Wonen we naast het Europese Japan?

Misschien dan wel geen Grote Depressie, maar mogelijk wel een lange periode van stagnatie. En Duitsland lijkt angstwekkend veel op Japan. Dat komt naar voor uit een interview dat The Observer had met Paul Krugman: Paul Krugman's Fear for Lost Decade.

In dit bijzonder lezenswaardige interview zegt de Nobelprijswinnaar:

Het risico van een complete Grote Depressie - de totale ineenstorting van alles - is de laatste maanden fel geweken. Maar dit eerste crisisjaar was veel erger dan wat er ook gebeurde in Japan tijdens het laatste decennium. Het risico op een langdurige stagnatie is echt hoog.

In de analyse van Krugman zijn de problemen van Japan niet enkel het gevolg van een barstende bubbel en een deficiënte financiële sector. Het is een land met een heel problematische demografische ontwikkeling - snelle veroudering dus.

De Japanse economie moddert 17 jaar lang aan omdat het lang duurde om de balansproblemen weg te werken én omdat het moeilijk is genoeg binnenlandse vraag te genereren in een land met een verouderende bevolking. In Europa hebben we ook een Japan, zeker wat de demografie betreft: Duitsland. Krugman:

Duitsland heeft een probleem inzake de binnenlandse vraag. Hun economisch herstel gedurende de eerste zeven jaar van dit decennium  was verbonden met het ontstaan van een gigantisch handelsoverschot.

Hoe is het mogelijk dat Duitsland, dat geen huizenprijzenbubbel had, toch een steilere val ziet van het BBP dan gelijk welke andere grote economie? Het antwoord is dat zij afhankelijk waren van de export naar de bubbelregio's van Europa.

Zij werden zwaarder getroffen door het wegvallen van die export dan de bubbelregio's zelf.

Het is Duitsland op een wereldwijde schaal dat onrustwekkend is. We zijn bezorgd over de druk op de wereldwijde vraag door de spaaroverschotten in Oost-Azië en het Midden-Oosten, maar in Europa is er een spaaroverschot dat uit Duitsland komt. En het is er veel groter in verhouding tot de omvang van de economie.

Een dubbele negatieve boodschap dus. Een mogelijk langdurige stagnatie, en ons buurland Duitsland dat een Europees Japan zou zijn.

Krugman zijn visie is uiteraard niet de enige. Het blijft vreemd klinken dat de oplossing voor een crisis, die ontstond uit overmatig geld uitgeven, zou bestaan uit minder sparen en nog meer schulden aangaan.

Tegelijk is er ook de theorie die zegt dat juist het ontstaan van wereldwijde spaaroverschotten leidde tot overmatige consumptie in bepaalde landen (VS, VK...) en in bepaalde sectoren (vastgoedspeculatie). Grote spaaroverschotten kunnen dus ook perverse effecten hebben door hun invloed op de rentemarkt.

De vraag is of de pogingen van de centrale banken om ook de langetermijnrente te beïnvloeden een oplossing makkelijker maken.

Roland Legrand

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud