Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.

Maak van de stroomnood een deugd

Johan Driesen, KULeuven ©Dries Luyten

Valt deze winter de elektriciteit uit? Niemand kan het bevestigen of ontkennen. Maar meer dan ooit is energie besparen aan de orde, en dus ook meten wat uw bedrijf waar en wanneer precies verbruikt. En als u dan toch een noodinstallatie koopt, zult u die reserve ook steeds meer als koopwaardige flexibiliteit kunnen aanbieden.

‘Een bedrijf checkt het best eerst of het door de noodplannen tijdelijk wordt uitgeschakeld. Zit je in zo’n zone? Dan heb je een reële kans dat je ermee te maken krijgt’, vertelt Benedict De Meulemeester, eigenaar van E&C Consultants, adviesbureau in energie.

‘We zijn zo gewend aan absolute betrouwbaarheid dat we ons geen serieuze stroomonderbreking kunnen voorstellen. Zo krijg je een paniekreactie en worden de gevolgen van een paar uur zonder stroom overschat. Bedrijven moeten eens nuchter nadenken over wat een kritiek proces is en of ze altijd evenveel energie nodig hebben. Misschien is maar een klein deel van de infrastructuur kritiek. Ook moeten ze kijken naar de impact op de medewerkers en hun activiteiten. Zodra je hebt uitgemaakt wat kritiek is, probeer je in te schatten wat de economische schade kan worden. Wie weet wat hem op deze twee punten te wachten staat, hoeft niets te dramatiseren en hoeft niet drastisch te investeren in noodgroepen en dergelijke.’

Oplossing

‘In bepaalde sectoren hebben bedrijven en organisaties al noodprocedures klaar staan, denk aan ziekenhuizen, banken, petro- en andere chemische bedrijven of bepaalde voedselbedrijven. Vaak namen zij al voorzorgen voor cruciale computers of aandrijvingen’, schetst professor Johan Driesen van de KU Leuven en EnergyVille. ‘Zij hebben meestal een ‘UPS’ geïnstalleerd, een ‘uninterruptible power supply’. Zo’n doos batterijen plaatsen ze tussen het stopcontact en de kritieke toestellen. Dat is zeer geschikt voor ICT.’ Driesen vindt een UPS de beste maatregel op korte termijn. ‘Het is niet duur en snel terugbetaald.’

Een noodaggregaat met een dieselgroep is een ingewikkeldere oplossing. ‘Je moet de tank veilig kunnen stallen en weg weten met de uitlaatgassen. Je kunt ook niet alles zomaar parallel aan het net koppelen. Bij stroomuitval schakelt het systeem over naar ‘noodbedrijf’. Daar zit vaak een heel korte onderbreking tussen. Maar voor ze naar noodgroepen grijpen, gaan bedrijven het best na waar en wat er te besparen valt, met behulp van energiemeters. Zo voorkomt een bedrijf misschien overinvesteringen in dure noodgeneratoren, waarvoor soms ook vergunningen nodig zijn.’

Afschakelcapaciteit

Een noodgenerator is meer dan een verzekering, weet Johan Driesen. ‘Hij kan dure verbruikspieken aftoppen. Door de opkomst van zonne- en windenergie wordt het aanbieden van flexibiliteit in elektriciteitsverbruik op de vrije markt ook meer waard. Nu al bieden bedrijven een productiestop aan. Netbeheerder Elia vergoedt hen daarvoor. En zo kunnen de meeste diepvries-, koel-, waterpomp- en luchtbehandelingsinstallaties een paar uur zonder stroom en dus buffers van ‘negawatts’ aanbieden, negatief elektriciteitsverbruik. Meten en flexibiliteit creëren, dat is altijd nuttig.’

De Meulemeester beaamt dat noodaggregaten en batterijen op langere termijn ook de ‘afschakelbaarheid’ van het bedrijf of een deel ervan vergroten. ‘Je kunt dan een soort negatief wattage verkopen aan elektriciteitsleveranciers, die op hun beurt beter aan hun leveringsverplichtingen kunnen voldoen. De noodinvestering wordt misschien nog niet rendabel, maar je recupereert wel een aardige duit. Weinig bedrijven denken na over partiële afkoppeling, die soms tot twee derde van de installaties kan gaan.’

Hoeveel economische schade richt een black-out aan? Johan Driesen: ‘Er is al schade, door het slechte imago en de productieverhuizing deze winter naar het buitenland. Het Planbureau berekende dat één uur onvoorziene stroomuitval in het land ons één uur van BNP zou kosten. Maar we weten niet hoeveel een geplande black-out kost. Ik maakte het in Californië mee, in de regio van de grootste IT-bedrijven. Mensen en bedrijven werden er op langere termijn niet meer energiebewust van. Eerst draaide iedereen elke overbodige lamp uit, maar een jaar later was dat vergeten. Wel hebben bedrijven meer automatische besparingssystemen ingebouwd, zoals slimme verlichting. Zelfs in koudere omstandigheden moeten we de impact van een geplande onderbreking niet overdrijven. Zonder verwarming houdt bijvoorbeeld de thermische inertie van het gebouw de warmte toch nog een tijd vast.’

Hernieuwbaar

Onze zonnepanelen zijn nog niet echt flexibel in te zetten. ‘We kunnen tegen volgende winter nog moeilijk batterijen aan de PV-convertoren koppelen, zoals dat in Duitsland gebeurt. Zij slaan de elektriciteit op voor nachtgebruik. Dat zou een extra investering vergen op de meeste Belgische zonnepanelen’, schetst Johan Driesen.

‘Je kunt hernieuwbare energie proberen op te slaan, maar dat is duur’, aldus E&C-consulent De Meulemeester. ‘Het zou wel nuttig zijn, want nu wordt veel zonne-energie in het weekend aan het net aangeboden, wanneer ze weinig opbrengt. Sla je die op, dan kun je ze op dure piekmomenten inzetten en zo besparen. Maar zowel het deels afkoppelen als het opslaan moet bij het concept van de elektrische installaties ingebouwd zijn. Toch moet het in niet te complexe bedrijven nog tegen de winter inpasbaar zijn.’

Als de perceptie van onbetrouwbaarheid groeit, wenden bedrijven zich meer af van het netwerk, merkt De Meulemeester. ‘Dat netbeheerder Elia nog niet bij benadering weet hoeveel stroom er waar in ons land autonoom met hernieuwbare bronnen wordt geproduceerd, versterkt dat gevoel. Zo komt het dat, net wanneer we diverse netten beter met elkaar moeten verknopen, sommige bedrijven precies het tegendeel willen en autonome energie-eilandjes gaan vormen. Maar decentrale energieproductie moet niet dienen om bedrijven totaal onafhankelijk van het net te maken, wel om ze flexibiliteit te leveren.’

Ken je eigen energie

Bedrijven weten te weinig over de mogelijkheden van hun energie. ‘Veel ondernemers kennen perfect de pieken en dalen in hun verbruik en weten wat ze tijdelijk kunnen afschakelen. Maar ze vertalen dat niet of nauwelijks naar het benutten van flexibiliteit’, constateert Heidi Lenaerts, algemeen directeur van Smart Grids Flanders, een platform van en voor bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling van nieuwe energienetwerken. Smart grids of slimme elektriciteitsnetwerken benutten nieuwe technologie voor de integratie van hernieuwbare energie. ‘Nochtans is flexibiliteit een bron van inkomsten. Ondernemingen kopen de technologie voor slim energiegebruik om te besparen, maar nog niet om die investering volop te doen renderen. Die markt moet nog opengaan.’

Lees verder

Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.