Van vlinders en verdriet

Als je verliefd wordt op de dag dat je levens- gezel sterft, dringen zich vragen op. En schuldgevoelens. De Nederlandse schrijver Robbert Welagen componeert er in ‘Raam, sleutel’ een ingenieus en minutieus verhaal rond.

‘Als het goed gaat met het een, moet het slecht gaan met iets anders. Pas dan is het leven in evenwicht.’ Wie al even heeft geleefd, herkent in ‘Raam, sleutel’ van de Nederlandse schrijver Robbert Welagen woorden en gedachten. Vaststellingen. Het leven is geen rechte lijn omhoog van geluk. En is het dat toch, dan komt het tegengewicht. Soms de teleurstelling, de pijn, de retorische vraag: waarom?

Welagen schrijft een ogenschijnlijk eenvoudig verhaal met spaarzaam uitgezochte woorden.

Het hoofdpersonage van ‘Raam, sleutel’ is de schrijfster Karlijn Spichter. Enkele uren nadat ze door de tv-journaliste Hanna is geïnterviewd over haar boek, sterft haar man Arne. Tijdens het gesprek heeft Hanna even haar hand op Karlijns knie gelegd. Op dat moment is de schrijfster wellicht verliefd geworden, op zo’n zonnige dag met lichte wind, de dag dus waarop ze weduwe wordt. Antwoorden zoekt ze met de pen van Welagen, zich de vragen stellend die iedereen zich stelt als hij iemand verliest. Met het dubbele gevoel van rouw en verdriet aan de ene kant en vlinders en tintelingen aan de andere. Dat evenwicht uit de eerste zin van dit stukje.

Welagen - niet de bekendste naam bij ons, maar ‘Raam, sleutel’ is zijn negende boek en met ‘Het verdwijnen van Robbert’ uit 2013 belandde hij op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs - schrijft stille zinnen, een ogenschijnlijk eenvoudig verhaal, met spaarzaam uitgezochte woorden.

‘Raam, sleutel’ telt 208 pagina’s en het lijkt alsof Welagen, net als hoofdpersoon Karlijn, weggumde wat overbodig was om de essentie van haar leven en haar verhaal te vertellen. Zij heeft een obsessie met weggummen. ‘Ik deed het vaker. Gummen. Ik werd er rustig van. (...) Als ik weleens uit mijn doen was, zei Arne: ‘Ga anders even gummen.’ Oude aantekeningen en aanzetten voor haar boek: weg. Maar ook ingevulde kruiswoordpuzzels, een rondslingerend boodschappenlijstje en aangestreepte passages in tweedehandsboeken in de boekenwinkel waar ze werkte.

Dat gummen lijkt aanvankelijk een detail, maar het wordt wezenlijk in haar leven en dus in dit boek. Even stond hier waarom, maar met de deletetoets - de gum van de 21ste eeuw - wisten we dat eenvoudig weg. Ontdek het zoals Hanna.

Wat als?

Een immens schuldgevoel sluipt door het boek van Welagen, weliswaar in kleine zinnetjes, herkenbaar voor wie ooit iemand verloor. De stupide vraag ‘wat als?’, de gedachte hoe vijf seconden, één beslissing, het wel of niet telefoneren, het leven van een ander had kunnen bepalen. Of redden. Dit zinnetje: ‘Als ik dit niet had gedaan, was alles anders gelopen die dag.’

In een boek van een schrijver over een schrijfster en een literair journaliste, moeten wel veel boeken en schrijvers en schrijfsters passeren. Welagen verweeft zijn verhaal inventief met werk van Patricia Highsmith, Bernhard Schlink, W.F. Hermans. Dat kan hij natuurlijk, hij is de regisseur, hij kan fictie met fictie verbinden. Zo wordt ‘Raam, sleutel’ een even intrigerend als ingenieus en minutieus gecomponeerde parel, helder geschreven.

De taal is eenvoudig, maar dringt diep in de spelonken van de menselijke geest, die tegelijk invloed uitoefent op als beïnvloed wordt door het hart van Spichter. Ze vraagt zich af: ‘Uit hoeveel levens bestaat een mensenleven?’ Is zij, de schrijfster van ‘Jaarringen’, dezelfde vrouw als het meisje dat bij haar ouders sliep? Is ze, na dat eerste interview, nog dezelfde vrouw als de schrijfster? Wordt haar gedrag gestuurd omdat ze verliefd werd of omdat ze weduwe is?

Het leven geeft niet op alles een antwoord. Misschien omdat niet alles te verklaren is. Misschien omdat het toeval veel beslist. Misschien omdat ergens iemand dacht: ‘Ik pakte de gum, ging op de bank zitten en begon te gummen.’

‘Raam, sleutel’ is uitgegeven bij Nijgh & Van Ditmar, telt 208 pagina’s en kost 18,50 euro.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud