Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.

Opkomende landen bedreigd door Amerikaanse renteverhoging

©Shutterstock

Een renteverhoging van de Amerikaanse centrale bank dreigt de schuldenrijke opkomende landen zwaar in de problemen te brengen.

‘In vergelijking met de situatie van voor de crisis van 2008 zitten veel opkomende landen nu met meer schulden opgezadeld’, zegt Pascaline della Faille, die bij Credendo Group de landenanalyses en sectorale risicobeoordelingen coördineert. ‘Dat geldt niet alleen voor de overheden, maar ook voor bedrijven die geprofiteerd hebben van de lage rentes en het overvloedige kapitaal om te ontlenen in harde valuta zoals de dollar of de euro. Vanuit Credendo Group houden we die evolutie met haviksogen in de gaten, want de impact kan enorm zijn als de wisselkoers van de munten van die landen zakt. In dat geval zal het lastig zijn om alle binnen- en buitenlandse schulden terug te betalen in vreemde valuta.’

Dat scenario valt te vrezen als de Amerikaanse centrale bank later dit jaar voor het eerst sinds juni 2006 haar beleidsrente opnieuw verhoogt. ‘De vraag is of de impact daarvan op de munten van de opkomende landen vergelijkbaar is met wat we in 2013 hebben gezien’, aldus Pascaline della Faille.

Tussen 2000 en 2008 zijn veel opkomende economieën aangesterkt en hebben ze ook aanzienlijke deviezenreserves opgebouwd. We zitten een heel eind van de situatie die we in 1997 gezien hebben, toen de Aziatische crisis uitbrak.
Pascaline della Faille
coördinator landenanalyses en sectorale risicobeoordelingen bij Credendo Group

Toen de Federal Reserve (Fed) bekendmaakte het zeer soepele monetaire beleid geleidelijk aan terug te normaliseren, kwam er een heuse kapitaalexodus op gang en ontstond er een sterke volatiliteit op de markten. Beleggers die goedkope dollars in de ontluikende economieën hadden ondergebracht – omdat daar een hoger rendement te sprokkelen viel – haalden die in een ijltempo terug naar de VS. De wegzakkende wisselkoersen zorgden er vervolgens voor dat ook andere beleggers hun winsten begonnen te nemen. Daardoor verloren de munten van onder meer India en Indonesië op een paar maanden tijd ruim een vijfde van hun waarde tegenover de dollar.

‘Twee jaar geleden hadden vooral de Fragile Five (India, Brazilië, Indonesië, Turkije en Zuid-Afrika, red.) te lijden onder de koerswijziging van de Fed’, legt Pascaline della Faille uit. ‘Diezelfde landen zijn vandaag nog altijd heel kwetsbaar. Alleen India bevindt zich momenteel in een betere positie dankzij de economische hervormingen van de regering en dankzij het toegenomen vertrouwen bij beleggers.’

De econome wil de situatie echter niet dramatiseren. ‘Tussen 2000 en 2008 zijn veel opkomende economieën aangesterkt en hebben ze ook aanzienlijke deviezenreserves opgebouwd. We zitten een heel eind van de situatie die we in 1997 gezien hebben, toen de Aziatische crisis uitbrak. Bovendien zijn veel van die landen sindsdien overgestapt van een vaste naar een vlottende wisselkoers, ook al grijpen ze regelmatig in op de deviezenmarkt om die bij te sturen. Dat betekent dat er minder reserves nodig zijn om de waarde van hun munt te verdedigen.’

Kind van de rekening

Volgens Louise Van Cauwenbergh, regiospecialiste voor Afrika bij Credendo Group, dreigen veel Afrikaanse landen het kind van de rekening te worden van het bijzonder soepele Amerikaanse monetaire beleid. ‘Door die ultralage rentes gingen beleggers elders op zoek naar rendement. Met name Nigeria, Senegal en Ghana hebben daarvan geprofiteerd door een groot deel van hun schulden in harde valuta uit te geven. Ze moesten daar een minder hoge rente op betalen dan wanneer ze zich helemaal via hun binnenlandse markt hadden moeten financieren.’

De kans is groot dat Angola zijn munt, de kwanza, moet devalueren. Dat zal de reële kostprijs van de uitstaande schulden in vreemde valuta flink verhogen. ©Shutterstock

Maar unisono positief lijkt dat verhaal dus niet uit te draaien. ‘Voor landen met een vlottende wisselkoers zal de stijging van de dollar de kostprijs van de schuldaflossingen stevig opdrijven’, legt Louise Van Cauwenbergh uit. ‘Landen met een vaste wisselkoers verdedigen de waarde van hun munt dan weer door hun deviezenreserves uit te putten. Ook dat kan ingrijpende gevolgen hebben. Neem het voorbeeld van Angola, dat al kapitaalcontroles heeft ingevoerd, waardoor lokale importeurs zonder buitenlandse deviezen komen te zitten voor de betaling van hun leveranciers. Toch is de kans groot dat het land uiteindelijk zijn munt, de kwanza, moet devalueren. Dat zal op zijn beurt de reële kostprijs van de uitstaande schulden in vreemde valuta flink verhogen.’

Staatsschuld

Er was de voorbije jaren veel aandacht voor de schuldopbouw in de westerse landen, maar Afrika moet op dat vlak jammer genoeg zeker niet onderdoen, merkt Louise Van Cauwenbergh op. ‘In het voorbije decennium hebben heel wat Afrikaanse landen ondanks eerdere schuldkwijtscheldingen toch opnieuw een grote staatsschuld opgebouwd.’

Een bedrijf dat bijvoorbeeld in Afrika zakendoet, vraagt het best of het in dollar of euro betaald kan worden.
Pascaline della Faille
coördinator landenanalyses en sectorale risicobeoordelingen bij Credendo Group

Is dat een probleem als het om ‘productieve’ schulden gaat, zoals voor de financiering van broodnodige infrastructuurwerken of belonende projecten? ‘Nee, in dat geval niet, maar het is wel een probleem als de schuldtoename het gevolg is van slechte beleidskeuzes of politieke problemen. Neem het voorbeeld van Ghana, dat tot 2011 een snelgroeiend land was. Sindsdien heeft het twee verkiezingen achter de rug en zijn de overheidsfinanciën op zeer korte tijd volledig ontspoord. Daardoor is het land, nog geen acht jaar na een grote schuldkwijtschelding, opnieuw in een schuldencrisis beland. Voor Mozambique geldt een soortgelijk verhaal.’

Wisselkoersperikelen

Hoe moeten bedrijven die zich willen indekken tegen de nakende wisselkoersperikelen dat aanpakken? De traditionele oplossingen zijn ‘futures’ en ‘swaps’, afgeleide producten die schommelingen in de wisselkoers neutraliseren. Alleen zijn die niet altijd beschikbaar, merkt Pascaline della Faille op. ‘Voor sommige munten bestaan die derivaten simpelweg niet. Een bedrijf dat bijvoorbeeld in Afrika zakendoet, vraagt het best of het in dollar of euro betaald kan worden. Dat gaat wel gepaard met een belangrijk commercieel risico, namelijk dat de klant bij een forse opstoot van de euro of de dollar zijn facturen niet meer kan betalen.’

Keynotes van topsprekers!

- Pascal Lamy, voormalig Directeur-Generaal van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)

- Jonathan Holslag, professor aan de VUB en Azië-expert

- Aziz Mebarek, stichter-partner AfricInvest

Deze internationaal gerenommeerde sprekers delen hun visie op 'the new world of trade', de gevolgen voor de internationale handel en de impact daarvan op uw organisatie.

Lezers van De Tijd krijgen de unieke kans om deze conferentie bij te wonen. Stel u vandaag nog kandidaat. De geselecteerde lezers ontvangen een persoonlijke uitnodiging en bevestiging.

Lees verder

Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.