Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.

Het paradepaardje van de Belgische economie

Chantal Kegels, Planbureau

De farmaceutische sector ontpopt zich al flink wat jaren tot een van de paradepaardjes van de Belgische economie. Ook voor de volgende jaren liggen de kaarten lang niet slecht, maar hier en daar dringen zich wel belangrijke keuzes op.

Bij het grote publiek doen vooral giganten als Pfizer of Janssen Pharmaceutica een belletje rinkelen, toch bestaat de Belgische biotech- en farmasector voor 90 procent uit kmo’s. ‘Het is een heel diverse groep’, zegt Geert Steurs, hoofdeconoom bij sectorfederatie pharma.be. ‘De wat kleinere bedrijven zijn meestal behoorlijk gespecialiseerd en hebben een relatief kleine productportfolio.’

‘Op termijn wordt de talentenoorlog op de arbeidsmarkt ook voor de farmasector een steeds grotere uitdaging.’
Chantal Kegels
Planbureau

‘Het relatieve gewicht van de volledige sector is de voorbije jaren zelfs nog lichtjes toegenomen, zowel qua tewerkstelling als qua productiviteit’, weet Steurs. ‘Tegelijk moeten we beseffen dat België hiermee flink boven zijn gewicht bokst - wat betreft R&D en export, maar ook wat betreft het aantal patentaanvragen. Een van de grote uitdagingen voor de komende jaren is dan ook dat we die groeiende focus op R&D blijven koppelen aan het behoud van de productie in ons land.’ 

Een breed ecosysteem

De belangrijke economische rol van de sector in België is historisch gegroeid, en leidde intussen tot een veel breder ecosysteem, met een navenante economische meerwaarde. Gaande van onderzoekscentra en universitaire ziekenhuizen – die bijzonder sterk staan in klinisch onderzoek in samenwerking met de industrie - over een sterk groeiende en zeer innovatieve biofarmaceutische sector tot zelfs een cruciale rol voor de luchthavens van Brussel & Luik en de haven van Antwerpen als wereldwijde farmahubs. ‘Het is geen toeval dat ons land aan de Europese top staat wat betreft het aantal hoogopgeleiden met een farmaceutisch diploma’, zegt Chantal Kegels, expert bij het Federaal Planbureau. ‘Tegelijk stellen we vast dat de sector ook almaar vaker IT’ers aantrekt. Op termijn wordt de talentenoorlog op de arbeidsmarkt dus ook voor de farmasector een steeds grotere uitdaging.’

Geert Steurs, pharma.be

‘Positief is dan weer dat een recente Europese enquête aantoont dat we in België nog flink wat potentieel hebben als het over cross sectorale samenwerkingen en kennisoverdracht gaat’, zegt Kegels. ‘Zo zouden we de farmaceutische sector hier nog beter kunnen verankeren.’ 

De farmasector in cijfers

167 bedrijven en 40.000 banen

Dat de farmaceutische sector ons land flink wat economische toegevoegde waarde biedt, is geen groot geheim - al lopen de exacte cijfers wel lichtjes uit elkaar, afhankelijk van de invulling die je aan de sector geeft.

‘Volgens de definitie van de Nationale Rekeningen, telt de sector in ons land 167 bedrijven (2018). Die waren in 2019 goed voor 27.200 medewerkers en staan samen in voor 2,5 procent van de totale Belgische toegevoegde waarde, zegt Chantal Kegels van het Federaal Planbureau. ‘Tegelijk tekent de farma ook voor ruim 12 procent van de totale Belgische goederenexport, wat een aanzienlijk percentage is.’

Sectorfederatie pharma.be hanteert een iets ruimere definitie, en neemt onder meer ook de bedrijven die focussen op R&D of op marketing en distributie van geneesmiddelen mee in de berekeningen. Zo komt ze zelfs aan 40.000 banen. Ruim 6.200 daarvan zijn jobs in R&D, en dat is geen toeval. De farmaceutische industrie is bij uitstek ook een zeer innovatieve sector, en neemt 25 procent van alle R&D-uitgaven in ons land voor haar rekening. Die uitgaven gingen de voorbije jaren bovendien ook nog in stijgende lijn.

Aantrekkelijker dan de buurlanden

De Belgische overheid speelde de voorbije jaren een behoorlijk cruciale rol in de consolidatie en groei van de farmaceutische industrie, onder meer met een gunstig fiscaal regime voor investeringen in R&D. ‘Bedrijven uit andere sectoren die fors inzetten op R&D plukken hier uiteraard net zo goed de vruchten van’, zegt Chantal Kegels. ‘Daarnaast genieten farmaceutische bedrijven hier van een gunstmaatregel die een groot gedeelte van de inkomsten uit octrooien fiscaal aftrekbaar maakt. Maar gezien de moeilijke begrotingscontext rijst stilaan de vraag of al deze maatregelen nog veel langer houdbaar zijn. We moeten ons durven af te vragen welk beleid het sterkst kan bijdragen tot het behoud van onze concurrentiepositie. Onderzoek van het Planbureau naar de efficiëntie van bepaalde maatregelen geeft aan dat sommige zéér efficiënt zijn, terwijl andere maar een beperkte impact hebben. Hierbij valt op dat er net voor de belastingvoordelen die de grootste budgettaire kost vertegenwoordigen (voordelen toegekend via de vennootschapsbelasting) de minste aanwijzingen zijn dat ze effectief tot meer R&D leiden. Je hoort me zeker niet pleiten voor een volledige afbouw van de fiscale steunmaatregelen, maar we moeten wel de juiste keuzes maken.’

‘De sector heeft het de voorbije jaren goed gedaan, maar we mogen ons ook niet voor eeuwig rijk rekenen.’
Geert Steurs
pharma.be

‘Ons land kent inderdaad een aantrekkelijk fiscaal klimaat voor bedrijven die zwaar in onderzoek en ontwikkeling investeren’, bevestigt Geert Steurs. ‘We plukken daar dan ook de vruchten van. De farmaceutische industrie was het afgelopen decennium de snelst groeiende sector in ons land die bovendien een behoorlijke groei van de productiviteit koppelt met banencreatie. Nu moeten we dat debat in een bredere fiscale context plaatsen, waarin bijvoorbeeld ook de loonkosten worden meegenomen. De sector heeft het de voorbije jaren goed gedaan, maar we mogen ons ook niet voor eeuwig rijk rekenen.’

‘Enkele buurlanden – van het VK over Frankrijk tot Nederland – leveren tegenwoordig heel veel inspanningen om hun farmaceutische industrie te ondersteunen en nieuwe investeringen aan te trekken. Ook in eigen land toont het regeerakkoord zich redelijk ambitieus, maar sommige buurlanden gaan blijkbaar nog een stukje sneller. We moeten er dus absoluut over waken dat we ons land aantrekkelijk genoeg houden voor nieuwe investeringen. Daarnaast zie ik vooral in onderzoek en productie in beloftevolle sectoren, bijvoorbeeld de cel- en gentherapie, nog flink wat groeimarge.’

Lees verder

Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.