Takeshi Kitano over zijn kostuumfilm 'Zatoichi'

(tijd) - De Japanse cineast Takeshi Kitano is bij ons vooral bekend om zijn gewelddadige yakuza-gangsterfilms, maar hij heeft meer pijlen op zijn boog. Met 'Zatoichi' waagt hij zich voor het eerst aan een kostuumfilm.

Dat Kitano überhaupt zin had om 'Zatoichi' te maken, is merkwaardig. Dit is namelijk niet zomaar een film over een zwervende samoerai die strijdt tegen onrechtvaardigheid en verdrukking. In de ogen van de Japanse kijker is het vooral de 27ste film over een immens geliefd personage dat de voorbije vier decennia bovendien altijd werd vertolkt door dezelfde acteur (Katsu Shintaro, die in 1989 overleed). Kitano wou er eerst ook niet aan beginnen, maar bezweek uiteindelijk toch voor de smeekbedes van mevrouw Chieko Saito, de stripclubuitbaatster die de rechten op het personage bezit. Zij vond dat Kitano de enige was die de kwaliteiten in huis had om Zatoichi uit de dood te doen herrijzen. Takeshi Kitano is namelijk niet alleen een goede filmmaker, in zijn thuisland geniet hij een schier ongenaakbare populariteit als tv-persoonlijkheid. We ontmoeten de aimabele man die wekelijks vijf televisieprogramma's verzorgt in Parijs, waar hij ons via een tolk te woord staat.

Zatoichi is naar verluidt een bijzonder populair personage in Japan. Was u zelf ook een fan voor u aan deze film begon?

Takeshi Kitano: 'Om eerlijk te zijn niet. Ik had natuurlijk wel al van Zatoichi gehoord en ik wist dat veel mensen dol op hem waren, maar ik had zelfs nog nooit een van de vele films gezien. Ik heb er pas onlangs een paar gezien op video. De laatste Zatoichi-film van Katsu Shintaro dateert ook al van 1989.'

Kitano: 'Je kunt hem vergelijken met Zorro of de Lone Ranger, de nobele enkeling die het opneemt tegen het onrecht in de wereld. Ik vind daar niet zoveel aan omdat het allemaal een beetje te overdreven is. Zatoichi versloeg niet alleen de slechteriken, hij onderhield ook diepe relaties met de mensen in zijn omgeving. Dat is me te sentimenteel. Ik hou meer van figuren die dichter bij de werkelijkheid staan. Ik was ook geen fan van Katsu Shintaro. Hij was zo vergroeid met zijn personage dat hij te zeker werd van zichzelf. Hij zag elke nieuwe film vooral als een kans om te demonstreren hoe goed hij wel was in die rol.'

U komt zelf uit een arme familie. Heeft dat u getekend als kind?

Kitano: 'Nee. Het was pas toen ik op school kwam dat ik merkte dat mijn familie minder middelen had dan die van de meeste kinderen in mijn klas. Maar daar heb ik nooit zwaar aan getild.'

Weet u nog wanneer u voor het eerst chocolade geproefd hebt?

Kitano: 'Interessante vraag. Toen de Tweede Wereldoorlog afgelopen was en Japan het onderspit had gedolven, werd ons land een tijdje bezet door het Amerikaanse leger. Mijn vader, een arbeider, haatte die bezetters. Hij was razend op hen. Op een dag gingen mijn vader en ik met de trein naar zee. Tijdens de terugrit zat er zoveel volk op die trein dat we allebei recht moesten staan. Een Amerikaanse soldaat zag dat, maakte duidelijk dat ik op zijn plaats mocht gaan zitten en gaf me een stuk chocolade. Mijn vader begon die soldaat uitgebreid te bedanken. Hij barstte zelfs in tranen uit. En sinds die dag ben ik dol op chocolade.' (lacht)

Ceremonies en tradities maken vaak deel uit van uw films. Vindt u uzelf een traditionele persoon?

Kitano: 'Ja, en dat heeft alles te maken met mijn opvoeding. We hadden het niet breed thuis, maar mijn moeder stond er wel op dat we ons strikt aan de etiquette hielden, bijvoorbeeld aan tafel. Er was de juiste manier om te zitten, om de stokjes vast te houden, noem maar op. Daar houd ik nog steeds aan, in die mate zelfs dat ik het soms moeilijk vind om met andere mensen samen te eten. Dat zie je inderdaad ook in mijn films. In 'Zatoichi' heb je bijvoorbeeld de scène waar Asano vlak voor een gevecht iets ingewikkelds doet met een touw. Dat is een typische samoerairitueel. Zo heb je een hoop traditionele technieken, ook bij het zwaardvechten. Ik vind het belangrijk om die te tonen. Een van de scènes die een niet-Japanner misschien moeilijk zal begrijpen, is het gevecht tussen Asano en die Ronin-samoerai. Als Asano zijn tegenstander een lafaard noemt, is het omdat die zijn zwaard bij het lemmet vastgrijpt. Dat is tegen elke samoeraitraditie, ook al vechten ze met houten zwaarden, en daarom wil Asano zich per se wreken.'

U bent van opleiding ingenieur. Gebruikt u die wetenschappelijke aanleg ook om films te maken?

Kitano: 'Ik zeg vaak tegen jongeren dat ze wiskunde moeten studeren. Kennis van wiskundige vergelijkingen is namelijk belangrijk in de cinema. Als je drie personages hebt, laten we ze x, y en z noemen, dan kan je hun onderlinge verhoudingen als een vergelijking bekijken. Zonder inzicht in hoe je met zo'n vergelijking moet omgaan, heb je het veel moeilijker om die personages op een logische en samenhangende manier door een scène te loodsen.'

Muziek speelt een belangrijke rol in 'Zatoichi'. Op welk moment hebt u dat idee in de film verwerkt?

Kitano: 'Ik ontwikkel een filmscript zoals je een strip tekent in een krant, met vier vakjes naast elkaar die samen een geheel vormen. In het geval van een filmscenario zijn dat de vier belangrijkste scènes. Vervolgens vul ik de ruimte tussen die vier scènes op, verzin ik de verschillende shots en zo kom ik tot een afgewerkt scenario. Wat de muziek betreft, heb ik ook naar een totaalbeeld gewerkt. Als je in het begin van de film de boeren ziet werken op het land, hakken ze een staccato ritme dat vooruitblikt naar de grote tapdansscène op het einde. Zo komt die slotscène niet als een donderslag bij heldere hemel.'

U hanteert hier een heel aparte manier van monteren. Waar hebt u die geleerd? Voor zover ik weet, hebt u geen filmschool gelopen.

Kitano: 'Je moet weten dat ik al lang voor de tv werk, en Japanse tv-programma's gebruiken vijf camera's tegelijk. Normaal beslist de regisseur dan hoe er gemonteerd wordt, maar ik heb die taak al jaren geleden op mijn schouders genomen. Ik had dan ook geen schrik toen ik mijn eerste film draaide. Cinema leek me eenvoudiger dan televisie, omdat ik daar uiteindelijk maar met één camera moest werken. De montage wees zichzelf uit.'

In de film zitten verschillende momenten waar een personage recht naar de camera loopt tot hij er bijna tegen botst. Vanwaar die eigenaardige shots?

Kitano: (lacht) 'Heel simpel. Op mijn sets is over het algemeen weinig plaats. Daardoor ben ik vaak verplicht om de shots strak te kadreren, want anders zie je wat er zich allemaal in de directe omgeving afspeelt. Zeker bij een kostuumfilm word je vaak met dat probleem geconfronteerd. Als ik dat personage niet recht naar de camera liet lopen, zou je merken dat er twee meter verder een auto geparkeerd staat en in de achtergrond een trein voorbijrijdt.' (lacht)

U bent professioneel acteur, regisseur, tv-maker, schilder, schrijver en zanger. Wat drijft u om met zoveel dingen tegelijk bezig te zijn?

Kitano: 'Ik wil vooral tonen dat je als mens over heel veel mogelijkheden beschikt. In plaats van uit te pakken met alles wat ik doe, wil ik de mensen ervan bewust maken dat ze heel veel kunnen doen. Veel van die dingen zullen geen succes worden maar daar gaat het uiteindelijk niet om. Het belangrijkste is dat je jezelf uitdrukt.'

Iemand met uw bekendheid zou een heel mooie politieke carrière kunnen uitbouwen. Interesseert dat u?

Kitano: 'Absoluut niet. Ik heb geen zin om gebruikt te worden door de politiek. Ik heb nog nooit gestemd, dus ik zie niet in waarom ik plotseling op een lijst zou gaan staan. Er is geen enkele politicus in wie ik genoeg vertrouwen heb. Ik pas er ook voor op nooit een politiek standpunt in te nemen of een partij te steunen. Ik vind het veel belangrijker om via mijn werk kritiek te geven op de dingen die in mijn ogen fout lopen.'

Ruben NOLLET

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud