Een vondst waarop de industrie echt zat te hopen

Emulco en BASF: winnaars van de eerste essenscia Innovation Award;

De droom van iedereen die innoveert: een vondst die een doorbraak betekent, liefst op wereldschaal. Voor BASF en Emulco lijkt deze droom uit te komen. Zij konden de veelzijdige, maar tot dusver moeilijk bruikbare polyisobutenen (PIB’s) in nieuwe vormen gieten door hun sterke eigenschappen te combineren met watergedragen emulsies, die veel makkelijker te gebruiken zijn. Gevolg? De PIB-emulsies bieden een veel groter gebruiksgemak, en daar zat de industrie echt op te wachten. Maar dit opent ook heel wat nieuwe mogelijkheden. Deze ontdekking van Belgische makelij staat aan de vooravond van een werelddoorbraak.

Het lukte maar niet. Voor niemand in de industrie. BASF fabriceert al lang polyisobutenen (PIB’s), die geschikt zijn voor een rist toepassingen. Alleen was de verwerking ervan een huizenhoog obstakel. Alleen industriële gebruikers met de nodige en vrij dure uitrusting konden ermee werken. Nu leverde de samenwerking tussen de laboratoria van het Gentse Emulco en BASF veel handigere PIBformules op. Emulsiespecialist Emulco zocht al een tijdje naar nieuwe formules met polyisobutenen. ‘Emulco is daarin altijd vooruitstrevend geweest’, meent Edith Coune, marktontwikkelaar bij BASF in Waterloo.

‘Het Gentse bedrijf nam er geen vrede mee dat de oplossing voor een veel makkelijkere verwerking maar niet werd gevonden. PIB’s kunnen echt wel heel wat. Ze hebben fantastische eigenschappen. Ze vormen een perfecte barrière tegen vloeistoffen, waterdamp en gassen, ze kleven, zijn zeer flexibel, elektrisch isolerend en vloeibaar te houden tot -60°C. Ze zijn zo onschadelijk dat ze zelfs eetbaar zijn. Als je erin kerft, herstelt de materie zichzelf gewoon, wat natuurlijk ideaal is voor een beschermlaag. Bovendien verliezen deze PIB’s hun eigenschappen niet. We kunnen er honderd jaar garantie op geven. U

iteraard zijn de toepassingsmogelijkheden even divers als talrijk. De PIB’s dienen als onderdeel van kauwgom, maar zijn ook praktisch in post-its of urinezakjes. Een meer industriële toepassing is de afdichting van gas- en andere leidingen, of van daken en dubbelbeglazingen.’

Moeilijk handelbaar

De PIB’s hadden één groot obstakel: ze waren behoorlijk moeilijk te verwerken. ‘De PIB’s leverden een dikke, rubberachtige en bijzonder kleverige pasta op. Die kleefde aan alles behalve siliconen, had een zeer hoge viscositeit en kristalliseerde niet. Deze materie kon je alleen met gespecialiseerde en dure apparatuur verwerken. En pas nadat je het had opgewarmd tot 150°C of meer. Dus heb je bijzonder stevige kneedmachines nodig. Die productievereisten beperkten de toepassingsmogelijkheden enorm. Wij waren bij BASF al lang op zoek naar een beter bruikbare vorm’, aldus nog Edith Coune. Hoewel velen in de industrie al decennia naar deze oplossing op zoek waren, konden Emulco en BASF behoorlijk snel resultaat boeken, zodra ze begonnen samen te werken.

‘De eerste contacten tussen onze researchmensen dateren van 2009. Het klikte meteen, ook op menselijk vlak. Technologisch scoorden we vanaf dat moment heel snel, want op 27 april 2010 hadden we al prijs’, aldus Lieve Taets, research & development manager bij Emulco. Zij onthield de datum als was het een historische mijlpaal. En voor deze industrie zou het dat ook worden. ‘De waterige emulsies bleken alle sterke producteigenschappen van de PIB’s te behouden, zelfs bij lage concentraties.’

300 toepassingen

‘Wij bij Emulco zaten met de uitdaging om in de eerste plaats onze wasemulsies flexibeler te maken, maar de uiteindelijke oplossing gaat veel verder’, zegt Lieve Taets. Zij toont een potje met een soort onschadelijke en makkelijk te hanteren melk. ‘We hebben de ideale combinatie van een was met een polymeer gevonden, die meteen nieuwe toepassingen deed opduiken. Zo is de emulsie zeer geschikt voor de ondergrond van paardenpistes. Dankzij de flexibele en waterafstotende PIB’s kun je de pistes bij droogte blijven gebruiken, zonder te beregenen, zomer en winter. In feite verwerken we een soort kaarsvet in de ondergrond, dat blijft kleven en zelfs het stof opneemt. We konden dat meteen uitproberen op twee pistes in Finland’, aldus nog Lieve Taets.

‘Er openen zich perspectieven voor een hele rist klantgerichte formules’, meent Edith Coune. ‘We verwachten dat er binnen drie jaar al driehonderd formuleringen voor talloze markten en niches zullen bestaan. We willen deze ontwikkelingen maximaal in België tot stand laten komen, en een nieuwe productievestiging zal hier in Vlaanderen opgericht worden.

Spuiten en luchtdicht

Deze PIB emulsies worden trouwens bijzonder interessant voor tal van duurzame bouwtoepassingen. ‘Ze zijn ideaal om een passiefhuis luchtdicht te isoleren. Een laagje spray op het isolatiemateriaal volstaat. Je kunt ook de wapeningen in beton makkelijk corrosiebestendig maken. Radon, dat de tweede oorzaak is van longkanker, kan uit woningen worden gehouden met een PIB-barrière. Dat wordt nu volop getest aan de Universiteit van Saarland. Er zijn ook al proefprojecten met spuitbussen voor de luchtdichte laag op isolatie’, somt Lieve Taets op. Glasfabrikanten gebruikten de traditionele PIB’s om het gas tussen twee glaslagen van een dubbelbeglazing te houden. Ook zij tonen nu interesse om die productie te vereenvoudigen met de nieuwe PIB-emulsies.

‘Essenscia en de bouwsector lanceren een project onder de naam RenoChem, waarbij wij als PIB-emulsieproducenten samen met bouw - productenmakers toepassingen uitwerken.’ Daarnaast wil een etikettenproducent er waterresistente etiketten op voedselverpakkingen mee maken door gebruik te maken van lijmen op waterbasis. De innoverende bedrijven verwachten ook nieuwe toepassingen in verven en lakken.

‘Er zitten nu al PIB’s in haarconditioners, bijvoorbeeld. Maar het is een heel gedoe om die te produceren, en dan nog alleen door verdunning in solventen. Grote cosmeticabedrijven toonden al belangstelling voor de nieuwe, veel makkelijker te gebruiken PIB-emulsies. Er zitten PIB’s in heel wat schoonheidsproducten, van crèmes tot peeling producten’, somt Lieve Taets op. ‘Emulco is bijzonder geïnteresseerd om met de nieuwe producten siliconen te vervangen, omdat die bij sommige gebruikers van schoonheidsproducten allergische reacties veroorzaken. Bij de nieuwe producten werd nog geen enkele allergische reactie vastgesteld. En de PIB’s voegen een unieke eigenschap toe aan het eindproduct. Zo maakt een conditioner het haar pas soepel met PIB’s erin. Ook in lippenstift zijn ze essentieel.’

Overigens is er ook een lederfabrikant die bijzonder geïnteresseerd is, en meteen aan de productie van een toepassing denkt. Maar hij wilt niet verklappen waarom. Blijkbaar ziet hij er een fiks concurrentievoordeel in.

Milieuvriendelijker kan moeilijk

Op het scorebord van de duurzaamheid gooit de innovatie hoge ogen. ‘Omdat deze PIB-emulsies watergedragen zijn, voorkomen ze het gebruik van solventen. De waaier van toepassingsmogelijkheden in de bouw past ook in het kraam van het duurzame bouwen. Veel applicaties verhogen de energie-efficiëntie of hebben een isolerende functie.

Bovendien is er vaak zeer weinig van het product nodig, meestal niet meer dan een flinterdun laagje. Zo zal het bijvoorbeeld aan de voegen van gasleidingen probleemloos dikke kleefbanden vervangen. Wij bij BASF zien veel potentieel om onze eigen coatings en lijmen te vervangen. Vergeet niet dat kleefbanden verslijten en de PIB’s niet.

Sterker nog, het is zelf-herstellend. Wanneer iemand erin kerft, vullen ze vanzelf de inkerving weer op. Dus bespaar je op deze manieren ook weer op de hoeveelheid te gebruiken product’, aldus de marktontwikkelaar van BASF. De twee teams zijn als de ouders van de mooie boreling en daarom dus bijzonder enthousiast. Maar zij zijn lang niet de enigen die heel veel verwachten van deze doorbraak. ‘Elk bedrijf dat geconfronteerd wordt met de mogelijkheden, reageert superenthousiast’, aldus Lieve Taets. ‘Vooral researchmensen trekken grote ogen.’

Bescherming en marketing

Om het gigantische potentieel van de nieuwe PIB-emulsies snel en voluit te benutten steekt BASF nu zijn marketingmachine in gang. ‘We trekken met het nieuwe gamma producten met een naar drie markten: Europa, Azië en Amerika. We zullen het benodigde volume in België kunnen produceren, en het zal al gauw om 100.000 ton/jaar gaan’, meent Edith Coune. ‘Emulco heeft zijn octrooiaanvraag eerst in België ingediend en breidt die in de komende maanden uit naar heel Europa. We hebben nog niet helemaal bepaald in welke andere landen we nog octrooien zullen aanvragen, maar uiteraard zullen we dat doen waar er een serieuze markt is voor de nieuwe PIB-emulsies. B

ASF legt zich toe op het brevetteren van toepassingen, terwijl Emulco zich meer op de technologie zelf concentreert. BASF beschermt het hele gamma mogelijkheden, maar heeft een afspraak om exclusief met Emulco aan nieuwe applicaties te werken’, schetst Edith Coune. Jean Vanhoebost, gedelegeerd bestuurder van Emulco vindt het prima om op deze manier samen de synergie van de chemiereus te combineren met de typische troeven van een Belgische KMO. ‘We hebben elkaar tijdens dit ontwikkelingsproces altijd erkend. Beide partijen zijn ook bijzonder enthousiast over de samenwerking’, merkt hij op.

‘BASF is precies door zijn omvang een tanker die minder snel kan reageren op interessante marktopportuniteiten. Daarvoor kan het rekenen op Emulco’, vult Edith Coune aan. ‘Zonder deze samenwerking zou dit ons nooit lukken.’ Emulco kan zeer flexibel en klantgericht nieuwe formules introduceren en voor de productie zorgen. BASF kan anderzijds zijn wereldwijde marketing en sales apparaat gebruiken om snel de nieuwe markten te bewerken.

Extra werkgelegenheid

Emulco brengt de innovatie op de markt onder de gedeponeerde merknaam AquaPIB. En die levert meteen al resultaten op voor de Belgische economie. ‘Er gaan op korte termijn minstens 25 medewerkers aan de slag in de nieuw te bouwen productie-eenheid, die een investering van enkele miljoenen euro vergt’, vertelt Jean Vanhoebost.

‘De productie moet op korte termijn echter in het derde kwartaal van 2013 in de Gentse zeehaven starten via onderaanneming in loonwerk. De verwachting is dat we in 2013 zowat duizend ton produceren, om dit jaarlijks te vertienvoudigen. De 100.000 ton in 2015 moet voor een omzet van zowat 350 miljoen euro zorgen, dit alles vanuit de Gentse vestiging. Voor BASF zal dit uiteraard resulteren in extra vraag naar PIB’s zowel in Antwerpen als in Ludwigshafen. Een verdere uitbreiding van PIB-emulsies productie buiten Europa komt mogelijk in Maleisië en Brazilië.’ Dankzij de essenscia Innovation Award krijgt de innovatie alvast grote ruchtbaarheid.

‘Dat verhoogt nog de kansen dat andere, Belgische bedrijven als eerste nieuwe PIB-emulsietoepassingen ontwikkelen, wat uitdrukkelijk onze bedoeling is. We hebben al contacten met meerdere Belgische partijen. Maar elke toepassing wordt natuurlijk ook het best meteen gepatenteerd, om het nieuwe concurrentievoordeel te beschermen’, aldus nog Edith Coune.

Een doorbraak in 1-2-3-4

De polyisobutenen (PIB’s) konden al heel wat voor deze innovatie.

  • Ze vormen een perfecte barrière tegen vloeistoffen, waterdamp en gassen.
  • Ze kleven aan alles behalve siliconen.
  • Ze zijn zeer flexibel, elektrisch isolerend en vloeibaar te houden tot -60°C.
  • Ze zijn zo onschadelijk dat ze zelfs eetbaar zijn.
  • Als je erin kerft, herstelt de materie zichzelf gewoon.
  • Ze verliezen hun eigenschappen niet en kunnen honderd jaar meegaan.

Uiteraard waren de toepassingsmogelijkheden al even divers als talrijk.

Maar de PIB’s waren heel moeilijk te bewerken en verwerken.

  • Zij leveren een dikke, rubberachtige en bijzonder kleverige pasta op.
  • Ze hebben een zeer hoge viscositeit en kristalliseren niet.
  • Je kunt het pas bewerken nadat je het hebt opgewarmd tot bij 150°C of meer.
  • Dan heb je nog bijzonder stevige kneedmachines nodig.
  • Je kunt het alleen met gespecialiseerde en dure apparatuur verwerken.

Die productievereisten beperkten de toepassingsmogelijkheden enorm.

De nieuwe Emulco PIB-emulsies zijn veel handiger.

  • Deze revolutionaire PIB’s zijn verkrijgbaar als een melkachtige, wat plakkeriger vloeistof, die makkelijk te verwerken is.
  • Je kunt ze gemakkelijk verwerken in lijmen, sprays en vele andere gebruiksvormen.

Meteen openen er zich een hele rist toepassingsmogelijkheden voor vele industrieën.

De makers verwachten in drie jaar driehonderd nieuwe formules voor eindproducten.

  • De nieuwe PIB-emulsies bezorgen paardenpistes een perfecte ondergrond.
  • Ze zijn geschikt voor allerhande lijmen.
  • In sprayvorm kunnen ze een ruimte luchtdicht maken of vrij van radon houden.
  • Betonwapeningen beschermen ze tegen roest.
  • Gas, olie- en andere pijpleidingen zijn sneller, goedkoper en duurzamer te beschermen.
  • De cosmetica kan de PIB’s veel makkelijker dan vroeger verwerken in conditioners, lippenstift, crèmes en peeling producten.
  • Waterafstotend maken van gipsplaten.

En dit is slechts een eerste greep uit de mogelijkheden …

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud