Wereldspelers
Geert Maertens, chief scientific officer Biocartis © Frank Toussaint
6 Leestijd

"Dergelijke mix van talent binnen één bedrijf is ronduit uitzonderlijk"

Onder de verantwoordelijkheid van
Biocartis

Een moleculaire test voor kankerdrijvende mutaties in longkanker in twee uur in plaats van twee weken? Biocartis verbaasde er vorige week de hele wereld mee.

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Gehuld in een wit pak, met mondmasker en haarkapje op, staan een aantal medewerkers over een stapel kleine, ogenschijnlijk weinig spectaculaire doosjes gebogen. Netjes opgestapeld in plastic houders, in een smetteloos wit labo. Niets lijkt er op te wijzen dat hier, in dit wat troosteloze industriepark op een boogscheut van Mechelen, nu al enkele jaren medische geschiedenis wordt geschreven. “Nee, het zijn geen inktpatronen,” verduidelijkt Geert Maertens, chief scientific officer bij Biocartis. “Elk doosje past perfect in Idylla™, het geavanceerde minilab dat we zowat twee jaar terug op de markt brachten.”

Enkele jaren geleden al startte het Belgische Biocartis met de ontwikkeling van een ultrasnelle EGFR-test, het gen waarvan de mutatie de belangrijkste indicator is voor longkanker. Dat bijzonder complexe onderzoek mondde vorige week uit in een nieuwe mijlpaal: dankzij dit ene doosje kunnen nu maar liefst meer dan 50 verschillende longkankerdrijvende mutaties, die wijzen op activatie van het zogenaamde EGFR-gen, volautomatisch worden getest, en dat in amper 2,5 uur tijd. Met deze technologie heeft Biocartis de basis gelegd om veel sneller diagnostische resultaten beschikbaar te stellen voor artsen, waardoor in de toekomst de toegang van patiënten tot meer efficiënte en gerichte EGFR-behandelingen voor longkanker verbeterd kan worden.

Dit bedrijf draait echt op innovatie.
Geert Maertens chief scientific officer Biocartis

“Verscheidene grote farmabedrijven hebben de voorbije jaren namelijk zeer doeltreffende nieuwe medicatie op de markt gebracht voor een handvol welbepaalde types van longkanker, waarin de zogenaamde EGFRmutaties voorkomen. Deze komen immers voor in zowat 15 procent van de longkankers in het Westen, en in tot 50 procent in Azië,” legt Geert Maertens uit.

“Die nieuwe medicatie werkt alleen bij die longkankerpatiënten die effectief wijzigingen vertonen in het bewuste EGFR-gen. Door die mutaties slaat de cel als het ware op hol en begint ze ongecontroleerd te groeien. Het grote probleem is dat er ruim vijftig mutaties mogelijk zijn binnen die genstructuur, maar dat er bij elke patiënt afzonderlijk telkens slechts één wijziging optreedt. De test die wij vandaag ontwikkeld hebben, maakt het mogelijk om meer dan 50 mutaties tegelijk te meten. De test, initieel gelanceerd als researchtest, kan volledig geautomatiseerd uitgevoerd worden op ons baanbrekende IdyllaTM-platform.

Vandaag moet men in een laboratorium vier verschillende testen uitvoeren om die mogelijke afwijkingen op te sporen, alvorens een behandeling te kunnen starten. Een klus waar twee laboranten al snel vijf dagen mee zoet zijn. In de dagelijkse praktijk duurt het zelfs tussen tien en vijfenveertig dagen om de testresultaten te genereren.

Met onze nieuwe test, die kan uitgevoerd worden op een klein stukje tumorweefsel, zal dat hele nieuwe proces dus nog hooguit 2,5 uur in beslag nemen, met minder dan 2 minuten werk voor de laborant. Zodra we een versie voor diagnostisch gebruik hebben gelanceerd, kan dit een aanzienlijke versnelling opleveren in de dagelijkse routinediagnostiek.”

Chronische ziekte

In de wetenschap dat longkankers tot de meest agressieve kankers behoren, is de winst snel uitgeteld: behandelende artsen die soms tot een maand moesten wachten op het resultaat van de moleculaire tests, beslisten niet zelden om toch al met chemotherapie te starten. Terwijl er voor pakweg 15 procent van de longkankerpatiënten vandaag dus een veel efficiëntere en gerichte therapie voorhanden is.

“Dankzij die gerichte therapie neemt de gemiddelde overlevingstijd vandaag al met drie tot zes maanden toe in vergelijking met een behandeling met chemotherapie. Voor een patiënt is dit natuurlijk al een belangrijke winst, en kan zo een overlevingsbrug vormen naar de allernieuwste immuuntherapieën of combinaties van therapieën waarmee een nog veel grotere winst kan worden geboekt,” geeft Maertens aan.

 © Frank Toussaint © Frank Toussaint

 

Hoewel de test als ‘researchtest’ gelanceerd werd, is de technologie op zich klaar. Een IVD-versie van de test die vervolgens op patiënten kan gebruikt worden, is in ontwikkeling. Een niet onbelangrijk neveneffect voor patiënten zal zijn dat ze veel grotere toegang zullen krijgen tot de markt van verschillende types medicatie voor longkanker. We kunnen hiermee dus écht het verschil maken, ook dicht bij huis.

Portfolio-team

Binnen het innovatietraject bij Biocartis is een centrale rol weggelegd voor het zogenaamde Portfolio-team: specialisten die continu afwegen naar welke nieuwe tests er onderzoek zal worden gedaan. Op basis van eigen expertise, op vraag van farmabedrijven of universiteiten, maar soms ook onder invloed van plots opduikende medische crises, zoals de ebola-epidemie.

“Criteria die in dat beslissingsproces een rol spelen zijn onder meer de medische nood, de vrijheid van patenten, de marktgrootte, het technische risico en het strategisch belang van bepaalde nieuwe tests voor een bedrijf als Biocartis. Het portfolio-team fungeert daarbij als een trechter: ik schat dat minstens negentig van de honderd opties of voorstellen die we krijgen haast meteen worden afgewezen.

De resterende tien worden dan eerst nog grondig verder onderzocht, waarbij ook andere factoren om het hoekje komen kijken: kan een bepaalde test op het einde van de rit ook via het Idylla™ platform worden uitgevoerd? En past een bepaald onderzoekstraject ook min of meer binnen de strategische lijnen die we hebben uitgezet? We willen immers eerst een soort van basispakket uitbouwen in oncologie en infectieziekten, en springen voorlopig bijvoorbeeld niet op de kar van de genetische testen.

 © Frank Toussaint © Frank Toussaint

Daarnaast blikken we al wat verder vooruit: is er potentieel om bijvoorbeeld ook een heel innovatieve test te ontwikkelen die vandaag nog niet in de medische richtlijnen is opgenomen? Het aantonen van de nood is hier erg belangrijk, omdat je dan ook nog de hele wereld moet overtuigen van de meerwaarde van zo’n totaal nieuwe test. Deze nieuwe EGFR-test vormt nu het sluitstuk van ons kernpakket van vijf belangrijke kankertesten, wat naar verwachting meer klanten zal overtuigen om een Idylla™ aan te kopen. Het prijskaartje daarvan schommelt rond de 40.000 à 50.000 euro, maar Biocartis biedt klanten ook verschillende alternatieve formules aan, tot zelfs een leasing van het minilab.”

Waarom storten er zich wereldwijd niet meer bedrijven op de ontwikkeling van dit soort zeer geavanceerde testen? “Je mag de technologische uitdaging hiervoor vooral niet onderschatten,” klinkt het. “Ik was een van de pioniers bij de opstart van Biocartis in Zwitserland, en als ik nu terugblik op het parcours dat we de voorbije jaren hebben afgelegd dan besef je pas hoe uniek dit wel was. We hebben een onvoorstelbare pool van mensen kunnen aantrekken met ervaring in moleculaire biologie, chemie, bio-IT, software en engineering vanuit internationale bedrijven en pioniers in biotech wat leidde tot een unieke mix van zoveel talent op één plaats. Dat is zelfs op wereldschaal ronduit uitzonderlijk. Koppel daaraan een investering van ruim 300 miljoen euro in de ontwikkeling van ons Idylla™ platform, dat nu bijna twee jaar op de markt is, en je zal beseffen dat dit bedrijf echt draait op innovatie.

De cijfers spreken ook boekdelen: we tellen vandaag zowat driehonderd werknemers, waarvan een groot deel actief in de commercialisatie, maar ook een honderdtal echt zuiver in onderzoek en ontwikkeling zitten. Dat is een hoog percentage. De grootste uitdaging nu en voor de volgende jaren wordt ongetwijfeld de verdere internationale groei: hoe breng je het potentieel van wat we hier ontwikkeld hebben zo snel mogelijk naar de wereldwijde markt?“

Plaats behandeling doorslaggevend

Nog al te vaak is de plaats waar je behandeld wordt voor je longkanker ook in sterke mate doorslaggevend voor je overlevingskansen. Geert Maertens: “Ik was onlangs nog in Singapore. Daar hoorde ik van de vertegenwoordigers van een belangrijk farmabedrijf - dat zelf ook medicatie produceert voor die specifieke types van longkanker – dat ze op die Aziatische markt met een gigantisch probleem zitten: doordat de EGFRtest in haast geen enkele van de omringende landen al wordt uitgevoerd, kunnen de patiënten niet behandeld worden met die nieuwe, gerichte behandelingen.

De combinatie van deze nieuwe test en ons veelzijdige, relatief goedkope Idylla™ platform zal daar in de toekomst dus totaal nieuwe perspectieven voor de patiënten en behandelende ziekenhuizen openen.” Maar ook dichtbij is er nog veel werk aan de winkel. Gegevens van het ‘Institut du Cancer’ in Frankrijk tonen aan dat 40 procent van de kankerpatiënten nog geen enkele moleculaire test ondergaat, en dus ook nog geen gerichte therapie krijgt toegediend.  

Lees verder

Advertentie

Advertentie