Amos Kollek: Hunkeren naar eenvoud

'Bridget' is al de vierde samenwerking tussen de Israëlisch/Amerikaanse cineast Amos Kollek en actrice Anna Thomson. Maar nu wordt het tijd voor iets anders, meent Kollek.

Creatieve bloedarmoede of een samenhangend oeuvre? De grens is niet altijd duidelijk te trekken. Sinds het beenharde 'Sue' lijkt Amos Kollek (zoon van de voormalige burgemeester van Jeruzalem Teddy Kollek) zich te specialiseren in portretten van vrouwen die het niet onder de markt hebben. 'Fiona', 'Fast Food Fast Women', 'Queenie in Love', de cineast keerde er telkens naar terug, en ook in 'Bridget' is het weer zover. Vijf heeft hij er zo nu al gemaakt. Omdat de hoofdrol ook bijna altijd ('Queenie in Love' was de uitzondering) te beurt valt aan de om vele redenen opmerkelijke Anna Thomson, werd het déjà-vugevoel nog versterkt. Dankzij een eigenaardig gevoel voor humor en een sterk contrast met donkere tragiek blijft 'Bridget' nog fascineren. Maar dat Kollek aan een nieuwe stap toe is, beseft hij zelf ook.

Uw films hebben vaak een heel losse structuur. Hoe bouwt u aan uw scenario's?

Amos Kollek: 'Vaak via vrije associatie. Ik begin met een personage, in dit geval Bridget, en dat plaats ik in verschillende situaties. Alles wat me geestig of interessant lijkt. Ik vind het plezierig om scènes te schrijven die op het eerste gezicht niks te maken hebben met de rest maar wel waarachtig zijn. Die ga ik niet uit de weg. 'Bridget' zag ik in grote lijnen als het verhaal van een vrouw die evolueert van het leven van een ex-crimineel naar het leven van een getrouwde vrouw die met een kind een heel onschuldig bestaan tracht te leiden. Dat kind werd haar echter uit de handen gerukt en nu probeert ze om het tegen elke prijs terug te krijgen.'

Heeft u 'Bridget' geschreven met Anna Thomson voor de geest?

Kollek: 'Voor een groot stuk. Ik wou me toch niet teveel aan haar binden, want je weet nooit hoe het kan lopen. Er moest dus wat ruimte blijven voor andere actrices. Maar zij was de grootste inspiratiebron.'

Wat wou u uit haar krijgen dat u nog niet in de andere films had gezien?

Kollek: 'Een bepaalde vrolijkheid. Een personage dat haar lot meer in eigen handen heeft. En haar relatie met kinderen. Ze heeft zelf een tweeling, twee zonen, en ze heeft een heel hechte band met hen. In 'Sue' en 'Fiona' kwamen geen kinderen voor. Voor die personages bestonden het moederschap of kinderen niet. Bridget maakt ook een grotere evolutie door dan Sue of Fiona. Sue blijft hetzelfde personage in een leven dat steeds dichter bij de afgrond glijdt. En je voelt waar ze zal eindigen. Wat met Bridget zal gebeuren, is minder voorspelbaar.'

Is dat ook de reden waarom u er nu en dan bizarre komische scènes tussen gooit? Om de kijker op het verkeerde been te zetten?

Kollek: 'Ja, maar ik doe het eigenlijk vooral omdat ik dat soort scènes graag zie. Zeker voor personages die heel harde levens leiden kan humor een welgekomen ontsnapping betekenen. Het is geen toeval dat er zoveel zwarte en joodse komieken rondlopen. Dat zijn twee volkeren die in hun geschiedenis veel ellende, haat en vervolging hebben gekend. Voor hen is humor een verdedigingsmechanisme. De gemiddelde jood mag dan geen Schwarzenegger-fysiek hebben, maar hij heeft iets anders waarmee hij zich kan verweren. Iets wat even effectief is maar op een heel andere manier. Die humor is ook in de eerste plaats op henzelf gericht en pas indirect op andere mensen.'

Loopt u met dat soort komische interludes ook niet het risico dat u het realisme en de impact van uw film ondergraaft?

Kollek: 'Ik vond van niet. Je hebt natuurlijk wel gelijk. Een meer homogene film zou waarschijnlijk nog harder aankomen. 'Sue' was zo. Maar ik had zin in iets interessanters en kleurrijkers.'

Bridget loopt in haar speurtocht naar geluk veel mannen tegen het lijf, maar de man die haar het dichtst bij dat geluk brengt, is achterlijk. Wat wilt u daar eigenlijk mee zeggen?

Kollek: (lacht) 'Dat die man iets voorstelt waar ik zelf ook vaak naar hunker. Niet die achterlijkheid, maar de eenvoud van de wereld waarin hij leeft. Emoties, logica, relaties, het is allemaal zoveel simpeler. De laatste 50, 60 jaar zijn wie die eenvoud geleidelijk aan kwijt geraakt. Alles is zo modern en elektronisch geworden. We e-mailen en faxen maar naar elkaar. Vaak is er van intermenselijk contact geen sprake meer. Kijk naar hoe we tegenwoordig onze bankverrichtingen uitvoeren. Alles gaat via toetsen en geautomatiseerde stemmen. Je ziet geen mensen meer. En zo is het met veel dingen. Zelfs als je iemand opbelt. Vroeger botste je soms op een antwoordapparaat dat je dan zei 'Hallo, dit is Brenda. Ik ben momenteel niet thuis, maar je kunt een boodschap laten na de biep.' Dat had nog iets persoonlijks. Nu krijg je vaak zo'n machinestem te horen die je vraagt om iets in te spreken, zonder dat je weet of je wel bij de juiste persoon bent. Dan laat je een intieme boodschap achter zonder te weten of je goed zit. Die afstandelijkheid vind je overal terug. Ook bij de dokter. Vroeger onderzocht hij je als je zei dat je pijn had aan je vinger. Nu stuurt hij je zonder onderzoek door naar een vingerspecialist.' (lacht)

Die evolutie valt niet meer om te keren, vrees ik.

Kollek: 'Dat vrees ik ook. Weet je wat me ook bang maakt? Dat kinderen geen kinderen meer zijn. Je ziet nu kindjes van vijf jaar op het internet bezig, vastgoed verkopen in Rusland. (lachje) De onschuld is weg. Ik weet nog hoe spannend ik het vond om als kind een brief te posten en dan dagen op een antwoord te wachten. Nu stuur je een e-mail en mag je twee minuten later al je antwoord verwachten. Bovendien staat die andere persoon dan onder druk om snel te antwoorden, waardoor hij geen tijd heeft om goed na te denken. Dat vind ik geen menselijk leven meer. Daarom dat we Pete, die achterlijke man, zo sympathiek vinden. Hij is lief en houdt zich totaal niet bezig met al die hippe snufjes.'

Je zou ook kunnen stellen dat het net goed is als kinderen snel kennis maken met iets als het internet. Dat bereidt hen voor op de wereld waar ze later zullen instappen.

Kollek: 'Je hebt gelijk, natuurlijk. Alles heeft zijn positieve en zijn negatieve kant. Ik merk het ook aan mezelf. Ik mag dan vaak lopen kankeren op de gesel van de spitstechnologie, maar intussen schrijf ik mijn scenario's toch ook maar mooi op een tekstverwerker. Ik heb het nog lang volgehouden om met een schrijfmachine te werken. Maar uiteindelijk kan je er niet omheen dat het veel handiger is dat je je fouten kan verbeteren zonder daarom de hele pagina opnieuw te moeten tikken. Of dat je de naam van een personage in een handomdraai kunt veranderen zonder dat daar hele potten Typp-Ex aan te pas komen. Natuurlijk heeft die evolutie ook zijn goeie kanten. Maar ik vind wel dat de wereld er minder menselijk door wordt.'

Op een bepaald moment komt Bridget in het Midden-Oosten terecht, wat één van de grappigste scènes van de film oplevert. Vond u het in deze tijden belangrijk om uw geboortestreek in een komisch daglicht te stellen?

Kollek: 'Die scène is inderdaad ironisch bedoeld, maar ze is tegelijk ook heel ernstig. Bridget maakt op die reis een hele verandering door, en dat is een effect dat het Midden-Oosten op veel mensen lijkt te hebben. Het is een totaal andere wereld. Zeker in de buurt van Jeruzalem, waar je heilige plaatsen vindt van drie verschillende godsdiensten. Er hangt iets in de lucht dat je diep kan treffen. Daarom niet noodzakelijk op religieus vlak. Ik ben zelf totaal geen godsdienstige persoon, maar ook ik voel het als ik daar kom.'

Heeft u die scènes echt in het Midden-Oosten gedraaid?

Kollek: 'Ja. We zijn naar de Golanhoogte getrokken, heel dicht bij de Syrische grens. Die streek was oorspronkelijk ook Syrisch, voor de oorlog van 67 of 73, ik weet het niet meer precies. De Beiroetscènes hebben we in de hoofdstraat van Oost-Jeruzalem gefilmd. Tegenwoordig is die straat heel vijandig tegen Israëli's. Het is ook zowat de enige straat waar je nauwelijks Hebreeuws hoort praten. De Israëli's mijden die plaats. Wij hadden een Arabische man uit die buurt bij ons als gids en als beschermengel voor Anna. Hij liep meestal bij haar in de buurt voor het geval iemand haar iets wou aandoen.'

De gruwelijkste misdaden uit de film worden gepleegd door Vietnamveteranen. Heeft u die achtergrond met opzet gekozen?

Kollek: 'Ja, omdat ik komaf wou maken met de heldencultus die rond geweld hangt. Neem de Dirty Harry-films. Daar zie je Clint Eastwood allerlei onverantwoorde toeren uithalen om de dief bij de kraag te vatten die een portemonnee van een oud vrouwtje gestolen heeft. Maar omdat het Clint is, geeft het niet. Hij is de held. Hetzelfde met die Vietnam-veteranen. Gewoonlijk worden soldaten die het front gezien hebben voorgesteld als helden. Daar zit waarschijnlijk een stuk waarheid in, maar vaak waren het ook kerels die rond hun twintigste zin kregen om ongestraft wat mensen overhoop te knallen. In Afghanistan zal het niet anders zijn. Oké, ze gaan ernaartoe om voor de vrijheid en tegen het terrorisme te strijden en daar kan je alleen maar voor zijn. Maar tegelijk weet je dat ze ervan genieten om met hun geavanceerde wapens uit te pakken. Het is maar de vraag of wat daar gebeurt zo'n overwinning voor de mensheid genoemd mag worden.'

De film begint in de hel en eindigt in het paradijs. Had u het nodig om een heel hoopvol verhaal te vertellen?

Kollek: 'Ik vond het vooral belangrijk dat het een verhaal werd over iemand die erin slaagt om de touwtjes van haar leven in eigen handen te nemen. Op een bepaald moment neemt ze de beslissing om zelf te veranderen, wat haar ook lukt. Dat is iets waar ik veel over nadenk. Of iemand ooit echt kan veranderen. Vaak doen we dingen die op het eerste gezicht totaal anders zijn dan wat we voordien hebben gedaan, maar als je het vanuit een andere invalshoek bekijkt, zie je dat het in wezen toch weer hetzelfde is in een ander kleedje. Je kiest een andere job maar je leven blijft hetzelfde. Na drie huwelijken heb je toch weer dezelfde ruzies met je nieuwe vrouw. Je trouwt en je scheidt telkens om dezelfde reden. Maar het idee dat een mens kan groeien, bewust beslissen om zijn leven over een betere boeg te gooien en puur op wilskracht dat doel bereiken, spreekt me enorm aan. En dat is wat met Bridget gebeurt.'

Is dat ook geen typisch artistieke vraag? Dat je vooral niet telkens opnieuw hetzelfde wil maken?

Kollek: 'Ik hoop in elk geval dat ik mezelf niet de hele tijd herhaal en dat ik dat in de toekomst kan volhouden. Het is niet makkelijk om veel variatie in je werk te leggen. Het is een venijnige valstrik, zeker als je mijn soort films maakt, voor een gelijkaardig budget en vaak met dezelfde actrice in de hoofdrol. Om een compleet andere film te lukken, zal ik eerst iets aan die parameters moeten veranderen. Ik hoop dus dat ik voor mijn volgende film een groter budget kan verzamelen en nieuw talent vinden. Meer kan ik er jammer genoeg nog niet over vertellen. Ik wil er eerst zeker van zijn dat het ook echt zal gebeuren, en dat weet ik pas op de eerste draaidag.' (lacht)

'Bridget' komt volgende week in de zalen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud