Hoe slechter het gaat, hoe blinkender het goud

Aandelen brengen momenteel weinig op door de matte bedrijfswinsten. Ook obligaties of termijnrekeningen brengen door de lage rentestand weinig geld in het laatje. Doe er een cocktail van politieke spanningen bovenop, en iedereen vindt de weg terug naar goud- en goudmijnaandelen. Maar wie de koersen achterna holt, houdt er meestal een kater aan over.

De koersevolutie van goudmijnproducenten wordt grotendeels verklaard door de evolutie van de goudprijs, en niet zozeer door de gepubliceerde bedrijfswinsten. De goudprijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Volgens Gold Field Mineral Services bedroeg in 2001 het totale goudaanbod 3.814 ton, waarvan 68 procent door de productie van goud en het saldo door recyclage (19 procent) en de verkoop van centrale banken (13 procent). De vraag naar goud bedroeg 3.489 ton, waarvan 85 procent afkomstig is uit de juwelensector. Door de economische achteruitgang daalde de fysieke eindvraag vorig jaar met 6,7 procent. In het eerste kwartaal van 2002 viel de eindvraag met 15 procent terug. Waarom stijgt de goudprijs dan?

Het wordt verklaard door twee factoren die zowel de vraag als het aanbod sterk beïnvloeden. Sommige goudmijnproducenten verkopen het goud op termijn tegen een vooraf bepaalde prijs (hedging). Deze verkopen zorgen voor extra aanbod. Dit jaar proberen de goudproducenten te profiteren van de stijgende goudprijs en sluiten ze hun hedgingposities, wat het aanbod vermindert en de goudprijs hoger stuurt. Daarnaast zijn er investeringen in goud die voor extra vraag zorgen. Een hele reeks factoren waaronder angst voor oorlog en terreur, de crisis in de Japanse bankensector, vraagtekens over een blijvende goudproductie op lange termijn enzovoort sturen hedgefondsen, Japanse privé-beleggers en andere investeerders en speculanten op goud af. In 2001 zorgden goudbeleggingen voor een extra goudvraag van 234 ton. Ook sinds begin dit jaar heeft dit de goudprijs verder de hoogte ingejaagd. Maar zo snel als de beleggers opduiken, zo snel kunnen zij ook weer verdwijnen. Hetzelfde geldt voor de afgebouwde hedgeposities die bij een verbetering van het sociaal-economische klimaat even snel opnieuw kunnen worden opgebouwd. Dit zagen we ook ten tijde van de Golfoorlog in 1991, toen de goudprijs naar meer dan 400 dollar schoot en daarna terugviel. Toch gaat de vergelijking niet helemaal op omdat we nu allicht in een periode van langdurige onzekerheid zitten.

Een andere belangrijke factor voor de goudprijs is de dollar. Er bestaat een duidelijk inverse correlatie tussen de goudprijs en de dollarprijs (tegenover de belangrijkste handelsmunten). Buitenlandse investeerders zoeken in geval van een dalende dollar naar andere beleggingsinstrumenten waaronder goud. Als in de toekomst de dollarkoers blijft dalen door een slappe beurs of een gapend tekort op de lopende rekening, dan zal dit een verdere impuls geven aan de goudprijs. Langs de andere kant vormen eventuele verkopen van de centrale banken een belangrijke weerstand. Zij bezitten zowat 11 keer de jaarlijkse wereldproductie in hun kluizen. Hoe hoger de goudprijs, hoe meer de centrale banken geneigd zullen zijn het goud te verkopen. De Europese centrale banken mogen volgens het Washingtonakkoord van 1999 tot 2004 jaarlijks maximum 400 ton verkopen. Kortom, het tij kan snel keren. Bij een afkoeling van de politieke spanningen, betere bedrijfswinsten, een hogere rente of een sterkere dollar is de goudprijs rijp voor een correctie.

De goudmijnaandelen zijn meer gestegen dan de prijs van het edele metaal. Dit komt door het hefboomeffect. Anglogold bijvoorbeeld heeft 155 dollar kaskosten per ounce. Elke stijging van de goudprijs zorgt voor een meer dan evenredige stijging van de winst. Toch moet de koershausse van de goudmijnaandelen in regionaal perspectief worden geplaatst. De Zuid-Afrikaanse en Australische goudmijnen hebben beter gepresteerd dan de Amerikaanse goudmijnen. Hiervoor zijn er twee verklaringen.

Ten eerste hebben de Amerikaanse goudproducenten niet geprofiteerd van de zwakte van de Australische dollar (aussie) en de Zuid-Afrikaanse rand zoals hun concurrenten dat wel hebben gedaan. Zij hebben kosten in aussie of rand, maar verkopen wel in dollar. Vooral de crash van de rand tegenover de dollar van 37 procent in 2001, heeft Anglogold, Gold Fields en Harmony een uitzonderlijke opsteker bezorgd. Gold Fields en Harmony stegen meer dan Anglogold omdat zij het goud tegen de contantprijzen verkopen. Sinds begin dit jaar is de rand met 16 procent geherwaardeerd, wat een weerslag zal hebben op de resultaten van bovengenoemde goudzoekers.

Een tweede verklaring is dat de Australische sector een enorme consolidatie kent. Het Amerikaanse Newmont nam Normandy over voor 3,7 miljard dollar, nadat het een fusie was aangegaan met het Canadese Franco Nevada. De Canadese concurrent Barrick Gold nam op zijn beurt het Australische Homestake over voor meer dan 2 miljard dollar. Begin deze week lanceerde het Canadese Placer Dome een overnamebod op AurionGold voor 1,1 miljard dollar. Een van de weinige overblijvende Australische goudmijnen Newcrest wordt als de volgende overnameprooi beschouwd, en schoot deze week naar een nieuwe recordhoogte.

De koershausse wordt - net zoals bij de internetaandelen in 1999 en 2000 - ook gevoed door het beperkte aanbod. John Bridges, goudanalist bij JP Morgan, schat de totale marktkapitalisatie van de sector op 70 miljard dollar. Als hij de aandelen met een te lage marktkapitalisatie (20 miljard) en de producenten met hedgingposities (25 miljard dollar) buiten beschouwing laat, dan blijft er slechts 25 miljard dollar aan markkapitalisatie over waar de beleggers in kunnen 'vluchten'. Een dolle vraag tegenover een beperkt aanbod kan de koersen snel de hoogte indrijven.

Na de leegloop in Australië, zijn de goudmijnaandelen vooral verspreid in Noord-Amerika en Zuid-Afrika. Het Amerikaanse Newmont Mining is met een jaarlijkse productie van 8 miljoen ounce de absolute marktleider. Na de overname van Normandy heeft Newmont een hedgeboek geërfd, maar in principe verkoopt de mijngroep alles tegen contantprijzen. Newmont is dus duidelijk een aandeel voor beleggers die geloven in een blijvend stijgende goudprijs.

Wie eerder een lichte daling of stabilisatie verwacht van de goudprijs, is beter af met Barrick Gold, de tweede grootste goudproducent ter wereld met een kleine 6 miljoen ounce per jaar. Barrick Gold staat bekend om zijn uitgebreid hedgeprogramma. Gedurende vijftien jaar zorgde dit programma ervoor dat Barrick Gold meer ontving dan de contantprijs. Ook in het eerste kwartaal verkreeg Barrick Gold met 329 dollar meer dan de marktprijs. Maar de beleggers eisen vandaag dat ze volledig op het effect van de goudprijs kunnen spelen. Onder deze druk besloot de groep begin mei 50 procent van de productie niet meer te hedgen.

Barrick Gold bezit een van de mooiste pijplijnen van nieuwe ontginningsgebieden. Een van de grootste uitdagingen na een eeuw van goudopgravingen is het blijven vinden van dergelijke regio's. Pessimisme hierover is trouwens ook een steun voor de goudprijs. Onlangs vond Barrick Gold goud op een plaatsje in Peru waar het tot 3,5 miljoen ounce kan bovenbrengen. Barrick Gold heeft vier van die gebieden in handen die voor organische winstgroei moeten zorgen.

In Zuid-Afrika vinden we het populaire Gold Fields terug. De goudgroep is pas onlangs aan een internationalisatie begonnen met de overname van twee goudmijnen van de Australische groep Western Mining. Gold Fields heeft alles om aantrekkelijk te zijn: een gewaardeerd management, sterke cashflow, gezonde balans, kostenefficiënt en vooral geen hedgingposities. Deutsche Bank verhoogt de waardering voor Gold Fields met 3,3 procent als de goudprijs 1 procent duurder wordt. Jammer genoeg is ook de omgekeerde redenering waar. Ondanks de verviervoudiging van de koers van het aandeel sinds begin 2001, is Gold Fields tegen een koers-winstverhouding van 15 voor 2002 niet duurder gewaardeerd dan de sectorgenoten.

Begin 2001 lekte het bericht uit dat Anglogold, de derde grootse goudproducent, overwoog Gold Fields over te nemen. Toen was de beurswaarde van Anglogold dubbel zo groot als die van Gold Fields. Anglogold stond er beter voor omdat het goud tegen vaste prijzen verkocht en zo stabiele winstcijfers kon voorleggen. Anglogold zal nu nog steeds betreuren dat het Gold Fields niet overnam. De beurswaarde van Anglogold is inmiddels nagenoeg even groot als die van Gold Fields.

Het hedgeboek van Anglogold zorgde er voor dat het goud in het eerste kwartaal van 2002 onder de marktprijs werd verkocht tegen 289 dollar. Daarmee doet Anglogold het slechter dan de andere hedger, Barrick Gold. De financieel directeur van Anglogold berekende dat over de voorbije tien jaar het hedgeboek een bijkomende gecumuleerde winst heeft opgeleverd van 1 miljard dollar. Maar het verleden heeft momenteel weinig belang.

Anglogold doet er alles aan om de financiële gemeenschap van dienst te zijn. Het hedgeboek werd herwerkt, waardoor de verkoopprijs dichter tegen de marktprijs aanleunt. Bovendien wordt voor de rest van dit jaar slechts 32 procent van de productie op termijn verkocht.

Ook cruciaal bij Anglogold is de vraag hoe de groep extern zal groeien nadat ze de biedoorlog op Normandy van Newmont heeft verloren. Geregeld duiken hier geruchten over op. Kleinere mijnaandelen zoals het Zuid-Afrikaanse Avgold of het Australische Newcrest worden daarbij genoemd. Ook een reactie op het bod van Placer Dome op AurionGold is niet uitgesloten.

Ten slotte is er Harmony, dat op relatief korte tijd is uitgegroeid tot een belangrijke goudgroep met een productie van 3 miljoen ounce per jaar. Harmony kocht eind vorig jaar van Anglogold de mijnen van Free State in een alliantie met African Rainbow Minerals. Gezien de recente evolutie van de goudprijs was dit allicht een uitgelezen moment om te kopen en een slecht moment van Anglogold om te verkopen. Harmony heeft geen hedgeposities en is dus ook een ideaal aandeel om op een blijvend stijgende goudprijs te spelen. Wie zich daar nog aan wil wagen, heeft met Harmony, dat aan een koers-winst van 11 noteert, een goedkoper alternatief voor Newmont of Gold Fields.

Christophe DE RIJCKE

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud