Fusiekoorts kenmerkt fases van excessen

(tijd) - Elke beurscyclus kent een fase van overdrijving. Als de aandelen enkele jaren sterk presteren, komt er een moment waarop hebzucht en naïeve verwachtingen de bovenhand halen. Een dergelijke koortsperiode wordt gekenmerkt door fusiespeculaties, een obsessionele zoektocht naar beleggingsopportuniteiten en het gevoel dat traditionele waarderingsmethoden niet meer van belang zijn. In de late jaren 80 en de late jaren 90 maakte de Brusselse beurs zo'n fase door. Een nieuwe overdrijvingsfase lijkt nakend.

De financiële markten verkeren in een fase van overdrijving als een nuchtere analyse moet wijken voor de op betwistbare redeneringen gebaseerde overtuiging dat de koersen nog veel hoger zullen klimmen.

Het lijkt er sterk op dat de grondstoffenmarkten zich in die fase bevinden. Enkele jaren geleden vormden grondstoffen een obscure activaklasse, uitsluitend toegankelijk voor professionelen en uitzonderlijke beleggers. Dezer dagen beleggen hefboomfondsen en gewone beleggingsfondsen volop in olie en metalen. Dankzij de lancering van gebruiksvriendelijke producten zoals trackers, kan nu ook de gewone particulier rechtstreeks in bijvoorbeeld olie beleggen.

Intussen heeft zowat iedereen iedereen ervan overtuigd dat de grondstoffenprijzen nog veel meer zullen stijgen. Gezien de forse stijging van de wereldwijde economische groei en de snelle toetreding van de honderden miljoenen Aziaten en Arabieren tot onze consumptiemaatschappij, kan het toch niet anders dan dat de wereldwijde vraag naar energie en basisproducten nog zal toenemen? Het aanbod kan immers niet mee, wegens schaarste of geopolitieke problemen.

Die situatie heet 'self-fulfilling prophecy': voorspel hogere prijzen, en de prijzen zullen ook stijgen. De overenthousiaste grondstoffenbeleggers moeten evenwel beseffen dat de prijzen worden gestuurd door de consensusovertuiging van het moment. Die kan danig veranderen. In 1999 bijvoorbeeld, toen een vaatje olie amper 10 dollar kostte, luidde de overtuiging dat de prijs verder zou dalen. Waarom? Omdat de weinig verbruikende kenniseconomie de zware industrie zou wegknikkeren, omdat er heus wel alternatieve technieken en energie zouden worden gevonden en omdat het Chinese consumptiemonster toen nog een weliswaar snel groeiend maar onopvallend beestje was. De argumenten van toen gelden niet meer. Zullen de huidige argumenten over vijf jaar nog gelden?

Op de aandelenbeurzen gelden andere regels dan op de grondstoffenmarkten. Maar ook in de wereld van de aandelen kunnen we een stijgende koopkoorts diagnosticeren aan de hand van enkele kenmerken.

Laten we teruggaan naar 1987, het jaar waarin de Brusselse beurs in een overdrijvingsfase verzeilde. De koersborden toonden record na record. Het belang van traditionele waarderingsmethoden werd ter discussie gesteld. Dat ratio's zoals de koers-winstverhoudingen aangaven dat de winstgroei in de volgende jaren wel erg fors moest stijgen om de koersen te verantwoorden, was van geen tel. Toen redeneerde men graag in termen van 'opbreekwaarde': hoeveel is het bedrijf waard als je het overneemt, in schijfjes hakt en die apart verkoopt? Raiders als Carl Icahn en Henry Kravis waren even populair als popsterren.

Dat tot de zomer van 1987 tegelijk de rente steeg en de dollar daalde, kon de beleggers al evenmin deren. De fameuze oktobercrash - de Dow Jones kelderde in één dag met 22,6 procent - was een logisch gevolg. De beleggers waren aangedaan, maar toch betekende de crash niet het einde van het beursfeest. Het liedje 'Don't worry be happy' van Bobby McFerrin veroverde kort nadien de hitparades. Het leek wel de nieuwe beurshymne. De overnamekoorts hield aan, ook in België.

We waren maandenlang in de ban van de strijd om de Generale Maatschappij. 'Frankrijk koopt België', titelde een krant met enige zin voor provocatie, toen Suez uiteindelijk aan het langste eind trok. Die titel was misschien voorbarig, maar zeker niet overdreven. Intussen zijn onder meer Tractebel, Royale Belge, Cockerill Sambre, Powerfin, Petrofina, de GB's, Cobepa en Electrabel in Franse handen gevallen.

De overdrijvingsfase duurt meestal niet zo lang, maar toen duurde die tot diep in 1989. De val van de Berlijnse Muur, het vooruitzicht op een Europese Monetaire Unie in 1992, de technologische vooruitgang en een aaneenschakeling van overnamegeruchten zorgden voor een langdurige roes.

Voor de Brusselse beurs was ook 1998 het jaar van excessen. De Bel20 won maar liefst 43 procent en was daarmee een van de best presterende indexen ter wereld - na de Finse Hex20-index, die voor 70 procent werd ingepalmd door het telecomfenomeen Nokia. We trokken ons opmerkelijk weinig aan van de Ruslandcrisis, het kapseizen van het hefboomfonds LTCM of de deflatievrees. Wij vermaakten ons met Hoegaarden-bierkaartjes met het opschrift: 'Geldproblemen? Bel20!'.

Net zoals tien jaar eerder was de Brusselse beurs opnieuw in de ban van de grote fusies. KBC ontstond uit het samengaan van KB, Cera en ABB. Fortis nam de Generale Bank over na een bitse strijd met ABN AMRO. De olietrots Petrofina werd opgeslorpt door het Franse Total.

Welke andere fenomenen wezen ook op de excessen? Gretige zakenbankiers brachten met groot succes het ene familiebedrijf na het andere naar de beurs: Kinepolis, EVS, Ontex, Omega Pharma, Miko, Roularta, enz. Heel wat bedrijven kochten eigen aandelen in. Ze zaten op een grote liquiditeitenberg waarvoor ze niet meteen een renderende aanwending zagen. Ook de institutionele en particuliere beleggers zaten op bergen cash, dus ook zij kochten aandelen. Velen onder hen onderkenden dat de beurzen te duur werden, maar de drang om er te blijven was gewoon te groot. 'Fully invested bears' is een typische term voor de fases van overdrijving. Dat die kermis niet kon blijven duren, stond in de sterren geschreven - voor wie wilde kijken.

Hoe zit het met de huidige beurskermis? Er is fusiekoorts, er zijn inkoopprogramma's van eigen aandelen en er is enorm veel geld op zoek naar beleggingsopportuniteiten. Maar er zijn nog geen 'fully invested bears' en er zijn weinig onrealistische waarderingen in Brussel. De kermis loopt nog niet uit de hand.

24978752

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud