestigt een fundamentele trend in Europa. Het electoraat is de grootscheepse besparingen moe en straft ongenadig de politici af. De markten straffen dan op hun beurt de landen af. Die escalatie lijkt voorlopig niet te stoppen.

De Europese schuldencrisis heeft een pervers mechanisme op gang gebracht. Om de aanzwellende begrotingstekorten te verminderen moeten draconische maatregelen worden genomen. Op die manier worden de ongeruste markten gesust.

Maar als politici die maatregelen nemen, dan plegen ze eigenlijk politiek zelfmoord en straft het electoraat hen ongenadig af. Die politieke instabiliteit maakt dan weer de obligatiehouders zenuwachtig en dus zetten de markten nog meer druk om te besparen.

Puerta del sol

Spanje demonstreerde zondag die gang van zaken nog maar eens. Premier José Luis Rodríguez Zapatero en zijn partij, de socialistische PSOE, kregen bij de regionale en lokale verkiezingen een pandoering die ze zich nog lang zullen heugen. Het besparingsbeleid van de Spaanse overheid leidde tot een ongeziene verzetsactie, eerst op de Puerta del Sol in Madrid, vervolgens in de rest van het land. Ook na de verkiezingen gaat het protest minstens nog een week voort. Zapatero wil niet wijken, in de hoop dat de economie voor de parlementsverkiezingen van 2012 weer gaat groeien. Dan zou zijn partij, met een andere lijsttrekker, de schade nog kunnen beperken.

Ook in Griekenland, waar de besparingen nog harder zijn, is het volksverzet groot. De socialistische partij Pasok ontdekte er de knoeiboel van haar voorgangers, inclusief het vervalsen van de overheidsboeken. Maar inmiddels is premier George Papandreou niet langer populair. Het protest in Griekenland kan soms ongemeen hard zijn. Er vielen vorig jaar al doden. In Ierland viel het kabinet nadat gebleken was dat steun van Europa en het Internationaal Monetair Fonds onvermijdelijk was geworden.

Maar de winnaars van de verkie¬- zingen zitten met een vergiftigd geschenk, want het zijn de verdreven politici die de voorwaarden van het reddingsplan hebben goedgekeurd. Ook daar is het volksprotest groot en staat de regering onder druk om minder te besparen. In Portugal viel het minderheidskabinet over het vierde besparingsplan, wat de ¬eigenaardige situatie oplevert dat de regering en de oppositie samen het reddingsplan hebben onderhandeld.

Bij de vervroegde parlementsverkiezingen op 5 juni moet blijken wie het gelag betaalt. Het lijkt erop dat de oppositiepartij PSD het zal halen van de ontslagnemende socialistische partij. Het protest in Portugal moet nog groeien. En wat te denken van Italië? Premier Silvio Berlusconi zit op een wankele regeerbasis, zeker na de nederlaag van zijn partij in de eerste ronde van de regionale verkiezingen. Als die trend zondag tijdens de tweede ronde doorzet, wordt het lot van de Italiaanse ¬regering erg onzeker.

En uitgerekend nu stuurde het rating¬bureau Standard & Poor’s een waarschuwing uit over de Italiaanse schuldenberg. De regering-¬Berlusconi reageerde prompt met de aankondiging dat ze volgend jaar nog eens 35 tot 40 miljard euro zal wegsnijden om het begrotingstekort sneller terug te dringen. Het ongenoegen over Berlusconi is erg groot, maar daar zijn niet alleen de besparingsmaat¬regelen voor verantwoordelijk.

De Italiaanse premier heeft een dusdanig grote rist schandalen verzameld, dat het moeilijk uit te maken valt wat de stemming bepaalt.

Zuidflank

Aan de zuidflank van de eurozone staat de politiek dus stevig onder druk. Enerzijds hakken de financiële markten agressief in als de genomen maatregelen onvoldoende lijken om de begrotingstekorten weg te werken, anderzijds zijn er de kiezers die besparingsmoe zijn. De regels van het normale politieke spel gelden dan niet. Politici kunnen impopulaire beslissingen niet voor zich uit schuiven. Electorale cadeaus zijn in de gegeven omstandigheden helemaal taboe.

Jean Vanempten

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud