Wereldspelers
 © Nicolas Vergauwe
5 Leestijd

‘Weten of iemand géén ebola heeft, spaart ook levens uit'

Onder de verantwoordelijkheid van
Biocartis

De testen die Biocartis en Janssen Diagnostics hebben ontwikkeld voor infectieziektes, illustreren dat er een nieuw ecosysteem ontstaat in de gezondheidszorg.

Advertentie

Advertentie

Advertentie

De samenwerking met moleculair diagnosebedrijf Biocartis is een mooie illustratie van de manier waarop Johnson & Johnson een andere rol opneemt in de gezondheidszorg’, zegt Werner Verbiest, hoofd van Janssen Diagnostics. ‘Het grote publiek kent ons vooral als onderzoeker en ontwikkelaar van nieuwe medicijnen, maar we willen ook meer werken naar een holistische aanpak. Dat betekent op tijd ziektes opsporen en voorkomen. En als mensen toch ziek zijn, opvolgen of de medicijnen die ze nemen nog goed werken.’

‘Zes jaar geleden drong bij ons in de groep echt door wat het belang is van precisiegeneeskunde’, legt Verbiest uit. ‘Op dat moment was Rudi Pauwels bezig met de ontwikkeling van een innovatief diagnostiek platform, en dat interesseerde ons wel.’ De CEO van Biocartis blijkt een oude bekende van Verbiest. In de tweede helft van de jaren 1990 werkte die laatste bij biotechbedrijf Tibotec-Virco, opgericht door Pauwels, waar hij opklom tot managing director. Toen Johnson & Johnson in 2002 Tibotec-Virco overnam, voegde de Amerikaanse farmareus alle expertise in diagnostische methodes samen in Janssen Diagnostics, en zette de Belg aan het hoofd. IdyllaTM, het moleculair diagnose platform en paradepaardje van Biocartis, is op verschillende vlakken vernieuwend, geeft Verbiest aan.

Smartphones zullen steeds meer standaardtoepassingen hebben waarmee de gebruiker zijn gezondheid kan opvolgen
Werner Verbiest hoofd Janssen Diagnostics

‘Zo is er geen voorbehandeling nodig van het staal dat in het toestel gaat, of dat nu bloed, urine, speeksel of plasma is. Bovendien is het mogelijk om meerdere testen uit te voeren voor verschillende biomarkers (stoffen die de toestand van een ziekte in een lichaam weergeven, red.). Tot slot betekent het gebruiksgemak en de compactheid van de IdyllaTM dat het toestel ook ingezet kan worden in gebieden waar geen complexe laboratoria zijn.’ Janssen Diagnostics heeft al twee testen klaar voor het IdyllaTM-platform. De eerste is net op de markt sinds eind november en detecteert een aantal virussen voor patiënten met griepachtige symptomen. ‘De test is in ons lab ontwikkeld, maar wij maken gebruik van de cartridge-technologie van Biocartis’, aldus Verbiest. ‘Vergelijk het met de appstore van Apple. Die laatste maakt de iPhones en iPads, maar laat andere partijen toe om apps te ontwikkelen die daarop draaien.’

Wat is er nu zo belangrijk aan die ‘grieptest’? ‘Als je naar een dokter gaat met koorts en een infectie van de bovenste luchtwegen, dan zal die dokter proberen uit te maken of dat door een bacterie komt, of door een virus zoals griep’, legt Verbiest uit. ‘Op dit ogenblik gebeurt de diagnose alleen op klinische symptomen. Binnenkort kunnen dokters dankzij IdyllaTM een veel preciezere diagnose stellen en een gerichtere behandeling bepalen.’ De test is zeker welgekomen, aangezien respiratoire virussen wereldwijd behoren tot de belangrijkste oorzaken van ziekte en sterfte. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat er jaarlijks 3 tot 5 miljoen mensen ernstig ziek zijn door de griep, en dat tussen een kwart en een half miljoen mensen de ziekte niet overleeft. In de Benelux sterven jaarlijks 1000 à 2000 mensen aan griep.

Ebola

De tweede test is in samenwerking met Biocartis en Janssen Diagnostics ontwikkeld en bedoeld om het ebolavirus op te sporen. Die dodelijke ziekte kende vorig jaar haar grootste uitbraak sinds ze ontdekt werd in 1976. In verschillende West-Afrikaanse landen werden in totaal bijna 24.000 besmettingen vastgesteld. In Guinea, Sierra Leone en Liberia liep het dodentol op tot bijna 10.000 slachtoffers. Om de uitbraak in te dijken, werden alle ogenschijnlijk geïnfecteerde patiënten in quarantaine gezet. Helaas werden zo mensen met de symptomen van ebola, die in werkelijkheid andere ziektes hadden zoals malaria, samen gezet met echte ebolapatiënten’, zegt Verbiest.

‘Met een test die snel uitklaart of iemand wel of niet ebola heeft, red je dus levens. De epidemie lijkt nu gedaan, maar voor hoelang? Onlangs dook Ebola opnieuw terug op in Liberia.’ De grote kracht van de ebolatest voor IdyllaTM? Je hebt geen voorbehandeling nodig van het staal. Daardoor is het mogelijk om de test uit te voeren op de plaats waar de patiënt zich bevindt, zonder gespecialiseerd laboratoriummateriaal of -personeel. Doordat de patiënten niet moeten reizen, verkleint het gevaar dat het virus zijn weg vindt naar andere gebieden. Een mogelijkheid voor de toekomst is dan ook om met de IdyllaTM een mobiel en autonoom lab te ontwikkelen dat snel naar mogelijke brandhaarden gestuurd kan worden, ook in afgelegen gebieden zoals Afrika.

Smartphones

Verbiest vindt het maar logisch dat de technologische vooruitgang nieuwe samenwerkingsverbanden creëert. Nu kun je met moderne smartphones al je hartslag en de zuurstof concentratie in het bloed meten. ‘Wie had dat zeven jaar geleden kunnen denken? We gaan ook verder die richting uit. Smartphones zullen steeds meer standaardtoepassingen hebben waarmee de gebruiker zijn gezondheid kan opvolgen. Op die manier kunnen we ook vroeger een diagnose stellen als er iets verkeerd loopt, waardoor mensen langer gezond blijven.’ De diagnosespecialist ziet een belangrijke verschuiving in de benadering van de gezondheidssector.

‘Zo’n tien jaar geleden was die heel transactioneel, en dat is ook vandaag nog veel zo. Als je ziek bent, ga je naar de dokter. Als je alzheimer krijgt, ga je naar een rust- en verzorgingstehuis. Beide keren als het dus te laat is. Het is belangrijk om het probleem al vroeg te detecteren, te onderscheppen en waar mogelijk te genezen.’ Hoe ziet hij dat concreet? ‘We moeten evolueren naar een ecosysteem waar diagnostische en farmaceutische bedrijven, medische apparatuur en zelfs digitale toestellen zoals smartphones als één holistisch pakket aanbieden aan patiënten. Daarin past onze samenwerking met Biocartis.’

Wat dan met de kritiek dat er voor farmaceutische bedrijven meer geld te verdienen valt met medicijnen dan met voorkomen dat mensen ziek worden? Verbiest zucht. ‘Gelukkig hoor je dat soort commentaren steeds minder. U, ik, onze ouders, kinderen en families, allemaal zijn wij ooit een patiënt. Niemand wil ziek worden, ook niet de mensen die geneesmiddelen ontwikkelen.’

Biocartis werkt voor de ontwikkeling van kanker- en infectieziektetesten samen met toonaangevende sectorpartners als Johnson & Johnson en Abbott Molecular. Op die manier wil het biodiagnosticabedrijf vier tot vijf nieuwe testen per jaar lanceren. Een voorbeeld daarvan is de Rapid Ebola Virus Triage Test die Biocartis momenteel ontwikkelt samen met J&J-dochterbedrijf Janssen Diagnostics en het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Eind november lanceerden Janssen Diagnostics en Biocartis al hun eerste test voor de diagnose van respiratoire virale infecties voor het Idylla™-platform van Biocartis.

Het Mechelse bedrijf is aangeduid als co-exclusieve verdeler van de test, die dankzij geautomatiseerde processen in amper vijftig minuten een betrouwbaar resultaat aflevert. Hij doet dat bovendien met minstens even goede kwaliteits- en gevoeligheidsstandaarden als bij testen van een groot laboratorium. Biocartis heeft daarnaast ook partnerships gesloten met externe ontwikkelaars om samen nieuwe testen te ontwikkelen op het Idylla™ platform.

 Zo wil het bedrijf op termijn een heel menu aanbieden van kankertesten voor pathologen en oncologen, evenals een reeks infectieziektetesten voor rapid response- en microbiologielaboratoria. Op dit ogenblik zijn er drie van dergelijke strategische partnerships. De samenwerking met het Luxemburgse Fast-track diagnostics moet het mogelijk maken om verschillende Idylla™-testen te ontwikkelen voor infectieziekten. In maart 2015 tekende Biocartis een licentieen samenwerkingsovereenkomst met Microbiome, een spin-off van de Vrije Universiteit van Amsterdam. De partners willen een test voor het Idylla™-platform ontwikkelen waarmee ze snel bloedbaaninfecties zoals sepsis kunnen opsporen.

Wereldwijd worden jaarlijks bijna 30 miljoen patiënten geconfronteerd met bloedvergiftiging. Een ernstige sepsis of septische shock heeft een mortaliteitsgraad van bijna 50%. Tenslotte werd ook in juli 2015 een partnership gesloten met ETPL (Exploit Technologies Pte. Ltd.), de commercialisatieafdeling van het Singaporese Agentschap voor Wetenschap, Technologie en Onderzoek A*STAR.

Dankzij deze samenwerking heeft Biocartis toegang tot nieuwe biomarkers, dat zijn dragers van genetische informatie in weefsel, plasma, bloed of urine, die het mogelijk maken om op te sporen of er ergens in het lichaam iets verkeerd loopt. De focus van deze samenwerking is het onwikkelen van nieuwe kankertests om het Biocartis menu verder uit te breiden.

Advertentie

Advertentie