New technology

GEZONDHEID

3D-print van een hart, om een operatie voor te bereiden. De bioprinter, die levende weefsels print. En de 3D-print van een schedelimplantaat. © belga image
2 Leestijd

‘Op maat van de patiënt’

Meer in NEW TECHNOLOGY

3D-printen is in de gezondheidszorg al langer aan een opmars bezig. De voordelen zijn legio: protheses of implantaten kunnen sneller geproduceerd worden en er is meer maatwerk mogelijk. De technologie van bioprinten – het printen van levend weefsel - staat voorlopig nog in de kinderschoenen.

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Een 3D-printer produceert drie - dimensionale voorwerpen door ze laag na laag op te bouwen. Ook in de medische sector vinden de toepassingen van de 3Dprinter steeds meer ingang. Het printen van standaardprotheses, instrumenten en mallen is niet alleen een sneller, maar ook een goedkoper productieproces. Bovendien maakt het ook de productie mogelijk van complexe onderdelen op maat van de patiënt. En 3Dtechnologie kan ook van grote waarde zijn in de chirurgie. Met een geprinte scan kan de chirurg de operatie beter voorbereiden, en op die manier bespaart hij zowel tijd als kosten.

Hoge penetratie

In ons land zijn onder meer Melotte, 3D Systems en Materialise actief in 3D-printing voor de gezondheidssector. ‘In tal van domeinen kent de technologie van 3D-printers al een hoge penetratie’, zegt Fried Vancraen, CEO van Materialise. Hij denkt onder meer aan tandheelkunde. ‘Dankzij de 3D-beeldvorming kun je passende orthodontische onderdelen maken, zoals kronen, bruggen en implantaten. Maar ook in de orthopedie bewijst 3D-printing zijn diensten. Kijk maar naar anatomische modellen, operatiehulpstukken of implantaten voor knie, heup, schouder of enkel. De 3D-printer is bovendien een belangrijk instrument voor de botgebaseerde toepassingen in de schedel.’

In sommige domeinen is het 3D-printen minder ver doorgedrongen, maar biedt de technologie wel een hoge toegevoegde waarde. Materialise ontwikkelde bijvoorbeeld tracheale spalken voor baby’s met onvoldoende kraakbeen - vorming of samengedrukte luchtpijpen. ‘Door de baby’s een tijdelijke resorbeerbare stent te geven die rond de luchtpijp past in plaats van erin, hoeven ze niet aan een beademingstoestel te liggen. In totaal lijden een paar honderd baby’s in Europa aan dat fenomeen. De applicatie gaat nu de fase van de klinische tests in, waardoor ze waarschijnlijk binnen vijf jaar zal worden toegepast.’

Bioprinten

3D-printingtechnologie beperkt zich niet tot mallen of kunstmatige ledematen. Onderzoek naar het printen van levende weefsels, zoals een blaas of aders, is al geen sciencefiction meer. Wetenschappers van de Carnegie Mellon University ontwikkelden bijvoorbeeld hydrogel - lagen om lichaamsweefsels zoals kransslag - aders te printen. In Nederland doet Ernst Jan Bos, chirurg van het VU Medisch Centrum, onderzoek naar gezichtreconstructies bij slachtoffers van brandwonden. Hij maakt voor deze patiënten nieuwe oren.

Met een 3D-printer maakt hij een mal van een oor en die vult hij met gel, kraakbeen en stamcellen van de patiënt. Op die manier kan opnieuw kraakbeen gevormd worden. Maar deze technologie staat nog in haar kinderschoenen. Soms werken de implantaten op zich wel, maar loopt het mis wanneer ze in het weefsel worden getransplanteerd. Materialise heeft de nodige reserves bij deze eerste applicaties voor bioprinting. Het bedrijf gelooft meer in resorbeerbare implantaten die het lichaam een tijd ondersteunen, maar het aanmaken van organen aan het lichaam zelf overlaten. ‘Ons lichaam is nog altijd de beste bioreactor’, legt Vancraen uit.

‘Het is natuurlijk spectaculair om lichaamsdelen buiten het lichaam te laten groeien. Maar implanteren veroorzaakt soms meer problemen dan wanneer je het overlaat aan de zelfherstellende krachten van het lichaam. De vraag is ook wat dit nog met 3D-printen te maken heeft. Enige voorzichtigheid is dus geboden.’  

Advertentie

Advertentie