Logo
Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. De betrokken partner is verantwoordelijk voor de inhoud.

‘Alle ingenieurs werken aan duurzame oplossingen. Dat zit in hun DNA'

Waarom zijn ingenieurs zo schaars? Zeven specialisten uit de ondernemers-, hr- en academische wereld buigen zich tijdens een panelgesprek over de ‘Ingenieur van de toekomst’. ©Studio Dann

Ingenieurs zijn op de arbeidsmarkt zeldzamer dan een koel glas water in de woestijn. Toch werven bedrijven niet de eerste de beste aan. De tijd dat een ingenieur louter technisch onderlegd moest zijn, is definitief voorbij. Bedrijven zoeken profielen die beantwoorden aan hun steeds complexere noden. Dat bevestigen zeven specialisten uit de ondernemers-, hr- en academische wereld.

Waarom zijn ingenieurs zo schaars? Met hun imago is niets verkeerd. Volgens een recent arbeidsmarktonderzoek van Randstad is ingenieur het meest aantrekkelijke beroep van het moment. 63 procent van de respondenten (studenten, werknemers en werkzoekenden) voelt zich sterk aangetrokken tot het ingenieurschap. Die aantrekkingskracht vertaalt zich niet naar de praktijk. De uitstroom afgestudeerden is stukken kleiner dan de vraag naar ingenieurs. Naar schatting raken in ons land 5.000 vacatures niet ingevuld.

Waar loopt het mis?

Nancy Vercammen (Algemeen directeur ie-net Ingenieursvereniging): ‘Ingenieur is niet echt een beroep. Het is een diploma. Een titel die je krijgt en waarmee je waanzinnig veel beroepsmogelijkheden krijgt: ICT, logistiek, financieel, automatisering, consulting, projectmanagement, enzovoort. Die mogelijkheden kennen de meeste studenten niet als ze aan hogere studies beginnen. We hebben een correcte beeldvorming van ingenieurs nodig.’

Bruno Geltmeyer (Voorzitter Alumni Ingenieurs Ugent): ‘De buitenwereld ziet een ingenieur nog vaak als een saaie wiskundige of een technische bolleboos. Dat beeld strookt totaal niet met de realiteit. Daarnaast schrikt de complexiteit van de studies velen af.’

‘Er is nood aan een kruisbestuiving tussen de kennis van een ingenieur en andere diensten in een bedrijf’ - Wouter Van Os, Workforce Planning Manager bij DEME ©Studio Dann

Geert Aelbrecht (Chief Human Resources Officer bij BESIX): ‘Ingenieurs hebben meer rolmodellen nodig. Die vinden ze vooral in hun omgeving. Wie een ingenieur kent, kiest sneller voor die richting. Neem mijn zoon. Na zijn humaniora wist hij nog niet welke job hij later wilde uitoefenen. Hij koos uiteindelijk voor de studierichting ingenieur, omdat hij van mij gezien heeft hoeveel mogelijkheden zo’n diploma biedt. Ik vind dat bedrijven meer rolmodellen naar voren moeten schuiven - niet alleen de ‘klassieke’ modellen trouwens, ook rolmodellen binnen de gender- en cultuurdiversiteit bijvoorbeeld. Ze moeten hun ingenieurs meer in de kijker zetten. De buitenwereld krijgt dan meer duidelijkheid over wat ze doen.’

Walter Geelen (Maintenance & Commissioning Manager bij Elia): ‘Wat daarvoor heel goed werkt, is native story telling. Hiermee zetten bedrijven bij grote technische projecten hun mensen in de picture die meegewerkt hebben aan deze realisaties. Door de ingenieur achter het project aan het woord te laten krijgt het breed publiek een veel beter zicht over de diverse rollen en verantwoordelijkheden van ingenieursfuncties. Zulke verhalen versterken bovendien het werkgeversmerk. en ze zijn een krachtig instrument bij wervingscampagnes.’

Is het Vlaamse STEM-Actieplan voldoende als antwoord op de schaarste?

Bruno Geltmeyer: ‘Zeker niet. Het is niet genoeg om technische richtingen simpelweg ter beschikking te stellen in de middelbare school. We moeten ze vooral aantrekkelijker maken. Het onderwijs moet de liefde voor het ingenieursvak opwekken. Dat kan ook door technische richtingen niet langer als minderwaardig te positioneren, maar ze op te waarderen en naast het Algemeen Secundair Onderwijs te positioneren. Bovendien moeten we technische richtingen aantrekkelijker maken voor vrouwen. De Universiteit Gent telt maar 10 tot 15 procent vrouwelijke ingenieursstudenten.’ 

'De ingenieur van morgen moet niet alleen innovatieve en duurzame oplossingen bedenken, maar die ook glashelder vertalen naar de buitenwereld’ - Geert Aelbrecht, Chief Human Resources Officer bij BESIX ©Studio Dann

Nancy Vercammen: ‘Uit onderzoek naar de interesses in STEM-richtingen blijkt dat meisjes vanaf hun vijftiende minder interesse tonen voor techniek. Er bestaat vandaag geen enkele structurele sensibiliseringscampagne die meisjes warm maakt voor techniek. Jongens evenmin. Eigenlijk kan dat al vanaf de lagere school. Waarom organiseren we geen technologieklassen in plaats van bos- of zeeklassen? Dat zou pas een prima stimulans zijn.’

Raymond Bellemans (Hr-directeur bij De Watergroep): ‘Hetzelfde met personen van allochtone afkomst. We stimuleren hen te weinig om voor het ingenieursvak te kiezen. Belgische ingenieursopleidingen mogen vaker in het Engels gegeven worden. Daarmee kunnen we veel meer nationaliteiten aantrekken om in ons land te studeren, en hier een ingenieurscarrière uit te bouwen. In Nederland gebeurt dat bijvoorbeeld. Waarom kan dat bij ons niet?’

VARIO, de Vlaamse Adviesraad voor Innoveren & Ondernemen pleit voor een vriendelijk welkomstbeleid, met een digitale onestopshop waar kandidaten alle nodige informatie en formulieren vinden. Een goed idee?

Geert Aelbrecht: ‘Zeker. Maar het zijn lang niet alleen buitenlanders die we moeten aantrekken. Ook Belgische ingenieursstudenten komen in contact met het internationale bedrijfsleven, bijvoorbeeld na een uitwisseling met het Erasmus-programma. Sommige ingenieurs verhuizen naar een ander land om daar te gaan werken. Het is de kunst ook die mensen hier te houden of later terug te halen.’

‘Ingenieurs die aan hun soft skills werken, merken dat ze sneller en optimaler resultaten bereiken’ - Dimitri De Ruelle, Senior Partner bij XPLUS Consulting ©Studio Dann

Dimitri De Ruelle (Senior Partner bij XPLUS Consulting): ‘Los daarvan, als bedrijven te weinig ingenieurs vinden, stellen ze zich bloot aan een enorm risico. Het zijn vaak de ingenieurs die mee aan de basis liggen van de digitale transformatie van een bedrijf. Wie daar als onderneming te weinig mee bezig is, dreigt morgen uit de markt te vallen.’

Hoe rekruteert u ingenieurs, ondanks de schaarste?

Wouter Van Os (Workforce Planning Manager bij DEME): ‘We nemen deel aan jobbeurzen in binnen en buitenland, organiseren werfbezoeken, werken samen met externe rekruteerders en voorzien in thesisbegeleidingen & praktische stages. Wij laten kandidaten op allerlei manieren proeven van een carrière in ons bedrijf. Op de werkvloer ervaren ze of een baan bij ons iets voor hen is. Zo’n stage vergroot na afloop de kans op een vaste aanwerving.’

Raymond Bellemans: ‘Stages zijn ook voor ons noodzakelijk. Daarmee doorprikken we het verkeerde beeld dat kandidaten mogelijks hebben van een publieke onderneming. Het is verhelderend dat we talent kunnen tonen wat er allemaal komt kijken bij de drinkwatervoorziening en de uitdagingen die de klimaatverandering ons oplegt. Velen trekken grote ogen als ze ontdekken hoe dynamisch het er bij De Watergroep aan toegaat.’

Geert Aelbrecht: ‘Vandaag kiest een ingenieur een bedrijf. Niet andersom. Een onderneming onderscheidt zich met een verhaal. Wat zijn de ambities, welke cultuur heerst er, enzovoort. Dat draagt allemaal bij tot de identiteit. Wij werken voortdurend aan ons werkgeversmerk, bijvoorbeeld via publicaties op alle mogelijke online en offline platformen. En onze werknemers zijn onze ambassadeurs. Ze praten met de buitenwereld en dragen vaak ook kennissen en vrienden voor om in ons bedrijf te komen werken.’

‘Belgische ingenieursopleidingen moeten vaker in het Engels. Dan kunnen we veel meer nationaliteiten aantrekken om in ons land te studeren en hier een carrière uit te bouwen’ - Raymond Bellemans, HR-directeur bij De Watergroep ©Studio Dann

Wouter Van Os: ‘Voor dat ambassadeurschap kun je als bedrijf zelfs iets in ruil geven. Bijvoorbeeld een bonus of een beloningspakket voor een medewerker die er via zijn persoonlijk netwerk voor zorgt dat het bedrijf een nieuwe ingenieur kan aanwerven. Uit studies blijkt trouwens dat die mensen vaak optimaal in het bedrijf passen en er lang blijven.’

Dimitri De Ruelle: ‘: ‘Wij hebben allerlei beloningsystemen uitgeprobeerd. Elke gouden tip die tot de aanwerving van een ingenieur leidt, wordt beloond met een citytrip naar keuze. Deze incentive werkt maar het effect is beperkt. Wat meer slaagkans biedt, is actief naar kandidaten stappen. Ik contacteerde vorig jaar ongeveer 250 kandidaten persoonlijk. We stellen het bedrijf voor en nodigen hen uit een kijkje te komen nemen. Dankzij die persoonlijke benadering voelen ze zich geen nummer. Naast directe aanwervingen is dit ook een investering in de toekomst. Tekenen ze dit jaar niet, dan misschien wel volgend jaar. Je moet die contacten warm houden zodat je als bedrijf top of mind blijft.’

De ingenieur van morgen verschilt enorm met die van tien jaar geleden. Welke rol speelt duurzaamheid in deze veranderingen? Er zijn zelfs gespecialiseerde sustainability engineer-opleidingen.

Bruno Geltmeyer: ‘Alle ingenieurs zijn bezig met duurzaamheid. Dat zit in hun DNA. Kijk naar de klimaatproblematiek. Aan onze welvaart willen we niet raken, dus hebben we vooral technische ingenieursoplossingen nodig. Windmolenparken, waterkrachtcentrales, zonne-energie: ingenieurs zoeken de komende jaren steeds prominenter naar toepassingen met alternatieve energievormen. De duurzaamheidsinbreng van ingenieurs is enorm. Het is hoog tijd dat ingenieurs de erkenning krijgen voor de maatschappelijke meerwaarde die ze creëren.’

‘De politiek staat te weinig open voor de visie van ingenieurs, ook al steunt die hoofdzakelijk op objectieve cijfers, metingen en wetenschap’ - Nancy Vercammen, Algemeen directeur ie-net Ingenieursvereniging ©Studio Dann

Nancy Vercammen: ‘Ingenieurs worden vaak te weinig geconsulteerd bij belangrijke maatschappelijke beslissingen. Daarom organiseren wij zélf debatten tussen onze expertgroepen en politici. Zo hopen we onze beleidsmakers wakker te schudden. Het zijn niet alleen juristen en economisten die het beleid mee moeten bepalen. Ook ingenieurs hebben een stem die we mogen horen, zeker als het over het duurzaamheidsbeleid gaat. De politiek staat veel te weinig open voor de visie van ingenieurs, ook al steunt die hoofdzakelijk op objectieve cijfers, metingen en wetenschap. Ook de pers mag best wat meer aandacht aan de ingenieurs spenderen. Ze komen nu vooral aan het woord bij problemen, denk maar aan Dieselgate.’

Walter Geelen: ‘Veel ingenieurs die wij bij Elia aanwerven, halen hun intrinsieke motivatie bij het uitwerken van creatieve duurzame oplossingen. Ingenieurs gaan almaar meer op zoek naar een baan waarin ze specifieke maatschappelijke uitdagingen kunnen aanpakken. Bij Elia zetten we sterk in op de energietransitie. We merken dat veel jong talent daardoor voor ons kiest.’

Welke vaardigheden zijn onmisbaar voor de ingenieur van de toekomst? Naast een gedegen vakkennis.

Geert Aelbrecht: ‘Creativiteit en sociale skills zijn essentiëler dan ooit. De ingenieur van morgen moet niet alleen slimme oplossingen bedenken, maar die ook glashelder vertalen naar de buitenwereld. Die oplossingen verkoopbaar maken en positioneren in de markt. Communicatie dus. Iets heel technisch en complex uitleggen op een laagdrempelige, begrijpelijke manier. Zo snapt iedereen meteen het nut van een nieuwe uitvinding. Een geniale oplossing die niemand begrijpt of wil kopen, schiet zijn doel voorbij.’

Raymond Bellemans: ‘Er bestaat uiteraard niet één ingenieur van de toekomst. Wij zoeken bij De Watergroep  ingenieurs voor heel veel disciplines. Je moet ook kijken naar de sterktes van iemand. Het is voor mij niet noodzakelijk dat een ingenieur op alle vlakken even sterk is of over de capaciteiten beschikt een team te leiden. Er zullen altijd ingenieurs zijn die sterker staan in een technisch domein, in communicatie of leiderschap. Daarom bieden wij als organisatie de mogelijkheid om zowel hiërarchische als experten-loopbanen uit te bouwen.’

‘Ingenieurs gaan steeds meer op zoek naar een job, waarin ze met passie, duurzame oplossingen kunnen uitwerken voor maatschappelijke uitdagingen’ - Walter Geelen, Maintenance & Commissioning Manager bij Elia ©Studio Dann

Wouter Van Os: ‘De ingenieur van de toekomst moet inderdaad geen superman of –vrouw zijn die in alles even goed is. Veel hangt af van wat de ingenieur zelf wil. Niet iedereen staat te springen om door te groeien naar een managementfunctie. Dat moet je volgens mij individueel bekijken. Een ingenieur moet zich kunnen ontwikkelen in iets wat hem of haar ligt. Los daarvan, er is absoluut nood aan een kruisbestuiving tussen de kennis van een ingenieur en andere diensten binnen een bedrijf. Eilandjes moeten we overbruggen.’

Bruno Geltmeyer: ‘De tijd dat een ingenieur bij wijze van spreken in zijn eentje ergens in een stoffig labo of een achterkamertje experimenteerde en nieuwigheden bedacht, is definitief voorbij. Die werven we zelfs niet meer aan. Een ingenieur moet een teamspeler zijn, communicatie en talenkennis zijn onmisbaar. Daar mogen de opleidingen meer aandacht aan besteden.’

‘Vandaag moet een ingenieur een teamspeler zijn: communicatie en talenkennis zijn onmisbaar’ - Bruno Geltmeyer, President bij AIG Alumni Engineers Universiteit Gent ©Studio Dann

Dimitri De Ruelle: ‘Dat is exact waarop wij inzetten. Wij hebben onze XPLUS Academy waarin we deelnemers begeleiden om hun conceptuele en of technische ideeën te vertalen tot in de bestuurskamer. Daarmee creëren ze impact. Die begeleiding werkt als een magneet. Veel ingenieurs die aan hun soft skills werken, merken dat ze daardoor sneller en optimaler resultaten bereiken. We leren hen hoe ze hun elevator pitch succesvol kunnen maken, door te focussen op de essentie van hun ideeën. Die skills zijn onmisbaar voor de ingenieur van de toekomst. En die toekomst begint vandaag al.’

Logo
Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. De betrokken partner is verantwoordelijk voor de inhoud.