Advertentie
Advertentie

Lieven Bertels over het Brugs Concertgebouw: Een veelbelovende start

(tijd-cultuur) - Het Brugse Concertgebouw dat de architecten Paul Robbrecht en Hilde Daem ontwierpen, doorstond tijdens 'Brugge 2002' zijn vuurproef. Artistiek directeur Lieven Bertels werkt aan een programmering waarin diverse muziekgenres maar ook videokunst aan bod komen. Deze week start het eerste concertseizoen dat er alvast veelbelovend uitziet.

Aan de buitenkant van het Concertgebouw zijn het de problemen met de 68.000 terracottapannen die de aandacht trekken, binnenin is de akoestiek van de concertzaal opmerkelijk. Toch zijn er bij de bouw van een nieuwe concertzaal nooit waterdichte garanties voor een uitstekende akoestiek. 'Akoestiek is voor 80 procent wetenschap en voor 20 procent geluk', beweert programmator Lieven Bertels. 'Ik hoor van collega's die ook in een nieuwe zaal werken, dat ze nog volop aan het bijsturen zijn, terwijl wij zeer tevreden mogen zijn met het resultaat. Natuurlijk heeft het Concertgebouw beperkingen wegens de afmetingen: met 1.200 plaatsen is het een middelgrote zaal en de akoestiek is daarop gemodelleerd. Het grote Mahler-repertoire klinkt er niet ideaal, net zoals een strijkkwartet in het Paleis voor Schone Kunsten minder vanzelfsprekend is. Onze zaal is ideaal voor recitals, voor kleine ensembles en symfonisch werk tot en met muziek van Brahms en tijdgenoten. Het pluspunt is dat we een intieme zaal hebben met een transparante klank. Zelfs al zit je helemaal achteraan op het tweede balkon, je bent toch maar 24 meter van het podium verwijderd.' De zaal beschikt ook over moduleerbare elementen maar voorlopig ontbreekt het nog aan praktijkervaring om die optimaal te benutten. 'Tot nu toe blijken de zes basismanieren om de zaal te gebruiken goed te werken', zegt Lieven Bertels. 'Symfonisch, symfonisch versterkt, recital, recital versterkt, opera of barokopera. Maar er zijn nog enkele variaties mogelijk. Ik denk dat we de komende maanden tijdens repetities en concerten nog heel wat ervaring kunnen opdoen. Er zijn ook nog mogelijkheden onbenut zoals de kleine barokopstelling die we pas vanaf dit jaar zullen benutten wanneer we de orkestschelp kleiner maken en dichter in de zaal plaatsen. Door de uitstekende akoestiek van de zaal zijn er al boekingen voor opnames van platenfirma's als ECM en Deutsche Grammophon. De VRT zal hier ook een kleine studio bouwen om concerten op te nemen en uit te zenden.'

'Omdat 'Brugge 2002' op 17 november afgesloten werd, dachten we aanvankelijk dat we slechts een half seizoen zouden moeten programmeren. Maar geleidelijk groeide de overtuiging dat de 3,2 miljoen toeristen die elk jaar, vooral tijdens de zomermaanden, in Brugge neerstrijken ook een doelpubliek voor ons zijn. We hebben besloten enkel tijdens december en januari een winterstop te houden. Het zal geen probleem zijn om tijdens de zomermaanden degelijke programma's aan te bieden aangezien we met een aantal partners samenwerken die daar ervaring mee hebben: naast Musica Antiqua willen we tijdens de even jaren het jazzfestival rond Europese jazz met de Werf verder uitbouwen, en ons soundscape festival komt er in de oneven jaren. Daarnaast zetten we de reeks 'Summertime' op - elke zaterdagavond de hele zomer lang, met toegankelijke werken en grote namen zoals de zussen Labeque, Ivan Fischer met het Budapest Festival Orchestra, Jordi Savall of Bobbie McFerrin. Deze artiesten en programma's zullen ongetwijfeld ook de Japanse en de Duitse toeristen aanspreken.'

Uit de zomerprojecten en de rest van het programma blijkt dat in het Concertgebouw in Brugge naast diverse klassieke muziekstijlen ook jazz en diverse experimenten aan bod komen en dat het programma ook visuele kunst omvat. De programmatoren van de drie nieuwe of gerestaureerde concertzalen die onlangs in ons land hun deuren openden - naast het Concertgebouw ook de Handelsbeurs in Gent en Flagey in Brussel - werken allen vanuit deze optiek. Voor Lieven Bertels, die als voormalig producer bij Klara verantwoordelijk was voor het programma Mixtuur, is het aanbieden van uiteenlopende muziekstijlen cruciaal in de uitbouw van zijn artistiek project. 'De aandacht voor het fenomeen is ongetwijfeld typisch voor deze tijd. Het heeft iets van een hype, maar het besef dat cultuurconsumenten zich niet laten vangen in hokjes, zal blijven', vertelt Bertels. 'In de cd-winkels zie je al een hele tijd dat er veel mensen zijn die zowel de nieuwste van dEUS, Prince als Boulez kopen, en dat heeft volgens mij te maken met het feit dat generaties elkaar steeds snellen opvolgen. En zelfs bij tieners merkt men dat 14-jarigen andere interesses hebben dan 17-jarigen. Tijdens de tienerjaren alleen al bouwt men vanzelf, misschien geen diepere, maar wel een bredere muzikale bagage op. Dat weerspiegelt zich ook in het concertbezoek. Nu merkt men bijvoorbeeld dat mensen die enkele jaren geleden een jongerenabonnement hadden in de Munt ook in de AB opduiken. Het aanbieden van diverse genres en stijlen is voor een concertorganisator vandaag de meest normale zaak en ik vind dat we, samen met de Handelsbeurs en Flagey, de juiste weg zijn ingeslagen.'

Naast de concertbezoeker die uit verschillende ruiven wil eten, bestaat ook een groot aantal melomanen en concertbezoekers die verknocht zijn aan een bepaald genre: operaliefhebbers, oude muziekliefhebbers of Bach-fanaten. Blijven zij niet in de kou staan? 'We moeten daar zeker aandacht voor hebben', repliceert Lieven Bertels. 'Maar we proberen hun horizon te verruimen. Zo wilden we graag de sequenza's van Berio programmeren, maar als men ze allemaal na elkaar brengt, richt je je wel tot een zeer gespecialiseerd publiek. Daarom hebben we ze gespreid over verschillende concerten. Zo creëren we telkens een hedendaagse ouverture op een ander werk. Maar, in sommige concerten past dat helemaal niet: als Lorin Maazel met het Philharmonia Orchestra de 'Eroica' en de 'Nieuwe Wereld' van Dvorak dirigeert, lijkt het mij zinloos om daar Berio aan toe te voegen, maar op een concert met een zekere artistieke, muzikale of intellectuele uitdaging, zelfs met repertoire uit de Barok of de Klassiek, kan het wel. Ik weet dat een deel van het publiek én van de muzikanten het daar moeilijk mee heeft. Ik beschouw de sequenza's van Berio als zelfstandige werken, maar de combinatie van de 'Diabelli Variaties' door Ugorsky met de zesde sequenza voor altviool van Berio door Garth Knox en een werk van Morton Feldman door Champ d'Action lijkt me alvast een zinvol programma.'

Het Concertgebouw nodigde Anima Eterna van Jos van Immerseel, Vladimir Ashkenazy, Arne Deforce, het Danel Kwartet, dj en samplekunstenaar Eavesdropper en het vj-collectief Visual Kitchen uit om 'in residentie' te komen. 'Vaak betekent het voor de organisator niet meer dan het kopen van een aantal producties uit een supermarktlijst met een bonuskorting', zegt Lieven Bertels. 'We willen op termijn toch iets meer realiseren. Men moet zich akkoord verklaren met onze artistieke koers. Vervolgens gaan we op zoek naar synergieën met de rest van het programma. De samenwerkingen van Arne Deforce met Yves de Mey of met het Danel Kwartet moeten ervoor zorgen dat het Concertgebouw een broedplaats wordt waar gecreëerd kan worden. Het Danel Kwartet kan een integrale van de Beethoven-kwartetten realiseren, iets wat ze in België nog nooit aangedurfd hebben. Vladimir Ashkenazy komt in het Concertgebouw tien dagen lang werken met het European Union Youth Orchestra, en er worden bij die gelegenheid ook workshops opgezet, onder andere met het Danel Kwartet. Zo werken we aan de toekomst en kijken we verder dan het aantal concerten dat we een residerende artiest kunnen aanbieden. Het is opvallend dat Ashkenazy het zeer op prijs stelt dat dergelijke mogelijkheden gecreëerd worden.'

Een van de hoogtepunten van het eerste concertseizoen in het Brugse Concertgebouw is het Britten Festival dat in mei en juni loopt. 'Het uitgangspunt was de ambiguïteit in de figuur van Benjamin Britten', zegt Lieven Bertels. 'Veel hedendaagse componisten beschouwen hem nog als een late vertegenwoordiger van de pastorale stijl, maar de jonge generatie kijkt liever naar zijn opera's en ziet hem als vertegenwoordiger van de avant-garde. Het wordt een festival waar beide aspecten aan bod komen, maar waarin ook de Britse hedendaagse muziek gepresenteerd wordt zodat de titel 'Britten' meerduidig is. Naast Vlaamse ensembles, komen ook Britse musici als John Mark Ainsley en Lynne Dawson aan bod en het Arditti Quartet speelt creaties. Het kroonjuweel van het Britten Festival is het project met Joanna McGregor, een pianiste die met Björk samenwerkte. Met de Britten Sinfonia brengt ze een programma met werk van Benjamin Britten, John Dowland, rockcomponist Nitin Sawhney en Arvo Pärt. Het is meteen een staalkaart voor ons programma waar die verschillende genres samenkomen, met uitvoerders die in diverse stijlen kunnen schitteren.'

Naast het Britten Festival zijn er nog tal van interessante reeksen en concerten. Opmerkelijk is dat er ook een indrukwekkende symfonische reeks werd geprogrammeerd die op 24 januari geopend wordt door het Philharmonia Orchestra onder leiding van Lorin Maazel, maar ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest en Gergiev, het Budapest Festival Orchestra of London Sinfonietta bevat. 'We wilden geen abonnementen voorkauwen en het publiek de keuze laten', zegt Lieven Bertels. 'Het gevolg is dat de grote namen en de barokconcerten goed lopen, maar we hopen de mensen ook te kunnen overtuigen om het avontuur aan te gaan. We mogen het publiek niet te veel verwennen en ze zomaar geven wat ze vragen. Als de kijkcijferpolitiek de programmering gaat bepalen, doof je binnen de kortste keren uit en dan blijft het programmeren niet spannend. Zoals eerder de Vooruit en het Kaaitheater gedaan hebben, willen we het vertrouwen van het publiek waard zijn, zodat men weet dat men bij ons, op het vlak van muziek, ontdekkingen kan doen.'

Nog voor het eerste concertseizoen van het Concertgebouw van start gaat moest intendant Jan Briers jr., na een jaar dienst opstappen. Als reden voor het niet verlengen van het contract wordt een gebrek aan vertrouwen in het financiële management opgegeven. Om de financiële kant van de zaak beter te verzorgen koos men voor zakelijk directeur Katrien van Eeckhoutte, die zakelijk leider bij Brugge 2002 was. 'De middelen die we hebben, willen we in kwaliteit investeren', zegt Lieven Bertels. We hebben overheidsgeld, er zijn structurele sponsors en projectsponsors, maar we hadden de pech dat we net na 11 september 2001 op zoek moesten naar financiële middelen. Bij banken en verzekeraars wordt door de fusies heel wat bespaard, wat zijn weerslag heeft op de sponsoring. Wat wel goed loopt, is de commercialisering van de zaal. Het belangrijkste is echter dat we er ondertussen in geslaagd zijn ons project in een eerste concertseizoen te realiseren. Nu hopen we dat het publiek volgt.'

BRUGS CONCERTGEBOUW

Venice Baroque Orchestra - vrijdag 10 januari, 20 uur

Arne Deforce, Eavesdropper en Visual Kitchen - Concertgebouw (Brugge) - zaterdag 11 januari, 16 uur en 21 uur

Garth Knox, Ugorski - zondag 18 januari, 20 uur

.070/22.33.02

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud