'Het eerste wat een publiek zoekt in een film is een goed verhaal'

(tijd) - Ook al had hij gezworen om het deze keer niet te doen, de inspiratie voor 'Cold Mountain' vond de Britse cineast Anthony Minghella toch weer bij een populaire roman. Net als bij 'The English Patient' en 'The Talented Mr. Ripley'. Is de roep van de literatuur dan zo sterk?

'Cold Mountain' kwam vorige zondag tijdens de Academy Awards dus veel minder aan bod dan de makers van het oscarkanon 'The English Patient' hadden gehoopt. Maar in tegenstelling tot Miramax-baas Harvey Weinstein zal Anthony Minghella, de regisseur van beide films, daar weinig slaap voor gelaten hebben.

Als zoon van een Italiaanse ijsfabrikant die zich op het eiland Wight vestigde, groeide Minghella met heel andere prioriteiten op. Boeken waren zijn eerste grote liefde, en dat merk je ook aan zijn films. Hij doceerde dramatische literatuur en theatergeschiedenis aan de universiteit van Hull, waar hij zelf school gelopen had en intussen verschillende toneel- en muziekstukken schreef en opvoerde. Zijn werk als theatermaker sloeg zo aan dat hij al snel zijn leerstoel opgaf en zich voltijds op een schrijfcarrière concentreerde.

In 1991 liet hij met de pakkende liefdesgeschiedenis 'Truly, Madly, Deeply' zien dat hij ook kon regisseren. Maar het was pas toen hij de roman 'The English Patient' van Michael Ondaatje in handen kreeg en de David Lean-kant van zijn persoonlijkheid naar boven kwam, dat de internationale filmwereld hem ontdekte. Vier jaar geleden volgde opnieuw een boekverfilming, van Patricia Highsmiths psychologische thriller 'The Talented Mr. Ripley'. En net nu hij had verklaard dat het tijd werd om weer een origineel script te proberen, pakt hij met 'Cold Mountain' opnieuw een succesroman aan (van Charles Frazier). Net als in 'The English Patient' gaat het bovendien om een passioneel verhaal over twee personages die hun liefde gefnuikt zien door apocalyptische omstandigheden.

Vond u dan niet op zijn minst dat het verhaal verdacht veel in het vaarwater van uw grote oscarsucces zat?

Anthony Minghella: 'Zoals bij de meeste mensen is veel van wat ik doe een reactie op wat ik voordien heb gedaan. 'The Talented Mr. Ripley' was een reactie op 'The English Patient', terwijl dit weer een reactie is op 'The Talented Mr. Ripley'. Ik heb ervan genoten om 'The Talented Mr. Ripley' te maken en het was een heel persoonlijke film voor mij, maar het was ook een extreem claustrofobische ervaring. Ik had het gevoel alsof ik elke dag mijn slechtste kanten moest bestuderen. Na 'Ripley' was ik echt toe aan een dosis verse lucht. Daarom ben ik zowel letterlijk als metaforisch naar buiten getrokken. 'Cold Mountain' is niet toevallig een film vol natuur en een verhaal over mensen die zich aan hun beloftes houden. Dit gaat over trouw en doorzettingsvermogen en verlossing en verzoening, terwijl 'Ripley' vol vagevuur en ontrouw en verraad en zelfhaat zat.'

'Cold Mountain' is een verhaal met zwaar mythische inslag, over een man die naar huis terugreist en onderweg allerlei obstakels tegenkomt. Hoe belangrijk was die kant van de film voor u?

Minghella: 'Heel belangrijk. Ik vond het interessant om het boek van Charles Frazier boven op de 'Odyssee' van Homerus te plaatsen. Daardoor krijgt de film een heel sterke architectuur. Het idee dat iemand het recht om naar huis te gaan moet verdienen, spreekt me aan. Eén ding wat ik in de loop der jaren heb begrepen, is dat mijn job als filmmaker die van een verteller is. Het ligt voor de hand, maar het is wel iets wat je echt moet leren. Het eerste wat een publiek zoekt in een film is een goed verhaal. En mythes en sprookjes spreken ons des te meer aan omdat het verhalen zijn die naties en culturen overstijgen. Ik heb een tijdje meegewerkt aan de serie 'The Storyteller' voor het bedrijfje van Jim Henson, en toen heb ik begrepen dat elke cultuur dezelfde dwaalverhalen heeft. Het is buitengewoon om te zien. Van China over Indië tot Scandinavië, overal vind je die verhalen. Het is primair materiaal, verhalen over personages die erop uit trekken om elkaar te vinden, wandelliteratuur.'

Als docent literatuur was u toch al bekend met die materie?

Minghella: 'Ja, maar toch verraste het me. Ik hield een notitieboekje bij waarin ik allerlei dingen opschreef over pelgrimstochten. Ik voelde dat ik eens iets moest doen over wandelen als manier om met jezelf in het reine te komen. Niet veel later kreeg ik van Michael Ondaatje een boek met boeddhistische gedichten uit de 12de eeuw dat begint met de regels 'Men asked the way to Cold Mountain/Cold Mountain there is no easy route'. Het boek is dus eerder naar mij toe gekomen in plaats van omgekeerd. Zo gaat het vaak met mij. Ik kies er niet noodzakelijk voor om boeken te verfilmen, maar ik kom gewoon geregeld in aanraking met boeken die het toevallig hebben over een onderwerp waarmee ik op dat moment zelf bezig ben.'

Minghella: 'Je moet ervan uitgaan dat je nooit de ultieme versie op het scherm kan krijgen omdat je nooit kan beantwoorden aan het beeld dat een lezer zich van het boek heeft gevormd. Ik lees zelf al bijna heel mijn leven en net als iedereen maak ik van elk boek in mijn hoofd een perfecte film. De versie die je als filmmaker aflevert, kan dus niet anders dan strijdig zijn met de voorstelling die elke lezer van het boek heeft gemaakt. Aan de andere kant is het zelfs bij een bestseller als 'Cold Mountain' zo dat hooguit vier procent van het publiek in een bioscoopzaal dat boek ook effectief gelezen heeft. Het interessante is dat mensen die naar een film gaan kijken daardoor vaak het boek beginnen lezen, in plaats dat ze zeggen 'Ik hoef het niet meer te lezen, want ik heb de film al gezien.' Vandaar dat je vaak boeken terug op de bestsellerlijsten ziet verschijnen als de filmversie in de zalen komt. Ik maak me dus veel minder zorgen dan vroeger. Het ergste wat kan gebeuren, is dat de kijker het boek beter vindt, en dat is geen slechte prestatie.' (lachje)

Er is een algemene wijsheid die stelt dat je alleen grootse films kan maken van slechte of middelmatige romans. Bent u het daarmee eens?

Minghella: 'Mijn interpretatie van die stelling is dat de 20ste-eeuwse roman over het algemeen overhoop ligt met zichzelf. Veel moderne boeken zijn meer bezig met wat het betekent om een roman te zijn dan met een stevig verhaal. Voor de roman uit de 19de eeuw was verhalen vertellen de enige opdracht. Nu zijn alleen pulpromans nog puur met het verhaal bezig, waardoor ze makkelijker in een film omgezet kunnen worden dan de zogenaamde echte literatuur. Misschien komt die stelling daar vandaan. Het mooie aan 'Cold Mountain' is dat het lijkt alsof het in 1866 geschreven is. Daarom leent het zichzelf zo goed voor een film.'

Uw achtergrond is zowel Brits als Italiaans. Wat heeft die mengeling u cultureel opgeleverd?

Minghella: 'Een zware identiteitscrisis. (lacht) Waar ik van hou in de Italiaanse literatuur en cultuur is dat er veel meer sympathie heerst voor de onvoorspelbaarheid van emoties. Italianen zijn er zich veel meer van bewust dat lachen en huilen vaak heel dicht bij elkaar liggen, net zoals bitterheid en vreugde of pijn en plezier. Het leven mag er dubbelzinnig zijn, terwijl de Britse en Amerikaanse cultuur nogal tiranniek wil weten of iets een komedie of een tragedie of een actieverhaal is. Alles moet ergens op een van de rekken in de videotheek passen. Ik hou van de emotionele chaos van de Italiaanse cultuur, die verwacht dat de volumeknop altijd helemaal opengedraaid wordt. De Britse opleiding die ik genoten heb en die voorschrijft dat je bovenlip zo stijf mogelijk moet zijn, botst daar vaak mee. Mijn opleiding en mijn instincten spreken elkaar geregeld tegen.'

Cold Mountain' speelt nu in de zalen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud