'Hide and Seek': Gezonde ambitie

(tijd-cultuur) - Films maken in Vlaanderen is geen sinecure, dat weten we al langer. Daarom alleen al verdient het applaus als iemand het voor elkaar krijgt. Maar 'Hide and Seek' heeft Gerrit Messiaen en Rob Visser bloed, zweet en tranen gekost.

'Hide and Seek' mag dan pas hun eerste bioscoopfilm zijn, Gerrit Messiaen en Rob Visser hebben er al een respectabel parcours opzitten als filmmakers. In 1995 richtten ze samen het productiehuis Atom Films op met als bedoeling hoogstaande films te produceren. Aanvankelijk beperkten ze zich tot documentaires (zoals de internationaal bejubelde 'A Journey with Paul Cox') en video-installaties, maar stilaan voelden ze ook de behoefte om zich aan fictie te wagen. Met 'Hide and Seek' is het dus zover, maar het is een lange en bewogen weg geweest. Over de kwaliteiten van hun relatiedrama (drie jonge mensen in een flat die via verschillende camera's op het internet te bespioneren is) lopen de meningen uiteen. Voorstanders prijzen de resoluut ongewone stijl van de film, anderen (waar wij eerlijk gezegd ook toe behoren) struikelen over het weinig uitgewerkte scenario en de soms hemeltergend slecht bekkende dialogen. Maar wat er ook van zij, het is op zich een klein mirakel dat de film er überhaupt is kunnen komen, zoals Messiaen en Visser ons op een kille Brusselse namiddag uit de doeken doen.

De film begint met een citaat van Freud, dat onbevredigde wensen de drijvende kracht zijn achter de fantasie. Wat was die onbevredigde wens in het geval van 'Hide and Seek'?

Gerrit Messiaen: 'Dat we een low-budgetfilm wilden maken over actuele thema's die ons interesseren. Low-budget omdat we wisten dat het geen sinecure is om een film gefinancierd te krijgen en actuele thema's geen vijf jaar actueel blijven. En net op dat moment kwam er een onwaarschijnlijk aanbod van een internetfirma, met Jan Bucquoy als go-between. Hij zei dat hij een financier gevonden had die op zijn site originele films wou aanbieden die de bezoeker zou kunnen downloaden. Dat was in 2000, toen het internet nog in volle boom zat en alles kon. Wij geloofden niet in het idee zelf, maar we vonden het wel aangenaam dat we voor de verandering een budget kregen. Al hadden we het mes op de keel. We zouden drie miljoen oude Belgische franken krijgen, maar dan moesten we wel snel toehappen. Daar hebben we ja op gezegd, ook al omdat we voelden dat we die film maar beter meteen konden maken, voor die hele internetdroom doorgeprikt werd.'

Rob Visser: 'Dat we net een onderwerp gekozen hebben dat raakpunten had met het internet, was toeval. Daar waren we al aan bezig toen we het voorstel kregen van dat internetbedrijf. Maar in hun ogen was het daarom natuurlijk dubbel interessant.'

Messiaen: 'Het was net in eerste versie uitgeschreven. Omdat we een paar maanden later al in productie moesten, hebben we het vervolgens razendsnel moeten klaar stomen, tegelijk met de voorbereidingen en de casting. Achteraf bekeken was het een krankzinnige onderneming. Drie miljoen frank is het budget van een kortfilm, moet je weten. Door met een digitale camera draaien en het aantal locaties beperken, bespaar je wel veel, maar het blijft krankzinnig. Vooral ook omdat we altijd gefilmd hebben vanuit de overtuiging dat we een film maakten voor de bioscoop.'

Visser: 'In feite hebben we een film gedraaid die juist niet geschikt is voor een klein scherm. Je moet hem in een cinema zien. Daar komt hij het best tot zijn recht. We hebben met opzet gewerkt met grote beeldcomposities waar de acteurs relatief klein in zijn. Als je specifiek voor het internet draait, moet je daarentegen voornamelijk met medium shots en close-ups werken om nog iets te kunnen zien. Nu, één van de redenen waarom we toch ingegaan zijn op het voorstel, was ook dat we voor drie miljoen carte blanche kregen.'

Messiaen: 'Voor alle duidelijkheid: een langspeelfilm maken voor drie miljoen is geen cadeau. Zij wilden de volledige eigendom van het product, wat betekende dat we niet extern bijkomend geld mochten gaan zoeken. Je wordt met andere woorden verplicht zelf de volledige productie te verzorgen en je 24 uur op 24 met de kleinste details bezig te houden. De advertentie plaatsen van de casting, contracten afsluiten, affiches hangen, we moesten het allemaal zelf doen. Ik heb op een bepaald moment de productie zelfs even stilgelegd om geld uit de muur te halen. (lachje) Gelukkig waren we met twee en konden we het nog een beetje verdelen.'

Niet meteen de ideale omstandigheden om een goeie film te maken, lijkt me.

Messiaen: 'Vooral niet omdat het bovendien onze eerste fictiefilm was. Het is geen excuus, maar je kan 'Hide and Seek' niet loskoppelen van de zeer eigenaardige omstandigheden waarin hij gemaakt is. Je moet hem in die context zien. Het publiek moet weten dat dit een ander soort cinema is. Voor de acteurs was het bijvoorbeeld simpel: we konden niet om het even wie inhuren omdat we ze toch niet konden betalen zoals het hoort. We hebben enerzijds duidelijke keuzes gemaakt qua inhoud, stijl en aanpak, maar aan de andere kant werden we door de omstandigheden ook tot bepaalde keuzes gedwongen.'

Visser: 'Wat de acteurs betreft, moet ik toch zeggen dat de keuze inherent was aan het onderwerp. Los van het feit dat we ons geen bekende namen konden permitteren waren we sowieso op zoek naar mensen die we nog niet gezien hadden. Dat zou de film ook een stuk authentieker maken. Je kan geloven dat het meisje the girl next door is die er een beetje vreemde hobby op nahoudt en zich 24 uur op 24 op het internet toont.'

Wat bedoelen jullie precies met 'een ander soort cinema'?

Visser: 'Wij vinden dat de cinema over het algemeen verkleuterd is. Alles wordt je op een plateautje aangeboden, zelfs in de Europese cinema. Wij wilden de kijker toch meer zelf laten denken. Meer suggereren dan tonen. Of dat gelukt is, is een andere zaak, maar we wilden in elk geval eens een andere vertelstijl proberen.'

Messiaen: 'We vullen niet alles in voor de kijker. Er zitten bijvoorbeeld kleine sprongen in de film waar de kijker alert voor moet zijn. De personages worden qua psychologie ook niet uitgebeend. En er is geen moraliserende invalshoek over dit onderwerp, ook al is de link naar Big Brother en het voyeuristische van het internet snel gelegd. We nemen het publiek op geen enkele manier bij het handje.'

Hangt er nu nog een internetgedeelte aan vast, om de film te promoten?

Messiaen: 'Nee. We zijn geraakt waar we nu staan zonder ook maar één frank uit te geven aan extra promotiemateriaal. Promotie is jammer genoeg een kwestie van budget, en als je dat niet hebt, kan je wel mooie ideeën verzinnen maar niks realiseren. We zijn al blij dat we ergens een affiche kunnen ophangen. (lachje) Op dat vlak zijn we realistisch. We weten dat 'Hide and Seek' zonder middelen moet opboksen tegen de rest van het filmaanbod. Wij zullen het moeten hebben van een mond-aan-mond-reclame. Al hangt het er natuurlijk ook vanaf of de cinema's waar hij draait het geduld zullen hebben om hem wat tijd te gunnen. De vraag is of dat nog kan in deze harde cinema-tijden.'

Is er een reden waarom jullie net nu een eerste fictiefilm gemaakt hebben? Zijn jullie wat uitgekeken op de documentaire?

Messiaen: 'Wij vinden die opdeling fictie-documentaire nogal kunstmatig. Een jaar of zeven geleden hebben we al een fictiescenario geschreven. Dat speelde zich af hier in Brussel en ging over de problemen van een multiculturele samenleving. Maar blijkbaar was het toen te vroeg voor zo'n film, want er was geen interesse voor. Omdat de documentaireprojecten sneller van de grond kwamen, hebben we ons eerst daarmee bezig gehouden.'

In 1995 hebben jullie samen Atom Films opgericht. Wat was jullie doelstelling op dat moment?

Visser: 'Films maken. We hadden geen uitgestippeld carrièreplan.'

Messiaen: 'We wilden geen echte producenten worden. Atom is onze thuis en als we samen iets maken, doen we het onder die koepel. Maar we vinden het even boeiend om elk ons eigen ding te doen op verplaatsing.'

Visser: 'Als producent ben je meteen verplicht om investeringen te doen, en dat willen we niet. We willen de vrijheid behouden om onze eigen weg te kunnen gaan.'

Messiaen: 'Atom heeft geen infrastructuur die weegt, geld opslorpt en ons dwingt om films te maken. Het is een paraplu waar we kunnen onder schuilen als het hard regent. We doen geen productie om Atom in leven te houden.'

Jullie zien 'Hide and Seek' duidelijk als een eerste poging. Denken jullie dat jullie de ruimte zullen krijgen om te groeien als makers van fictiefilms?

Messiaen: 'Zoiets moet je natuurlijk afdwingen. Zeker hier in Vlaanderen. (twijfelt) Kan dit off the record? (lacht) Och, je mag het schrijven. Het kan me niks schelen. Toen 'Hide and Seek' op het filmfestival in Gent zat, kwam Luckas Vander Taelen 's avonds kijken, de nieuwe filmbaas. En tijdens het debat dat erop volgde, zei hij dat hij onze manier van filmen interessant was, maar toch ook niet de Vlaamse filmindustrie zou redden. Hij dacht blijkbaar dat we die missie er nog in de gauwte even bij zouden nemen. Voor 3 miljoen frank een film maken en tegelijk de Vlaamse film redden.'

Om het vak echt onder de knie te krijgen, zullen jullie meer moeten draaien dan één film om de drie jaar. Hoe realistisch is het om daarop te hopen?

Messiaen: 'Ik vind het een interessante strategie om een paar jaar geduldig aan een fictieproject te bouwen en intussen wat documentaires te draaien. Zo heb je niet het gevoel dat je als een leeuw tussen tralies rondloopt en in je eigen staart begint te bijten. Dat lijkt me de enige methode. Als het fictieproject in het water valt, heb je tenminste geen jaren stil gezeten. Maar we willen ook niet per se fictie maken. Als we morgen een idee krijgen dat het best in een video-installatie uitgewerkt kan worden, gaan we daar niet dunnetjes over doen. Dat is voor ons even boeiend en belangrijk en een even grote uitdaging.'

Is een ervaring als 'Hide and Seek' voor herhaling vatbaar?

Messiaen: 'O nee. Als morgen zich weer iemand aanbiedt met 3 miljoen en de vraag of we daar een film mee willen maken, gaan we daar niet automatisch instappen. Dan moet er eerst een politiek komen die stelt dat mensen die zo'n goedkope productie geprobeerd hebben bij een volgend dossier een ruimere kans krijgen. Of wij die kans gaan krijgen, is nog een groot vraagteken.'

Visser: 'Ik weet ook niet of we die kans nodig hebben. Als je zoals wij films wil maken die niet de middenweg kiezen, moet je internationaal gaan denken. Het hangt dus van jezelf af, of je een goed script kan schrijven waarvoor je internationale coproducenten kan vinden.'

Messiaen: 'We hebben bij 'Hide and Seek' al even overwogen om meteen met Engelse acteurs te draaien. Jammer genoeg ontbrak de tijd om dat uit te werken. Maar één 'Hide and Seek' is wat mij betreft voldoende. Dat soort kamikazefilms maken is pure roofbouw.'

'Hide and Seek' speelt sinds vorige week in Leuven (Cinema Zed in het Stuk) en Gent (StudioSkoop). Vanaf eind januari reist hij ook naar Brugge (Lumière).

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud