Donald Sutherland: Veertig jaar parels zoeken

(tijd-cultuur) - We maken het niet iedere dag mee dat een Amerikaanse acteur beslist om mee te spelen in een Chinese film. Maar Donald Sutherland is dan ook geen alledaagse acteur. In 'Big Shot's Funeral' blijkt hij het enige lichtpunt.

Op zich is 'Big Shot's Funeral' niet bepaald het soort cinema waar we warm voor lopen. Waarschijnlijk had de (vooralsnog onbekende) Chinese cineast Feng Xiaogang een hilarische farce voor ogen toen hij het verhaal schreef van een Amerikaanse regisseur die in China een ongelukkige remake van 'The Last Emperor' gaat draaien en daar na een beroerte prompt zijn laatste adem uitblaast. De Chinese cameraman die vervolgens de opdracht krijgt om 's mans begrafenis te organiseren, vindt er niet beter op dan om heel het ding van boven tot onder te laten sponsoren. Een uithaal naar de westerse consumptiemaatschappij, heet zoiets, maar Xiaogangs grappen liggen er zo vingerdik op dat er van een satire weinig in huis komt. Maar zelf een botte boel als 'Big Shot's Funeral' heeft soms nog positieve kanten. In dit geval is het de acteur die de rol van de excentrieke Amerikaanse cineast voor zijn rekening neemt. Hij heet Donald Sutherland, loopt hij al bijna veertig jaar rond in de Amerikaanse filmwereld en heeft (behalve een hoop rommel-voor-de-poen) een reeks titels op zijn palmares staan waar veel collega's een moord voor zouden plegen. Oordeelt u zelf: 'M*A*S*H' met Robert Altman, 'Klute' met Alan J. Pakula, 'Don't Look Now' met Nicolas Roeg, 'Novecento' met Bertolucci, 'Casanova' met Fellini, 'Invasion of the Body Snatchers' met Philip Kaufman, 'Ordinary People' met Robert Redford, 'JFK' met Oliver Stone, binnenkort de nieuwe Anthony Minghella 'Cold Mountain', et on en passe. Gesprek met een levende legende.

In 'Big Shot's Funeral' speelt u een cineast. Heeft u uw personage gebaseerd op één van de vele regisseurs met wie u zelf samengewerkt heeft?

Donald Sutherland: 'Nee, ik zag hem gewoon als iemand die voor de vreselijke taak staat dat hij een sequel moet maken. Geen echte remake, maar het lijkt erop. Ik heb zelf ervaring met dat soort ondernemingen. Soms lukken die, soms niet. Philip Kaufmans nieuwe 'Invasion of the Body Snatchers' was een voltreffer omdat hij er een heel eigen en originele versie van maakte. Aan de andere kant heb je mislukkingen zoals 'S*P*Y*S', waarin Irvin Kerschner vergeefs probeerde om de magie te dupliceren die er tussen mij en Elliot Gould was in 'M*A*S*H'. Het dilemma waar Don Tyler, mijn personage in 'Big Shot's Funeral', voor staat, is dat hij geconfronteerd wordt met een immens populaire versie van het verhaal van de Laatste Keizer van China, gemaakt door een icoon als Bertolucci. Hij weet niet hoe hij het moet aanpakken en hij zoekt vruchteloos naar de sleutel.'

Was de verleiding niet groot om hier en daar toch een karaktertrek van een bestaande filmmaker te imiteren?

Sutherland: 'Ik doe zulke dingen niet graag. Ik ben altijd gegeneerd als ik achteraf films zie waar ik een of andere inside joke in verwerk. Kijk, ik hou zielsveel van de filmwereld, van filmmakers en van de manier waarop ik mag deelnemen aan dat proces. Tenzij de regisseur me expliciet vraagt om er een knipoog in te stoppen, beperk ik mijn bijdrage liever tot het weergeven van een geloofwaardig personage. Ik ben altijd op zoek naar de goeie cineasten, en ik heb het geluk gehad dat ik met een aantal van hen heb mogen samenwerken. Ik denk aan Fellini en Bertolucci. De reden waarom ik wou meedoen aan 'Big Shot's Funeral' was trouwens dat ik een eerdere film van Feng Xiaogang had gezien, 'Sigh'. Ik was er meteen van overtuigd dat hij ooit bij die heel grote regisseurs zou horen.'

Tyler wordt voorgesteld als een gevierd cineast. Maar waarom zou iemand als hij überhaupt aan zo'n remake/sequel beginnen?

Sutherland: 'Phil Kaufman was ook een gevierd regisseur toen hij 'Body Snatchers' draaide. Maar hij was blut op dat moment. En in de filmindustrie overkomt dat wel meer mensen.' (grijns)

Feng Xiaogang spreekt geen Engels en u geen Chinees. Hoe verliep de communicatie op de set dan?

Sutherland: 'Dat hij geen Engels sprak, was niet relevant. Fellini sprak ook geen Engels. Het originele script van 'Big Shot's Funeral' was geschreven in het Chinees en vertaald naar het Engels. En dat script was onze gemeenschappelijke ruggengraat. Ik maakte dat ik er zeker van was dat mijn begrip van het script overeenstemde met wat Feng voor ogen had, en mijn tolk hielp me daarbij. Ik moest me als een soort Alberto Giacometti gedragen en dat verhaal reduceren tot het kaalst mogelijke brokje elementaire energie. Dat heb ik vervolgens proberen te brengen. Ik moest natuurlijk ook voor een groot deel op mezelf vertrouwen, want hij kon onmogelijk beoordelen of ik mijn dialogen goed bracht. Maar de richting en de vorm had hij helemaal zelf in handen. Al moet ik zeggen dat het niet meeviel om via een tolk te communiceren. Het was alsof ik de liefde bedreef met mijn vrouw in de aanwezigheid van een dokter. Nu, Feng gebruikte veel zijn handen om me iets duidelijk te maken. Hij kon niet van mijn lijf blijven. (lacht) Net zoals Fellini overigens. Soms stond ik te praten en kwam Fellini mijn mond dicht doen. Hij wou me niet zien met mijn mond open omdat een open mond er te Noord-Amerikaans uitzag. En hij kon me met een valse neus en kin wel een Europees profiel geven, maar die mond bleef open staan.' (lacht)

U zit al bijna veertig jaar in dit vak. Wat houdt u aan de slag?

Sutherland: 'Het gevoel dat ik krijg als een film lukt. Als iemand me een script voorlegt, wil dat zeggen dat hij een visie heeft en dat hij vindt dat ik geschikt ben om die visie tot leven te brengen. Mijn taak is dan om te oordelen of hij gelijk had om me dat script aan te bieden, of ik zijn visie kan bevredigen. Als ik ergens in dat script een parel zie liggen, een juweeltje, en ik denk dat ik het voor die regisseur kan pakken, zeg ik ja. En niets is opwindender dan door al dat water zwemmen om die ene parel te vinden, hem naar de oppervlakte te brengen en in de handen van die regisseur te leggen. Het is de wonderlijkste sensatie van de wereld, beter dan sensualiteit of geestelijk genot. Het is een godsgeschenk. Niet dat ik in God geloof, maar hij was heel vrijgevig op dat moment. (lacht) Als je eenmaal van die sensatie geproefd hebt, kan je niet meer ophouden, want dan keert het verlangen telkens opnieuw terug.'

Sutherland: 'Nee. Ik kijk liever vooruit, naar de toekomst. Al zit ik natuurlijk met het probleem dat die toekomst steeds korter wordt. (lacht) Maar het is moeilijk om geen spijt te hebben van sommige dingen die ik gedaan heb. Dat ik mijn relatie met bepaalde regisseurs niet heb voortgezet nadat de film achter de rug was bijvoorbeeld. Het is ook een vreemde relatie. Je werkt maanden aan een stuk heel intiem samen, maar die intimiteit is gebaseerd op de film die je maakt. Eenmaal die film af is, verdwijnt die intimiteit ook, en ik wist niet hoe ik daarmee om moest gaan. Mijn reactie was om weg te lopen en me te verbergen. Dat heb ik mijn hele leven door gedaan. Met Bernardo Bertolucci, met Fellini, met iedereen. Na 'Casanova' kreeg ik van Fellini een brief waarin hij me uitnodigde om hem te komen bezoeken, maar ik wou niet.'

Sutherland: 'Omdat ik een idioot was! Ik had het gevoel dat ik een amoureuze verhouding met hem had gehad, met de film als de seksuele energie van die affaire. En die was plots weg. Ik heb nooit geweten hoe ik dan nog moest hem moest praten. Ik voelde me onhandig. Maar dat is zo onnozel! Het was enkel in mijn verbeelding dat ik zo'n relatie had genoten met die regisseurs. (zucht) Het is zo ontgoochelend om daaraan te denken.'

Heeft u wat dat betreft enige raad gegeven aan uw zoon Kiefer?

Sutherland: 'Nee. (lacht) Ik heb hem ook nooit geholpen om te acteren. Als tiener was hij weggelopen van bij zijn moeder en hij kwam bij mij wonen. Hij is enorm onafhankelijk en hij wou wat geld verdienen. Ik was op dat moment bezig met een film met Marsha Mason en Matthew Broderick, 'Max Dugan Returns', en het personage dat ik speelde had een zoon. Veel moest die zoon niet zeggen en ik stelde aan de regisseur, Herb Ross, voor om Kiefer te ontmoeten. Niet dat Kiefer een acteur was, maar hij leek een beetje op mij en het zou misschien goed zijn voor de film. Om mijn een plezier te doen, liet Herb hem een uurtje auditie doen en daarna zei hij nee. Ik was beledigd en Kiefer was razend. Hij wou geen acteur worden, hij wou enkel een beetje geld verdienen. Maar hij was zo in zijn wiek geschoten dat hij toch acteur is geworden, om aan Herb Ross te bewijzen dat hij ongelijk had. (lacht) Ik ben niet de vriendelijkste persoon ter wereld, moet je weten, en ik vond het altijd vreselijk als Kiefer me vroeg om te kijken naar wat hij voorbereid had voor een of andere auditie. Het was alsof hij in zijn blootje voor mij ging staan. Maar als hij dan zijn dialoog bracht, viel mijn bek open. Het was als die scène in 'Mulholland Drive', waar dat meisje dezelfde scène op twee totaal verschillende manieren speelt. Kiefer is een geweldige acteur. Godzijdank heeft Herb Ross hem die job toen niet gegeven. De enige raad die ik hem ooit toevertrouwd heb, is dat het de taak van een acteur is om de waarheid te zoeken. En dat komt niet eens van mij. Het komt uit een gedicht van Bertold Brecht voor de arbeiders van Denemarken.'

Grapt u als u zegt dat u geen vriendelijke persoon bent?

Sutherland: 'O nee. Ik zou heel graag minzaam zijn, maar ik ben het absoluut niet. En het is altijd zo geweest, sinds mijn 16de. Ik kan niemands naam of telefoonnummer onthouden. Ik weet niet hoe het komt. Een slecht contact in mijn verdomde brein waarschijnlijk. Ik weet nog dat ik op mijn 19de langs de straat wandelde met het meisje dat later mijn vrouw zou worden, en ik zag een kerel naar me toe komen met wie ik niet lang voordien een kamer had gedeeld. En ik wist bij God niet meer hoe hij heette. Net op het moment dat hij bij me was, schoot zijn naam me plots te binnen. En ik zei: 'Dag Darryl, dit is_' En plots wist ik de naam van mijn lief niet meer! (lacht) Je kan je voorstellen dat het op feestjes in Hollywood ook voor gênante situaties zorgt, met als gevolg dat de mensen denken dat je grof en brutaal bent. Ik heb dan ook geen uitgebreid sociaal leven.'

Sutherland: 'Nee, en misschien had ik dat wel moeten doen. Ik ben ooit naar een psychiater geweest toen mijn tweede huwelijk verschrikkelijk in de rats zat. Ik heb vier of vijf dagen heel goed gebabbeld met die man, een heel vriendelijke kerel, maar ik vond dat hij niet dezelfde sociale agenda had als ik. Hoe zou hij me dan kunnen helpen? Ik begreep niet dat het probleem bij mij lag. Dat huwelijk heeft het trouwens ook niet gehaald.' (lacht)

'Big Shot's Funeral' komt deze week in de zalen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud