Jim Broadbent: Britse klassieker

Twee jaar geleden was Jim Broadbent nog een van de vele sterke maar onbekende acteurs die Groot-Brittannië rijk is. Een reeks opgemerkte films ('Bridget Jones' Diary', 'Moulin Rouge!') en onderscheidingen (een Oscar voor 'Iris') later is die aangename obscuriteit echter voorgoed voorbij.

Jim Broadbent moet er nog steeds aan wennen. Jaren heeft hij kunnen genieten van de rust die een status als gerespecteerd karakteracteur met zich meebrengt. Zijn prestaties op de planken (vaak provinciaal theater) en in films als Woody Allens 'Bullets Over Broadway', 'Life Is Sweet' en 'Topsy-Turvy' (allebei van zijn goede vriend Mike Leigh) bezorgden hem een zeer behoorlijke reputatie, maar zonder dat de pers boven op hem sprong. Daar is nu een eind aan gekomen, al hoopt hij dat de heisa op de duur wel overwaait. De plotse belangstelling voor de 52-jarige Brit heeft natuurlijk alles te maken met de resem onderscheidingen die hij de jongste maanden in de wacht heeft gesleept. Er was onder andere de Bafta (Britse Oscar) voor zijn rol als de flamboyante theaterdirecteur in Baz Luhrmanns 'Moulin Rouge!'-spektakel en de Golden Globe voor zijn vertolking als Iris Murdochs zachtaardige echtgenoot John Bayley in 'Iris'. En er was vooral de Oscar voor Beste Bijrol die hij voor diezelfde film in ontvangst mocht nemen. Sindsdien weten de gevreesde Britse tabloids wie Jim Broadbent is. 'Blijkbaar hadden ze geen andere Britten meer over om over te roddelen', merkt hij schamper op. 'Mijn oude leraar in Lincolnshire werd plots overrompeld door journalisten van The Sun en The Daily Mirror. Overal verschenen stukken in de trant van '15 Dingen die je niet wist over Jim Broadbent'. Ik heb geen enkele gelezen.'

De glitter en glamour van de filmwereld is ver van Broadbents bed. Hij geeft veel liever de voorkeur aan de kalmte van zijn huis in Belsize Park (Londen, niet ver van waar 'American Beauty'-regisseur Sam Mendes woont). Zijn wortels liggen dan ook in het theater. Als zoon van een stoelenmaker en een beeldhouwster voelde hij al op jonge leeftijd dat hij acteur wou worden en hij trok naar Lamda, de London Academy of Music and Dramatic Arts. Eenmaal afgestudeerd vond hij onder meer werk in The Royal National Theatre en The Royal Shakespeare Company en richtte hij The National Theatre of Brent op, een gezelschap van twee acteurs dat zich specialiseert in korte stukken. Al snel kwam daar ook televisiewerk bij, onder meer met Stephen Frears en Mike Newell. Met zulke namen op het palmares kon het niet lang duren voor de cinema Broadbent in het oog kreeg. Aanvankelijk bleef het bij kleinere rollen (zoals in Terry Gilliams 'Brazil', waar hij een excentrieke plastische chirurg speelt), tot Mike Leigh hem de rol van de vader gaf in de tragikomische familiegeschiedenis 'Life Is Sweet'. Sindsdien heeft Broadbent niet meer stil gezeten. Mocht u hem nog niet aan het werk gezien hebben, dan kunnen we u 'Iris' alvast van harte aanbevelen. Niet alleen wegens Broadbents vertederende vertolking als Iris Murdochs echtgenoot John Bayley, die de schrijfster door haar verwarde laatste jaren (ze leed aan Alzheimer) loodst, maar ook omdat het een van de pakkendste liefdesverhalen is die we in jaren hebben gezien.

Eerst 'Bridget Jones' Diary', daarna 'Moulin Rouge!', dan 'Iris' en de Oscar. U bent de jongste tijd uitgebreid in de schijnwerpers geweest. Geniet u daarvan?

Jim Broadbent: 'Ergens wel. Wat de Oscar betreft, kon ik er weer tegen, want na 'Moulin Rouge!' en het festival van Cannes heb ik de hele zomer vrij genomen. Daar was ik echt aan toe.'

Ik herinner me dat u op het festival rondliep met een kale knikker.

Broadbent: 'Dat was omdat ik toen pas de opnames van 'Iris' achter de rug had. John Bayley, het personage dat ik speel, heeft niet veel haar meer op zijn hoofd. Ik stond dus voor de keuze: ofwel elke dag een 'bald cap' (een pruik zonder haar, rn) op mijn kop, ofwel mijn hoofd kaal scheren en die plukjes haar eraan toevoegen. Die tweede optie bleek de makkelijkste.' (lacht)

Iris Murdoch leed aan Alzheimer en de ziekte speelt een belangrijke rol in de film, maar toch is het in de eerste plaats een liefdesverhaal. Is dat ook wat u aantrok?

Broadbent: 'Absoluut. Ik kende de ziekte, want mijn moeder leed er ook aan. Ik wist dus hoe mensen daarop reageren. Een van de kenmerken van Alzheimer is dat het een relatie puurder maakt. Veel van de ballast die je met je meedraagt, wordt overboord gegooid tot alleen de essentie overblijft. En in het geval van Iris Murdoch en John Bayley was dat een diepe, diepe liefde. De ziekte kan een paar uit elkaar drijven, maar zij groeiden alleen nog dichter naar elkaar toe.'

Broadbent: 'O ja. Ik dacht om te beginnen dat ik 25 jaar te jong was voor de rol. Een fictief personage is ook makkelijker omdat het per definitie grover geschetst is. Je kan meer zelf invullen. Een bestaand personage ligt in alle details voor je. Ik heb wel bewust vermeden de echte John Bayley te ontmoeten voor de film af was. Ik heb me vooral gebaseerd op een uitzending die 'In the Psychiatrist's Chair' heet en waarin hij geïnterviewd werd door een psychiater. Daar vond ik alle informatie die ik nodig had.'

Had u na 'Moulin Rouge!' nood aan een stille film als 'Iris'?

Broadbent: 'Ja, maar dat kan ook moeilijk anders. Bij 'Moulin Rouge!' dacht ik regelmatig 'O God, laat ons eens twee minuten uitblazen'. Maar uiteindelijk besef je dat je je aan Luhrmanns visie hebt overgeleverd, en dat hij beter dan wie ook weet hoe ver hij wil gaan. Je weet dat je hem mag vertrouwen. Soms vroeg ik me af waar ik mee bezig was, maar als je dan de film ziet, weet je dat hij al die vermoeidheid meer dan waard was. Nu, ik ben van nature een heel geduldige persoon, dus ik kon er wel mee overweg. Maar de rust en intimiteit van 'Iris' was daarna wel een hele verademing.'

'Baz Luhrmann heeft zijn vinger op de pols van de tijd', zei u ooit. Dat werd van 'Bridget Jones' Diary' ook gezegd. Vindt u dat belangrijk?

Broadbent: 'Ik weet niet of ik het per se belangrijk vind. Elke film heeft zijn eigen publiek. 'Iris' is een prachtig verhaal, maar ik wist van bij het begin dat hij nooit honderden miljoenen dollar zou opbrengen. Wat niet wil zeggen dat hij minder belangrijk is. Of dat ik me minder begeesterd voel om eraan mee te werken. Wat mij interesseert, is of de uiteindelijke film het script dat je gelezen hebt en dat je interesse heeft gewekt alle eer aandoet.'

Luhrmann heeft plannen om zijn films, waaronder 'Moulin Rouge!', om te bouwen tot theatermusicals. Zou het u interesseren om uw rol over te doen op de planken?

Broadbent: 'Ik weet het niet. Ik heb nog nooit een musical geprobeerd, en ik weet niet of het me zou liggen. Of ik überhaupt de vocale en fysieke en danstalenten heb om het voor elkaar te krijgen. In een film kan je veel makkelijker je gebreken verstoppen.' (lacht)

Heeft u er lang over moeten nadenken voor u ermee instemde om aan iets als 'Moulin Rouge!' mee te werken?

Broadbent: 'O nee. Ik wist dat ik het mezelf nooit zou vergeven als iemand anders met die rol ging lopen. Als je Baz Luhrmann eenmaal ontmoet hebt, kan je niet anders dan met hem samenwerken. Hij is zo passioneel bezig met zijn vak, hij heeft zo'n uitzonderlijke kijk op cinema en hij heeft zulke hoge ambities bij elk project dat je weet dat wat hij doet de middelmaat ver zal overstijgen. Nu, ik kende zijn andere films dus ik wist ongeveer wat ik mocht verwachten.'

Broadbent: 'Het feit dat hij onbeschaamd kitscherig durft te zijn. Voor hem is geen enkele emotie te sterk en geen enkele kleur te fel. Niks gaat hem te ver. Hij omarmt het allemaal. Kitsch heeft bij hem niks negatiefs. Integendeel, hij toont het in al zijn positieve glorie. Hij heeft lef te koop.'

Moest u daaraan wennen? Tenslotte heeft u in het verleden vooral in films gespeeld die net de intimistische kant van emoties opzochten.

Broadbent: 'Ik denk dat ik toch heel wat films heb gedaan die de nodige lef uitstralen. Misschien niet in dezelfde mate, maar toch. 'Topsy-Turvy' was ook een grote show, zij het op een andere manier. En ik heb in wel meer verhalen gespeeld die de deugden van live theater bezingen, waardoor de films zelf automatisch ook theatraler worden. Mijn personage in 'Bullets Over Broadway' was bijvoorbeeld ook een soort 19de-eeuwse acteur, een type waarover ik veel gehoord had en waarvan ik hier en daar het residu nog zag toen ik pas begon, begin jaren 70. Toen liepen nog net een paar oudere acteurs rond met die quasi-Victoriaanse kwaliteit. Ik had een bijzondere fascinatie voor die figuren, met hun weidse stijl en hun bravoura-vertolkingen. Zij moesten tenslotte hun tekst door die enorme Victoriaanse theaters bulderen. Geweldig om te zien. En heel grappig.'

U zei ooit dat Gilbert, uw personage in 'Topsy-Turvy', u aan Mike Leigh zelf deed denken. Wat precies?

Broadbent: 'Het feit dat hij een obsessionele theaterschrijver- en regisseur is. (lacht) Het grappige is dat ik bij 'Moulin Rouge!' al snel begreep dat mijn personage, de flamboyante manipulator en de directeur van de keet, in wezen Baz Luhrmann was. Blijkbaar is dat mijn functie in films, om het alter ego van de regisseur te spelen.' (lacht)

Alan Corduner, uw tegenspeler in 'Topsy-Turvy', zei me ooit dat hij na die film moest afkicken. Twee jaar om een rol voor te bereiden, het is iets waar je als acteur enkel van kan dromen, zei hij. Was dat ook uw ervaring?

Broadbent: 'Veel minder, omdat ik het intussen gewoon ben om met Mike te werken. Tenslotte hebben we samen al een film of zes gemaakt. Voor Alan was het de eerste blootstelling aan de wereld van Mike Leigh, en dat is inderdaad iets bijzonders. Ik herinner me dat ik de eerste keer, voor 'Life Is Sweet', heel veel moeite had om weer uit de huid van mijn personage te kruipen. Op de duur raak je daar zo in verstrengeld dat je vergeet hoe je eraan begonnen bent. Uiteindelijk leer je wel hoe je aan het eind van elke dag en in elk geval aan het eind van de opnames dat personage moet uitschakelen. Werken met Mike Leigh zindert door in alles wat je daarna doet, maar zeker je eerstvolgende job. Ik weet nog dat ik na 'Life Is Sweet' aan een toneelstuk moest deelnemen en dat ik op zoek ging naar dezelfde intensiteit die ik bij Mike ervaren had. Dezelfde hoeveelheid research, dezelfde onderdompeling. Maar ik begreep al snel dat ik die nergens anders zou vinden.'

Heeft u dan niet het gevoel dat u minder goed werk levert dan u zou kunnen?

Broadbent: 'Nee, het is gewoon een andere job. Je acht jezelf gelukkig dat je Mike Leigh hebt meegemaakt, en je probeert bepaalde aspecten van die samenwerking over te nemen. Proberen te achterhalen wat de authentieke motivatie van je personage is, hoe zijn achtergrond eruit ziet. Maar het komt er vooral op aan om te genieten van wat je doet, wat de specifieke omstandigheden ook zijn.'

'Iris' komt deze week in de zalen.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud