Advertentie

Zo herken je kartelzondaars

Plavix, het sterproduct van kartelzondaar Bristol-Myers Squibb (foto: Bloomberg) ©Bloomberg News

Consumenten en beleggers voelen zich steevast bedrogen als uitkomt dat bedrijven hebben samengespannen om hen hogere prijzen op te dringen. Toch zijn er verschillende indicatoren die niet alleen hen, maar vooral de toezichthouders diets kunnen maken dat er iets niet klopt.

Dat blijkt mooi uit een recente studie van drie economen. Zij onderzochten de financiële rapportering en het deugdelijk bestuur van 218 Amerikaanse bedrijven die tussen 1986 en 2010 beschuldigd zijn van deelname aan prijskartels, en ontdekten enkele gemeenschappelijke karakteristieken (*).

Natuurlijk is een bedrijf dat een of meerdere van die knipperlichten heeft branden niet automatisch schuldig aan marktmanipulatie, maar het geeft niettemin reden tot nadenken. Voor een bewijs waarom naast consumenten ook het doorgaans cynisch beleggersvolkje wakker hoort te liggen van kartels, moet u niet ver kijken: Recticel. Deze Belgische schuimrubberspecialist hangt een Europese monsterboete boven de hoofd die al jaren op de beurskoers weegt. En heeft al intussen 6 miljoen euro juridische kosten moeten maken, om te proberen de maximale factuur (128 miljoen euro) te ontlopen. 

Wat zijn nu concreet die aandachtspunten?

Wel, bedrijven die deel uitmaken van een kartel… 

  • maken meer gebruik van externe bestuurders. De reden is dat die niet zo veel deelnemen aan vergaderingen, dikwijls in andere raden van bestuur zitten en het bedrijf vaker vanuit het buitenland opvolgen.
  • vervangen minder vaak bestuurders die opstappen. Nieuwelingen kunnen wel eens vervelende vragen gaan stellen, of eisen dat het kartel wordt stopgezet.
  • veranderen zelden van bedrijfsauditeur. Een nieuw, en grondig boekenonderzoek kan immers de vuile was naar buiten brengen.
  • veranderen weinig van CEO, en nieuwe toplui komen er vooral via interne doorstroming. Dat is nodig om het kartel in stand te kunnen houden.
  • hebben managers die hun aandelenopties sneller verzilveren dan bij andere bedrijven. Zij weten immers dat de aandelenkoers boven de langetermijnwaarde ligt aangezien kartels niet tot in de eeuwigheid standhouden. Als dat in elkaar klapt, zal dat ook voor de aandelenkoers gelden.
  • zijn belangrijke donoren aan federale politieke campagnes. Ze geven grotere bedragen, en dat aan meerdere politieke kandidaten. Op die manier willen ze goodwill kopen, mocht het bedrijf later in de problemen belanden.
  • zijn bijzonder vaag in hun financiële rapportering, onder meer over de evolutie van de inkomsten. Kartelleden moeten het immers ook voor hun medeplichtigen kunnen verhullen als ze besluiten om onder de afgesproken prijs extra omzet te boeken. Kartelleden herzien ook de helft zo veel keer hun financiële resultaten dan normale bedrijven. Bovendien verschuiven ze vaak hun activiteiten in de verschillende bedrijfstakken zodat het moeilijk is om een vergelijkbare basis te vinden.

 

Een mooi voorbeeld daarvan is het farmabedrijf Bristol Myers Squibb. Tussen 1994 en 2004 werd het beschuldigd van kartelvorming in drie verschillende landen. Vink even mee aan:

  •  In de rapportering valt het op dat elk jaar om anders samengestelde bedrijfstakken ging. Twee jaar lang gooide het bedrijf zelfs alle activiteiten op één hoop.
  • De financiële rapportering werd in vijf verschillende jaren herzien, in twee jaar zelfs tweemaal.
  • Ondanks de duidelijke rapporteringsproblemen bleef dezelfde auditeur aan boord.
  • Het bedrijf kreeg twee processen aan zijn broek voor aandelenfraude.
  • Van de drie nieuwe bestuurders die in die periode aantraden, waren er twee die al drie of meer andere mandaten hadden, de derde woonde in het buitenland.
  • Ook vijf van de al zittende bestuurders hadden elders verschillende mandaten die hen druk bezig hielden.
  • De beide CEO’s die in tussen 1999 en 2004 het bedrijf leidden, waren intern doorgegroeid.
  • Kort voor Bristol Myers Squibb in 2006 schuldig pleitte aan kartelvorming, maakte het schoon schip met een nieuwe CEO die van buitenaf kwam, nam het een andere auditeur onder de arm, en stelde het een voormalige federale rechter aan als onafhankelijke bestuurder.

* Overigens telt de mediaan uit het onderzoek, de middelste waarneming uit de 648 bestudeerde gevallen, acht samenspannende bedrijven die vijf jaar lang de marktprijs manipuleerden vooraleer het kartel ontdekt werd door de toezichthouders. Sommige kartels omspannen echter verschillende decennia en tellen meer dan een dozijn bedrijven.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud